T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/7825
Karar No : 2025/2237
TEMYİZ EDEN TARAFLAR : 1- (DAVACI) ...
VEKİLİ : Av. ...
2- (DAVALI) ... Belediye Başkanlığı - ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF : 1- ... Belediye Başkanlığı
2- ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Denizli ili, Pamukkale ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde ruhsata ve projesine aykırı yapı yapıldığının tespit edildiğinden bahisle, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca işlem tesis edilmesine ve aynı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) ve (ç) bentleri uyarınca toplam 268.405,37-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Pamukkale Belediye Encümeni kararının ve bu kararın dayanağı ... tarih ve ... sayılı yapı tatil tutanağının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; Mahkemelerinin E:... sayılı dosyasında mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunda özetle, 28/06/2011 tarihli uydu görüntüsünde taşınmazın çatı kaplamasının bulunmadığı, ancak 05/04/2013 tarihli görüntüde çatı kaplamasının bulunduğunun görüldüğü, yerinde yapılan incelemede binanın bodrum katındaki sıva, boya, doğrama, tesisat imalatlarının malzeme türü, mekanizma, yıpranma durumu gibi genel karakteristiklerinin bir bütünlük içinde olduğunun gözlemlendiği, yine bodrum kattaki sıva imalatlarının durumlarının ise renk tonları ve rutubet (su izolasyonu problemi) kaynaklı yıpranma durumları dikkate alındığında bodrum katta farklı tarihlerde imalatlar yapılmadığı, bodrum kat ön cephede yer alan yaya giriş rampası ve buna bağlı olarak giriş kapısı ile pencerenin konumlarının yer değiştirdiği, bu değişikliğin yakın bir zamanda gerçekleştirilmediği, bu değişikliğin yapıya ait atıksu tesisat borularının şehir kanalizasyona sistemine sağlıklı bağlantı kurulabilmesi adına yapıldığı ihtimalinin ön plana çıktığı, yapının bodrum katında yapılan tadilatlar ile bodrum kat brüt alanının, kullanım amacının ve niteliğinin değişmediği, bodrum kattaki tadilatlar betonarme karkas yapının taşıyıcı unsurunu etkilemediği, çatıda yapılan tadilat ile çatı örtüsü altındaki brüt alanın, kullanım amacının ve niteliğinin değişmediği, çatı örtüsünün yapının taşıyıcı unsurlarına bir etkisinin bulunmadığı, bu kapsamda yapının bodrum katında, giriş kapısı sahanlık bölümünde ve çatısında yapılmış olan tadilatların Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin 4. maddesi uyarınca “esaslı tadilat” kapsamında ve ruhsata tabi olmadığı, dosyada yer alan 2011 işletme gider kayıtları ve makbuzlar ile 2011 yılı Temmuz ayında çatının eğik bir örtü altına alındığının anlaşıldığı, söz konusu çatı örtüsü imalatına ait dosyada yer alan fotoğrafların da Haziran-Temmuz 2011 tarihli olduğu, yapının bodrum katındaki sıva, boya, doğrama, tesisat imalatlarının malzeme türü, mekanizma, yıpranma durumu gibi genel karakteristiklerinin bir bütünlük içinde olduğunun gözlemlendiği, bodrum kattaki tadilatların Temmuz 2011 tarihinden önce gerçekleştirilmiş olduğu değerlendirilmekle beraber atık su tesisat borularının konumu da dikkate alındığında bu tadilatların gerçekleşme tarihinin yapının inşa edildiği döneme yani 1989 yılına dayandığı ihtimalinin arttığı, sahanlık kotu ve merdiven konumlarındaki farklılaşmaların doğası gereği yapının inşası (1989) esnasında değişmiş bulunduğu sonucuna varıldığı, bilirkişi incelemesi yaptırılan dosyanın davacısı ...’