T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/7053
Karar No : 2025/3788
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Giresun İli, Piraziz ilçesi,..., ..., ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın sağlık tesis alanı olan kullanım şeklinin park alanı olarak değiştirilmesini de içeren 1/5000 ölçekli revizyon nazım ve 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planlarına yapılan itirazın reddine ilişkin Piraziz Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: (Kapatılan) ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... kararda; İmar Kanunu'nun 8. maddesinin e fıkrası ve Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 8. maddesi uyarınca planların hazırlanması safhasında istenilmesi gereken ve planlama çalışmalarına altlık teşkil edecek olan bilgi ve görüşün planlar onaylandıktan sonra istenildiği; yine Yönetmeliğin 26. maddesinin 3. fıkrasının (a) bendi kapsamında, dava konusu taşınmazın bulunduğu alanda tesisi gerçekleştirecek olan ilgi yatırımcı Bakanlık veya kuruluşun görüşünün alınmadığı anlaşıldığından planların hazırlanması safhasında istenilmesi gereken ve planlama çalışmalarına altlık teşkil edecek olan bilgi ve görüş temin edilmeksizin, yine dava konusu taşınmazın sağlık tesisi alanı olan fonksiyonun park alanı olarak değiştirilmesi hususunda Sağlık Bakanlığından/İl Sağlık Müdürlüğünden görüş alınmaksızın tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu (Kapatılan)... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının Daire kararında belirtilen gerekçeyle bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
... Belediye Meclisinin... tarihli, ... sayılı kararıyla mevcut 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarının bütününü kapsayacak şekilde revizyon çalışması yapılmasına karar verilmesi üzerine toplam 34 adet paftayı kapsar şekilde hazırlanan 1/5000 ölçekli revizyon nazım ve 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planları ... Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararıyla onaylanmıştır.
Onaylanan plan paftaları, 27/10/2020-25/11/2020 tarihleri arasında askıya çıkarılmış; Belediyece bu süre içerisinde, 05/11/2020 tarihinde, Giresun Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünden söz konusu planlarla ilgili kurum görüşlerinin 30 gün içerisinde iletilmesi istenilmiştir.
Giresun Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün söz konusu talebe istinaden verdiği 18/11/2020 tarihli cevapta, planlama sahası içerisinde yer alan, Piraziz İlçesi, ... Mahalle, ..., ... ada, ... parsel sayılı, mülkiyeti Maliye Hazinesine ait olup, Sağlık Bakanlığına tahsis edilmiş bulunan ve hali hazırda üzerinde ... Aile Sağlık Merkezi, TSM Hizmet Binasının bulunduğu 1.031,22 m2 büyüklüğündeki taşınmaz üzerine, Sağlık Bakanlığı 2020 yılı yatırım programında ...-... proje numarası ile yer alan, Giresun-Piraziz TSM+ASM+112 ASHİ hizmet binasının yapılmasının planlandığı; ayrıca mevcut binanın onarım ve tadilatı için yaklaşık maliyet çalışmalarının devam etmekte olduğu, dolayısıyla söz konusu parselin mevcut planlardaki sağlık tesis alanı fonksiyonunun park alanı olarak değiştirilmesini öngören revizyon planların Kurumca uygun görülmediği belirtilmiştir.
Söz konusu görüş, itiraz niteliğinde kabul edilerek, Piraziz Belediye Meclisinin... tarihli, ... sayılı kararıyla reddedilmiştir.
Bunun üzerine Sağlık Bakanlığı tarafından, mevzuata aykırı olarak kurum görüşleri alınmaksızın ve ayrıntılı açıklama raporu hazırlanmaksızın işlem tesis edildiği, revizyon planlara yönelik itirazlarının gerekçelendirilmeksizin reddedildiği iddialarıyla, anılan işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 5. maddesinde nazım imar planı, "varsa bölge planlarının mekâna ilişkin genel ilkelerine ve varsa çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plan" şeklinde; uygulama imar planı ise, "tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan" şeklinde tanımlanmış; "Planların hazırlanması ve yürürlüğe konması" başlıklı 8. maddesinde, "Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur... (e) Kamu kurum ve kuruluşları veya plan müellifleri; ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından plana ilişkin görüşlerini alır. Kurum ve kuruluşlar, görüşlerini en geç otuz gün içerisinde bildirmek zorundadır. Görüş bildirilmesi için etüt ve analiz gibi uzun süreli çalışma yapılması gereken hallerde ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının talebi üzerine otuz günü geçmemek üzere ilave süre verilir. Bu süre içerisinde görüş bildirilmediği takdirde plan hakkında olumsuz bir görüşün bulunmadığı kabul edilir..." hükmüne yer verlimiştir.
