T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/7499
Karar No : 2025/2240
TEMYİZ EDEN TARAFLAR : 1- (DAVACI) ...
VEKİLİ : Av. ...
2- (DAVALI) ... Belediye Başkanlığı -...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF : 1- ... Belediye Başkanlığ
2- ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İzmir ili, Dikili ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde ruhsata ve projesine aykırı yapı yapıldığının tespit edildiğinden bahisle 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) ve (ç) bentleri uyarınca toplam 288.340,92 TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Dikili Belediye Encümeni kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davalı idarece tutulan 10/05/2021 tarihli tutanaktan; taşınmazın subasman vizesine ilişkin taşınmaz maliklerince kuruma yapılan her hangi bir başvurunun ve başvuru ekinde idareye sunulması gereken beton numuneleri, kolon kitle aplikasyon krokisinin bulunmadığı, vize bedeli yatırılmamasına rağmen 25/07/2019 tarihinde Belediyenin İmar ve Şehircilik Müdür vekili olan B.A. imza ve onayı ile taşınmazın subasman vizesinin yapıldığı, B.A.'nın 22/04/2019 tarihinde Devlet memuru olma şartlarını kaybetmesi nedeniyle kurum ile ilişiğinin kesildiği, B.A'nın memuriyetten çıkarılma tarihi olan 22/04/2019 tarihinden sonraki bir tarih olan 25/07/2019 tarihinde uyuşmazlığa konu taşınmaza ilişkin subasman vizesi işleminin yapıldığı anlaşıldığından, söz konusu yapının ruhsat ve eklerine aykırı olduğunun kabulü nedeniyle davacıya 3194 sayılı Kanun'un 42/2. maddesi uyarınca para cezası verilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı, temel para cezasında ve temel para cezasının (c) bendinin 1, 5 ve 12. alt bentleri uyarınca artırımında hukuka aykırılık bulunmadığı, öte yandan, temel para cezasına 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendi uyarınca para cezası ilave edilmesinde; yasa kuralı belirtilmek suretiyle ilgilisine tebliğ edilmesi, böylece para cezasına muhatap olan kişinin, bir aylık sürede ruhsatsız ya da ruhsata aykırı yapısında aykırılığı mevzuata uygun hale getirmesi halinde söz konusu cezayı ödemeyeceğini, aksi halde cezanın ödenmesinden sorumlu olacağını bilmesi gerektiği, dava konusu belediye encümeni kararında, (ç) bendi uyarınca verilen cezanın, yapının bir ay içinde yıkılması ya da yapının mevzuata uygun hale getirilmesi halinde tahsil edilmeyeceği açıklamasının yapılmadığı, davacıya doğrudan 288.340,92 TL para cezası verildiğinin bildirildiği, dava konusu belediye encümeni kararının (ç) bendi uyarınca verilen 242.302,25-TL para cezasına ilişkin kısmında hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle (ç) bendi uyarınca verilen 242.302,25-TL para cezasına ilişkin kısmının iptaline, para cezasının diğer kısmı yönünden davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.
TARAFLARIN İDDİALARI : 1- Davacı tarafından; yapı ruhsatının alındığı, 22/03/2019 tarihinde temel vizesinin ve 25/07/2019 tarihinde su basman vizesinin yapıldığı, binanın temelinin belediye tarafından verilen kot krokisine uygun inşa edildiği, belediyece uygun görüldüğü için su basman vizesi alınarak inşaata devam edildiği, yapı kullanma izni başvurusuna cevaben dava konusu işlemlerin tesis edildiği, dosyada eksik inceleme sonucu karar verildiği belirtilerek temyize konu kararın redde dair kısmının usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
2- Davalı idare tarafından; dava konusu belediye encümeni kararınin içeriğinde 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendinden bahsedildiği ve gerekli uyarının yapıldığı belirtilerek temyize konu kararın iptale dair kısmının usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
TARAFLARIN SAVUNMALARI : Taraflarca savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının (ç) bendi uyarınca verilen para cezasına ilişkin kısmının bozulmasına, diğer kısmının onanmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı, yapının müteahhididir.
Uyuşmazlığa konu taşınmaz için ... tarih ve ... sayılı yapı ruhsatı düzenlenmiştir.