ın 21/04/2011 tarihinde 2 nolu bağımsız bölümü satın alma yoluyla davaya konu yapıda malik olduğu, çatı örtüsü imalatının davacının malik olmasından sonra (Temmuz 2011), bodrum kat ve giriş kapısındaki imalatların davacının malik olmasından önce gerçekleştirildiği sonucuna varıldığı görüş ve değerlendirmelerine yer verildiği, aykırılıkların, esaslı tadilat kapsamında olmayan, binanın taşıyıcı sistemi ile kullanım amacı ve niteliğini değiştirmeyen basit tamir ve tadiller kapsamında olduğu ve ruhsata tabi olmadığının bilirkişi raporu ile ortaya konulması karşısında, dava konusu işlemlerde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen temyize konu kararda; aykırılıkların yerinde tespit edilerek tutanak altına alındığı, imalatların nitelik, durum ve ölçü bilgilerine yer veren tutanağın usul ve hukuka uygun olduğu, bilirkişi raporunda her ne kadar bunların esaslı tadilat ve tamirat olmadığı değerlendirmesinde bulunulmuşsa da, imalatların mevzuatta belirtilen basit tamir ve tadilat kapsamında olmadığı, bu haliyle ruhsat alınması ya da ruhsatına uygun hale getirilmesi gerektiğinden imalatlara ilişkin tutulan yapı tatil tutanağı ile, 3194 sayılı İmar Kanunun 32. maddesi uyarınca işlem tesis edilmesine yönelik işlem kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı, öte yandan; idari para cezası tutarının 232.539,28 TL'si 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin (ç) bendi uyarınca verildiği halde davacının yasal mükelefiyetini yerine getirmesi halinde bu cezanın tahsil olunmayacağı yönünde ihtar edilmediği gibi ayrıca mezkur maddenin c/4 alt bendi uyarınca mevcut haliyle veya öngörülen bir afet tehlikesi karşısında can ve mal güvenliğini tehdit ettiğinden bahisle artırım uygulanmışsa da bu yönde somut herhangi bir tespitte bulunulmadığı açık olduğundan, bu bende denk gelen 10.548,85 TL para cezasının hukuka aykırı olduğu, toplam 268.405,37 TL para cezasının çok büyük bir kısmını teşkil eden 243.088,165 TL'lik kısmında hukuka uyarlık bulunmadığından işlemin davacıya para cezası verilmesine ilişkin kısmının iptali gerektiği gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının kaldırılarak yapı tatil tutanağı ile 3194 sayılı İmar Kanunun 32. maddesi uyarınca işlem tesis edilmesine yönelik işlem yönünden davanın reddine, para cezasına ilişkin kısmının belirtilen gerekçeyle iptaline karar verilmiştir.
TARAFLARIN İDDİALARI : 1- Davacı tarafından; idari dava dairesince bilirkişi raporunda belirtilen hususlar gözardı edilerek aksi yönde karar verildiği, teknik bir konu olan somut olayda; kendini bilirkişi yerine koymasının ve yapıların hangi açıdan esaslı tadilat olduğunu gerekçelendirmeden söz konusu kanıya varmasının açıkça hukuka aykırı olduğu, aykırılıkların basit tadilat kapsamında olduğu, davacının taşınmazı 2011 yılında satın aldığı, davacı tarafından yapılmayan aykırılıklardan dolayı hakkında işlem tesis edilmesinin cezaların şahsiliği ilkesine aykırı olduğu, çatının ruhsata uygun hale getirildiği, buna rağmen çatı ile ilgili davalı idarece idari para cezası uygulanmasının ve yıkım kararı alınmasının hukuka aykırı olduğu belirtilerek temyize konu kararın redde ilişkin kısmının usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
2- Davalı tarafından; aykırılıkların yapı tatil tutanağı ile tespit edildiği, İmar Kanunu'nun 32. ve 42. maddeleri uyarınca işlem yapıldığı, söz konusu yapıda çatı haricinde bulunan bodrum kattaki aykırılıklar giderilmediği için bu bent uyarınca verilen para cezasının iptal edilmediği, yapının yük dengesini bozacak şekilde teras çatının üzerinin örtülerek pencere ve kapı yapıldığı, projede bulunmayan her yapının olası herhangi bir depremde yapıyı olumsuz etkileyeceği, bu nedenle c/4 artırımının hukuka uygun olduğu belirtilerek temyize konu kararın iptale ilişkin kısmının usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
TARAFLARIN SAVUNMALARI : 1- Davacı tarafından, davalı idarenin temyiz isteminin reddinin gerektiği savunulmaktadır.
2- Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile yapı tatil tutanağına ve 3194 sayılı İmar Kanunun 32. maddesi uyarınca işlem tesis edilmesine yönelik işleme dair kısmının onanmasına, para cezasına ilişkin kısmının kararda belirtilen gerekçe ile onanmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Uyuşmazlığa konu yapıya ilişkin 08/08/1990 tarihli yapı kullanma izin belgesi bulunmaktadır.
Davacı, uyuşmazlığa konu taşınmaz üzerinde bulunan yapıdaki 4 nolu bağımsız bölümü 17/01/2011 tarihinde satın almıştır.
Dava konusu 21/07/2020 tarihli yapı tatil tutanağı ile, ruhsata ve projesine aykırı olarak bodrum katta giriş rampasının yerinin değiştirildiği (12,50 m²) ve kapı açıldığı (0,50 m²), pencere açıldığı (0,50 m²), arka cephesinde bodrum kata iniş merdiveni (2,60 m²) ve kapı girişinin (0,16 m²) iptal edilerek kapatıldığı, ön ve yan cephede pencere açıldığı (0,7 m²), bina ana merdiveni giriş kısmının projeye aykırı yapıldığı (10,12 m²) ve teras çatının üzerinin çatı örtüsü ile kapatıldığı (158,52 m²) ve aykırılıktan etkilenen alanın toplam 185,10 m² olduğu tespit edilmiştir.
Dava konusu ... tarih ve ... sayılı belediye encümeni kararı ile, söz konusu tespit esas alınarak Denizli ili, Pamukkale ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde ruhsata ve projesine aykırı yapı yapıldığının tespit edildiğinden bahisle, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca işlem tesis edilmesine ve aynı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) ve (ç) bentleri uyarınca toplam 268.405,37-TL idari para cezası verilmesine karar verilmiştir.
Bunun üzerine görülmekte olan dava açılmıştır.
Davacı tarafından Denizli ili, Pamukkale ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde ruhsata ve projesine aykırı yapı yapıldığının tespit edilmesi üzerine, proje değişikliğinin onaylanması ve proje değişikliği uyarınca tadilat yapı ruhsatı verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle açılan davada, dava konusu işlemin iptali yolundaki ... tarih ve E:..., K:... sayılı ... İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla “davaya konu yapıdaki imalatların yapının ortak yerlerinde inşa edilen ruhsata tabi ilave ve tadilat niteliğini taşıdığı, yapının dış cephesinde ve kullanım amacında değişiklikler içeren bu imalatların basit tadilat ve tamirat niteliği taşımadığı, bu çerçevede mimari projede tadilat yapılmasının ve tadilat yapı ruhsatı alınmasının ilgili mevzuatın gereği olduğu, binanın yapı ruhsatındaki değişikliklerin ise Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin 55/8 maddesi uyarınca parsel maliklerinin tamamının muvafakatı ile yapılabileceği ve uyuşmazlığa konu olayda parsel maliklerinin tamamının onayı alınmadan başvuruda bulunulduğu açık olduğundan, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı” gerekçesiyle kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmiştir.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesinde; "Bu Kanun hükümlerine göre; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine veya ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılarda projelerine ve ilgili mevzuatına aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce (...) tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur.
Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır.
Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mühürün kaldırılmasını ister.
Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonunda anlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir.
Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir. ..." hükmüne, 42. maddesinin 2. fıkrasında; ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, bin Türk Lirasından az olmamak üzere, maddede belirtilen şekilde hesaplanan idari para cezalarının uygulanacağı düzenlenmiş; (a) bendinde; Bakanlıkça belirlenen yapı sınıflarına ve gruplarına göre yapının inşaat alanı üzerinden hesaplanmak üzere, mevzuata aykırılığın her bir metrekaresi için idari para cezası verileceği, bu miktarların her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298. maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında bir Türk Lirasının küsuru da dikkate alınmak suretiyle artırılaracağı; (b) bendinde ise; mevzuata aykırılığı yapı inşaat alanı üzerinden hesaplanması mümkün olmayan, yapının cephelerini ve diğer yapı elemanlarını değiştiren veya yapı malzemesi için öngörülen gereklere aykırı bulunan uygulamalar için, Bakanlıkça yayımlanan ve aykırılığa konu imalatın tespiti tarihinde yürürlükte bulunan birim fiyat listesine göre ilgili idarece belirlenen bedelin % 20’si kadar idari para cezası verileceği, (c) bendinde ise artırım sebepleri sayılmış, (ç) bendinde ise bu fıkra uyarınca idari para cezası verilmesini gerektiren aykırılığa konu alan ile bu alanın bulunduğu arsa veya arazinin emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin çarpımı ile bulunan bedel kadar idari para cezasının yukarıdaki bentlere göre aykırılıktan sorumlu olan yapı sahibine ve yapı müteahhidine verilen para cezalarına ayrıca ilave edileceği, bu fıkraya göre verilen idari para cezasının ilgilisine tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getirilmesi halinde bu bent uyarınca ilave edilen para cezasının tahsil edilmeyeceği kurala bağlanmıştır.
Anayasa'nın “Suç ve cezalara ilişkin esaslar” kenar başlıklı 38. maddesinin 7. fıkrasında, “Ceza sorumluluğu şahsidir” hükmü yer almaktadır. Ceza sorumluluğunun şahsiliği ceza hukukunun temel ilkelerindendir. Cezaların şahsiliğinden amaç, bir kimsenin işlemediği bir fiilden dolayı cezalandırılamaması, başka bir anlatımla bir kimsenin başkasının fiilinden sorumlu tutulamamasıdır. Anayasanın 38. maddesinde idari ve adli cezalar arasında bir ayrım yapılmadığından idari para cezaları da bu maddede öngörülen ilkelere tabidir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Daireleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
Temyize konu İdari Dava Dairesi kararının kararının, yapı tatil tutanağına ve 3194 sayılı İmar Kanunun 32. maddesi uyarınca işlem tesis edilmesine yönelik işleme dair kısmında 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmamaktadır.
Kararın; 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) ve (ç) bentleri uyarınca verilen toplam 268.405,37-TL para cezasına ilişkin kısmına gelince;
a) Kararın; yapının çatı örtüsüyle kapatılmasına (158,52 m²) dair aykırılık için 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca verilen para cezasına ilişkin kısmı ile ilgili olarak;
İdarenin işlemlerinin belirli, açık, kesin ve anlaşılır olması gerekmektedir. Bu nedenle bir idari işlem kim veya kimler hakkında tesis edilmiş ise, bu kişilerin açık ve kesin bir şekilde işlemde belirtilmesi zorunludur. Aksi takdirde, bu konudaki bir belirsizlik kişinin idari işlemin muhatabı olup olmadığı konusunda duraksamaya düşmesine, bunun akabinde bu işleme karşı yetkili mercilere itiraz hakkını ya da yargı mercileri önünde dava açma hakkını kullanamamasına neden olabilecektir. Böyle bir durumun hukuk devleti ilkesini, kişinin hak arama özgürlüğünü zedeleyeceği açıktır.
Cezaların şahsiliği ilkesi gereği ruhsatsız/ruhsata aykırı yapıyı yapanın açık ve kesin olarak belirlenmesinden sonra yapıyı yapana para cezası verilmesi ve birden fazla hissedarı bulunan bir taşınmaz üzerinde hissedarlar tarafından birlikte yapı yapılması halinde para cezası miktarının yapıyı yapanların hisseleri oranında bir saptama yapılması suretiyle hesaplanması gerekir.