14/06/2014 tarihli, 29030 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin "Araştırma ve analiz" başlıklı 8. maddesinin dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan halinde, "(1) Mekânsal planların, plan değişiklilerinin, revizyon ve ilavelerin hazırlanması sürecinde, kamu kurum ve kuruluşları veya plan müelliflerince planın türüne ve kademesine göre bu Yönetmelikte genel başlıklar halinde belirtilen konularda ilgili kurum ve kuruluşlardan veri, görüş ve öneriler elde edilerek gerekli analiz, etüt, araştırma ve çalışmalar yapılır. (2) Kurum ve kuruluşlar, görüşlerini en geç otuz gün içerisinde bildirmek zorundadır. Görüş bildirilmesi için etüt ve analiz gibi uzun süreli çalışma yapılması gereken hallerde ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının talebi üzerine otuz günü geçmemek üzere ilave süre verilir. Bu süre içerisinde görüş bildirilmediği takdirde plan hakkında olumsuz bir görüşün bulunmadığı kabul edilir. (3) Kurum ve kuruluşların plan yapım aşamasında plan alanına yönelik ihtiyaç duydukları eğitim, sağlık, sosyal ve kültürel tesis, emniyet ve güvenlik vb. hizmet alanları ile bu alanlara ilişkin standartları bildirmeleri esastır. Bu amaçla nazım imar planı yapım aşamasında kurumların görüşü alınır. (4) Nazım ve uygulama imar planlarının hazırlanması sürecinde birlikte veya eş zamanlı görüş istenebilir. Ancak, nazım imar planı hazırlanırken kurum ve kuruluş görüşlerinin veya verilerin uygulama imar planı ayrıntısında elde edilmesi halinde, bu görüş ve güncel veriler temin edilmek suretiyle plan onaylayan idareler farklı da olsa ayrıca uygulama imar planı için görüş veya veri istenmeyebilir. (5) Kurum ve kuruluşlar planlama çalışmasında kullanılacak bilgi ve belgeleri, açık ve kapsamlı görüşüyle birlikte planlamaya veri teşkil edecek şekilde basılı belge olarak ve sayısal ortamda sağlamakla sorumludur..." hükmüne; "Plan raporu" başlıklı 9. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte bulunan halinde ise, " (1) Mekânsal planlara ilişkin, kendi kademesine göre ve yapılış amacının gerektirdiği açıklamaları içeren bir plan raporu hazırlanır. (2) Plan raporunda, planın türü, ölçeği, kapsamı ve özelliğine göre; vizyon, amaç, hedefler ve stratejiler belirlenerek, koruma-kullanma esasları, alan kullanım kararları, yoğunluk ve yapılaşmaya ilişkin konularda planlama esasları ve uygulama ilkeleri, eylem planları, açık ve yeşil alan sistemi, ulaşım, erişilebilirlik ve mekânın etkin kullanılması, gerektiğinde koruma, sağlıklaştırma ve yenileme program, alan ve projelerinin etaplama esasları, alan kullanım dağılımı tablosu gibi hususlarda açıklamalara yer verilir. (3) Planların araştırma aşamasında yapılan çalışmalarda elde edilen bilgi, belge ve sonuçlar ayrı raporlar halinde sunulabilir. (4) Plan değişikliklerinde, değişiklik gerekçesi ve yapılan gereklilik analizlerini ayrıntılı açıklayan plan raporu hazırlanması zorunludur. (5) İmar planlarında, bu Yönetmelikte tanımlanan veya plan gösteriminde bulunan kullanımlardan birden fazla mekânsal kullanımın aynı alanda bir arada bulunması durumunda uygulamaya yönelik alan kullanım oranları, otopark, yeşil alan ve benzeri sosyal ve teknik altyapı kullanımlarına ilişkin detaylar ile gerektiğinde bağımsız bölüm sayısı, plan raporu ve plan notlarında ayrıntılı olarak açıklanır." hükmüne; "İmar planı revizyonu ve ilaveleri" başlıklı 25. maddesinin 1. fıkrasında, "İmar planlarının ihtiyaca cevap vermediği veya uygulamasının mümkün olmadığı durumlar ile üst kademe plan kararlarına uygunluğunun sağlanması amacıyla