Davalı idare görevlileri tarafından düzenlenen 15/03/2021 tarihli yapı tatil tutanağı ile, onaylı mimari projesinde -0,00 proje kotunun (+112,30) olarak gösterildiği, +1,00 kotunun (subasman kotu) (+113,13) olarak belirtildiği ancak yerinde yapılan hafriyat ve tesviye işlemlerinin doğru uygulanmamasına dayalı olarak subasman kotunun (+116,23) kotunda imal edildiği, (yapının 3,10 m yüksek olduğu) ve bu durumun yapıda bulunan tüm bağımsız bölümleri etkilediği, yapının subasman seviyesinin olması gerekenden daha yüksek olması (3,10 m) sonucu yapının toplam yüksekliğinden yüksek olduğu ve aykırılıktan etkilenen alanın toplam (2. bodrum kat alanı: 200,41 m² + 1. bodrum kat alanı 153,51 m² + zemin kat alanı:153,51 m²+ 1. kat alanı:153,51 m²+ çatı arası ve teraslar alanı:172 m²) 832,94 m² olduğu tespit edilmiştir.
Dava konusu ... tarih ve ... sayılı belediye encümeni kararı ile, söz konusu tespit esas alınarak 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca 56,47 m² aykırılıktan etkilenen alan için 1/A yapı grubu, 776,47 m² aykırılıktan etkilenen alan için 3/B yapı grubu esas alınarak c/1., 5. ve 12. alt bentleri uyarınca arttırım uygulanmak suretiyle 46.038,67-TL , aynı maddenin 2. fıkrasının (ç) bendi uyarınca aykırılığa konu 832,94 m² alan ile bu alanın bulunduğu arsa veya arazinin emlak vergisine esas asgari metrekare birim değeri olan 290,90-TL'nin çarpımı ile bulunan 242.302,25 TL para cezası ilave edilerek toplam 288.340,92-TL para cezası verilmiştir.
Bunun üzerine görülmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasında; ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, bin Türk Lirasından az olmamak üzere, maddede belirtilen şekilde hesaplanan idari para cezalarının uygulanacağı düzenlenmiş; (a) bendinde; Bakanlıkça belirlenen yapı sınıflarına ve gruplarına göre yapının inşaat alanı üzerinden hesaplanmak üzere, mevzuata aykırılığın her bir metrekaresi için idari para cezası verileceği, bu miktarların her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298. maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında bir Türk Lirasının küsuru da dikkate alınmak suretiyle artırılaracağı; (b) bendinde ise; mevzuata aykırılığı yapı inşaat alanı üzerinden hesaplanması mümkün olmayan, yapının cephelerini ve diğer yapı elemanlarını değiştiren veya yapı malzemesi için öngörülen gereklere aykırı bulunan uygulamalar için, Bakanlıkça yayımlanan ve aykırılığa konu imalatın tespiti tarihinde yürürlükte bulunan birim fiyat listesine göre ilgili idarece belirlenen bedelin % 20’si kadar idari para cezası verileceği, (c) bendinde ise artırım sebepleri sayılmış, (ç) bendinde ise bu fıkra uyarınca idari para cezası verilmesini gerektiren aykırılığa konu alan ile bu alanın bulunduğu arsa veya arazinin emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin çarpımı ile bulunan bedel kadar idari para cezasının yukarıdaki bentlere göre aykırılıktan sorumlu olan yapı sahibine ve yapı müteahhidine verilen para cezalarına ayrıca ilave edileceği, bu fıkraya göre verilen idari para cezasının ilgilisine tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getirilmesi halinde bu bent uyarınca ilave edilen para cezasının tahsil edilmeyeceği kurala bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Daireleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
Temyize konu İdari Dava Dairesi kararının kararının, 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca verilen temel para cezasına ve c/1., 5. ve 12. alt bentleri uyarınca artırım uygulanmasına dair kısmında 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmamaktadır.
Kararın; 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendi uyarınca verilen 242.302,25-TL para cezasına ilişkin kısmına gelince;
3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendinde, anılan fıkra uyarınca idari para cezası verilmesini gerektiren aykırılığa konu alan ile bu alanın bulunduğu arsa veya arazinin emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin çarpımı ile bulunan bedel kadar idari para cezasının (a), (b) ve (c) bentlerine göre verilen para cezalarına ayrıca ilave edileceği hükme bağlanmış; verilen idari para cezasının ilgilisine tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hâle getirilmesi durumunda ise (ç) bendi uyarınca ilave edilen para cezasının tahsil edilmeyeceği öngörülerek, ilgilisi açısından yeni bir imkan getirilmiş olup, anılan şartın yerine getirilmesi halinde ilgililere ilave edilen para cezasından kurtulma imkanı sağlanmaktadır.