planın tamamının veya plan ana kararlarını etkileyecek bir kısmının yenilenmesi için bu Yönetmelikte belirtilen ilke, esas ve standartlara uygun olarak imar planlarında revizyon yapılır." hükmüne; "İmar planı değişiklikleri" başlıklı 26. maddesinde ise, "(1) İmar planı değişikliği; plan ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü, sosyal ve teknik altyapı dengesini bozmayacak nitelikte, kamu yararı amaçlı, teknik ve nesnel gerekçelere dayanılarak yapılır. (2) İmar planlarında sosyal ve teknik altyapı hizmetlerinin iyileştirilmesi esastır. Yürürlükteki imar planlarında öngörülen sosyal ve teknik altyapı standartlarını düşüren plan değişikliği yapılamaz. (3) İmar planlarında bulunan sosyal ve teknik altyapı alanlarının kaldırılması, küçültülmesi veya yerinin değiştirilmesine dair plan değişiklikleri zorunluluk olmadıkça yapılmaz. Zorunlu hallerde böyle bir değişiklik yapılabilmesi için: a) İmar planındaki durumu değişecek olan sosyal ve teknik altyapı alanındaki tesisi gerçekleştirecek ilgili yatırımcı Bakanlık veya kuruluşların görüşü alınır. b) İmar planında yer alan yol hariç sosyal ve teknik altyapı alanlarının ve kamuya ait sosyal ve kültürel tesis alanlarının kaldırılabilmesi veya küçültülmesi ancak bu tesislerin hitap ettiği hizmet etki alanı içinde eşdeğer yeni bir alanın ayrılması suretiyle yapılabilir. Eşdeğer alanın ayrılmasında yüzölçümü ve konum özellikleri korunur. Bu alanların yerinin değiştirilmesinde, mevcut plandaki hizmet etki alanına göre aynı uygulama etabı veya bölge içinde kalması, yaya erişim mesafelerinin dikkate alınması ve yeni tespit edilen alanın tesisin yapılmasına müsait olması zorunludur. c) Düzenleme ortaklık payından elde edilen alanların yüzölçümleri toplamının altına düşülmemek kaydıyla, plan değişikliği ile kaldırılan yol alanlarının miktarları, düzenleme ortaklık payından oluşturulan park, çocuk bahçesi, meydan gibi açık ve yeşil alanlarda kullanılabilir. Ancak yol hariç düzenleme ortaklık payına tabi bir kullanımın kamu ortaklık payına tabi bir kullanıma dönüştürülmek istenilmesi halinde, düzenleme ortaklık payına tabi alanın hizmet edeceği etki alanında eşdeğer bir alan ayrılır..." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen mevzuatın değerlendirilmesinden, plan revizyonlarının, imar planlarının ihtiyaca cevap vermediği veya uygulanmasının mümkün olmadığı durumlarda veya üst ölçekli plana uyumluluğun sağlanması için planın tamamının veya plan ana kararlarını etkileyecek bir kısmının yenilenmesi olarak, plan değişikliğinin ise imar planlarının, ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü, sosyal ve teknik altyapı dengesini bozmadan teknik ve nesnel gerekçelere dayanılarak kamu yararı amacıyla değiştirilmesi olarak tanımlandığı; plan revizyonlarında İmar Kanunu'nun 8/1/(e) ve Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin 8. maddesi kapsamında planlama bölgesiyle ilgili kurum görüşlerinin alınması gerekirken, plan değişikliğinde sosyal ve teknik altyapı alanının değiştirilmesi, kaldırılması veya küçültülmesi durumunda ilgili yatırımcı kuruluşun görüşünün alınması ve bu tesislerin hitap ettiği hizmet etki alanı içinde eşdeğer yeni bir alanın ayrılmasının gerekli ve zorunlu olduğu; İmar Kanunu'nun 8/1/(e) ve Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin 8. maddesinde, gerek genel planlama esasları kapsamında yer verilen katılım ilkesinin sağlanması gerekse planların hazırlanma sürecinde, bu planlara altlık teşkil edecek bilimsel verilerin elde edilebilmesi amacıyla alınması öngörüldüğü anlaşılan kurum görüşlerinin alınmamasının ise yapılan planı her durumda sakatlamayacağı, kurum görüşü alınmamasının işlemin geçerliliğine etkisinin her somut olay özelinde ayrıca değerlendirilmesi gerektiği; bununla birlikte, imar planlarının, türü, ölçeği, kapsamı ve özelliğine göre yapılış amacının gerektirdiği tüm açıklamaları içermesi gereken açıklama raporlarıyla bir bütün oluşturdukları ve bu anlamda hazırlanması yasal bir zorunluluk olan plan açıklama raporunun bulunmamasının planların hukuka aykırı hale getireceği anlaşılmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden; planlama çalışmasının toplam 418,18 hektarlık alanda, 34 adet pafta üzerinde gerçekleştirildiği; önceki planlarda sağlık tesis alanı olarak belirlenmiş bulunan ihtilaf konusu taşınmazın dava konusu planlarla yine bir sosyal donatı alanı olan park alanı olarak, buna mukabil yine aynı bölgedeki...... ada... parsel sayılı taşınmazın sağlık tesis alanı olarak belirlendiği; yargılama devam ederken ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın sağlık tesisi yapılmak üzere Giresun Valiliğine bağışlanması üzerine İl Sağlık Müdürlüğünün söz konusu parselin planda sağlık tesis alanı olarak belirlenmesine ilişkin plan değişikliği isteminin de yine davalı idarece kabul edilerek buna yönelik işlemlerin tamamlandığı; Mahkemece yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunda da dava konusu plan revizyonlarının kamu yararına, şehircilik ilkelerine ve planlama esaslarına uygun olduğu yönünde kanaat bildirildiği; ancak İdare Mahkemesince, Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin plan değişikliklerine ilişkin 26. maddesine de değinilmek suretiyle Sağlık Bakanlığının görüşünün alınmadığından bahisle dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, söz konusu iptal kararına yapılan istinaf başvurusunun ise temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararıyla reddedildiği; öte yandan dava dilekçesinde plan revizyonlarının açıklama raporu hazırlanmadan yapıldığının iddia edildiği, idarenin 31/01/2021 tarihli savunma dilekçesinin 6 numaralı ekinde plan açıklama raporlarının CD ortamında sunulduğu belirtilmiş ise de sunulan CD içerisinde açıklama raporlarının bulunmadığı görülmüştür.
Uyuşmazlıkta, toplam 418,18 hektarlık alanda, ... pafta üzerinde yapılan planların plan değişikliği değil, plan revizyonu niteliğinde olduğu; ihtilaf konusu taşınmazın yine bir sosyal donatı alanı oluşturan park alanı olarak belirlendiği ve dava konusu planlar kapsamında şehircilik ilkeleri ve planlama esaslarına uygun surette yeni bir sağlık tesis alanının da belirlendiği, öte yandan plan askı süresi içerisinde Sağlık Bakanlığı görüşünün de alınmış olduğu hususları bir arada değerlendirildiğinde, planlama süreci öncesinde anılan kurum görüşünün alınmamış olmasının dava konusu revizyon planları hukuken geçersiz hale getirmeyeceği sonucuna ulaşılmıştır.
Öte yandan, Bölge İdare Mahkemesince, dava konusu 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonlarına ait açıklama raporlarının birer örneği getirtilmek suretiyle, planların ikisinin birlikte açıklama raporu hazırlanmadan yapılması ve/veya gerekli ve yeterli düzeyde ayrıntı içermemesi durumunun iptal sebebi oluşturduğu göz önünde bulundurularak yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, eksik incelemeye dayalı olarak ve dava konusu planlar plan değişikliği gibi değerlendirilmek suretiyle Sağlık Bakanlığı'nın görüşünün alınmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 30/06/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.