Anılan hüküm ile, imar mevzuatına aykırılıkların yapı sahipleri tarafından giderilmesinin ve mevzuata uygun hale getirilmesinin amaçlandığı dikkate alındığı, bu bent uyarınca verilen para cezasının, Yasa kuralı belirtilmek suretiyle, idari para cezasının ilgilisine tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getirilmesi durumunda ise (ç) bendi uyarınca ilave edilen para cezasının tahsil edilmeyeceği yönündeki uyarının ilgisine tebliğ edilmesi, dolayısıyla ilgililere hem yapısını mevzuata uygun hale getirme imkanı, hem de ilave edilen para cezasından kurtulma imkanı tanınması gerekmektedir. Yani, anılan "ç" bendi uyarınca para cezasına muhatap olan kişinin, bir aylık bir sürede ruhsatsız ya da ruhsata aykırı yapısında aykırılığı mevzuata uygun hale getirmesi halinde söz konusu para cezasını ödemeyeceğini, aksi halde para cezasının ödenmesinden sorumlu olacağını bilmesi gerekmektedir. 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendinde; bu husus açık bir şekilde gösterilmiş bulunmaktadır.
Uyuşmazlıkta; dava konusu belediye encümeni kararında 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendi uyarınca para cezasının, aykırılığa konu 832,94 m² alan ile bu alanın bulunduğu arsa veya arazinin emlak vergisine esas asgari metrekare birim değeri olan 290,90-TL'nin çarpımı sonucu 242.302,25 TL olarak hesaplandığı ve akabinde “3194 sayılı İmar Kanununun 42. madde (ç) bendine göre verilen idari para cezasının ilgilisine tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getirilmesi halinde bu bent uyarınca ilave edilen para cezası tahsil edilmez.” ibaresine yer verildiği görülmektedir
Somut olayda; dava konusu belediye encümeni kararının içeriğinde (ç) bendine göre verilen idari para cezasının tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getirilmesi halinde bu bent uyarınca ilave edilen para cezasının tahsil edilmeyeceği uyarısına açık bir şekilde yer verildiği, anılan Kanun hükmünün içeriğinin öngörülebilir, erişilebilir ve belirli nitelikte olduğu, hükmün kolaylıkla anlaşılabileceği ve sonuçlarının öngörülebilecek olduğu, dolayısıyla dava konusu işlem ile davacıya bir ay içinde aykırılığı gidermesi ve yapıyı mevzuata uygun hale getirmesi durumunda ilave edilen para cezasından kurtulma imkanı tanındığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda; İdare Mahkemesince para cezasının 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendi uyarınca arttırılmasında; yasa kuralı belirtilmek suretiyle ilgilisine tebliğ edilmesi, böylece para cezasına muhatap olan kişinin, bir aylık bir sürede ruhsatsız ya da ruhsata aykırı yapısında aykırılığı mevzuata uygun hale getirmesi halinde söz konusu cezayı ödemeyeceğini aksi halde cezanın ödenmesinden sorumlu olacağını bilmesi gerektiği, dava konusu belediye encümeni kararında, (ç) bendi uyarınca verilen cezanın, yapının bir ay içinde yıkılması ya da yapının mevzuata uygun hale getirilmesi halinde tahsil edilmeyeceği açıklamasının yapılmadığı, davacıya doğrudan 288.340,92 TL para cezası verildiğinin bildirildiği, dava konusu belediye encümeni kararının (ç) bendi uyarınca verilen 242.302,25-TL para cezasına ilişkin kısmında hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu belediye encümeni kararının (ç) bendi uyarınca verilen 242.302,25-TL para cezasına ilişkin kısmının iptaline karar verilmiş ise de; dava konusu belediye encümeni kararında (ç) bendi uyarınca verilen para cezasına dair hesaplamanın ayrı bir şekilde gösterildiği, (ç) bendine göre verilen idari para cezasının tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getirilmesi halinde bu bent uyarınca ilave edilen para cezasının tahsil edilmeyeceği hususunun bildirildiği, dolayısıyla anılan hususta dava konusu işlem ile davacıya yasa gereği zorunlu olan uyarının yapıldığı görüldüğünden, (ç) bendi uyarınca verilen para cezasının esasının incelenerek karar verilmesi gerekirken, dava konusu belediye encümeni kararının (ç) bendi uyarınca verilen 242.302,25-TL para cezasına ilişkin kısmının iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair idari dava dairesi kararının anılan kısmında isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin kabulüne, davacının temyiz isteminin ise reddine,
2. Yukarıda özetlenen gerekçeyle dava konusu belediye encümeni kararının (ç) bendi uyarınca verilen ...-TL para cezasına ilişkin kısmının iptaline, para cezasının diğer kısmı yönünden davanın reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca verilen temel para cezasına ve c/1., 5. ve 12. alt bentleri uyarınca artırım uygulanmasına ilişkin kısmının ONANMASINA,
3. Kararın; 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendi uyarınca verilen para cezasına ilişkin kısmının BOZULMASINA,
4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 24/04/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.