Somut olayda; davacının yapıdaki 4 nolu bağımsız bölümü 17/01/2011 tarihinde satın aldığı, aykırılıkların dava konusu 21/07/2020 tarihli yapı tatil tutanağı ile tespit edildiği, bilirkişi raporunda çatı örtüsü imalatının davacının malik olmasından sonra 2011 yılı temmuz ayında, gerçekleştirildiğinin belirtildiği, dava konusu belediye encümeni kararında taşınmaz maliklerinin tamamı olan 5 malikin adına yer verilmek suretiyle para cezasının verildiği, ancak para cezasının maliklerin hisseleri oranında mı verildiği yoksa eşit olarak mı verildiği belirtilmeden bir bütün olarak tesis edildiği görülmektedir.
Bu durumda; birden fazla hissedarı bulunan bir taşınmaz üzerinde hissedarlar tarafından birlikte yapı yapılması halinde para cezası miktarının yapıyı yapanların hisseleri oranında bir saptama yapılması suretiyle her bir hissedarın hissine düşen miktarın ayrı ayrı belirlenmesi gerekirken, buna ilişkin bir belirleme yapılmaksızın, kimden hangi oranda tahsil edileceği belirtilmeden tesis edilen para cezasının çatı örtüsüyle kapatılmasına (158,52 m²) dair aykırılığa ilişkin kısmında hukuka uyarlık, dava konusu para cezasının anılan kısmının iptali yolundaki temyize konu idari dava dairesi kararının anılan kısmında sonucu itibarıyla isabetsizlik görülmemiştir.
b) Kararın; yapının çatı örtüsüyle kapatılmasına (158,52 m²) dair aykırılık için 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendi uyarınca verilen para cezasına ilişkin kısmı ile ilgili olarak;
Somut olayda; davacının yapıdaki 4 nolu bağımsız bölümü 17/01/2011 tarihinde satın aldığı, aykırılıkların dava konusu 21/07/2020 tarihli yapı tatil tutanağı ile tespit edildiği, bilirkişi raporunda çatı örtüsü imalatının davacının malik olmasından sonra 2011 yılı temmuz ayında, gerçekleştirildiğinin belirtildiği, dava konusu belediye encümeni kararında taşınmaz maliklerinin tamamı olan 5 malikin adına yer verilmek suretiyle para cezasının verildiği, ancak para cezasının maliklerin hisseleri oranında mı verildiği yoksa eşit olarak mı verildiği belirtilmeden bir bütün olarak tesis edildiği görülmektedir.
Bu durumda; idari dava dairesince dava konusu işlemde bir ay içinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getirilmesi durumunda ise (ç) bendi uyarınca ilave edilen para cezasının tahsil edilmeyeceği hususunun ihtar edilmediği gerekçesiyle, dava konusu para cezasının anılan kısmının iptaline karar verildiği görülmekle birlikte, birden fazla hissedarı bulunan bir taşınmaz üzerinde hissedarlar tarafından birlikte yapı yapılması halinde para cezası miktarının yapıyı yapanların hisseleri oranında bir saptama yapılması suretiyle her bir hissedarın hissine düşen miktarın ayrı ayrı belirlenmesi gerekirken, buna ilişkin bir belirleme yapılmaksızın, kimden hangi oranda tahsil edileceği belirtilmeden tesis edilen çatı örtüsüyle kapatılmasına (158,52 m²) dair aykırılık için (ç) bendi uyarınca verilen para cezasına ilişkin kısmında bu yönden de hukuka uyarlık bulunmadığı, dava konusu para cezasının anılan kısmının iptali yolundaki temyize konu idari dava dairesi kararının anılan kısmında, belirtilen gerekçenin eklenmesi suretiyle isabetsizlik görülmemiştir.
Öte yandan; davacı tarafından para cezasının tarafına tebliğinden itibaren bir ay içinde çatıya ilişkin aykırılığın giderilerek ruhsata uygun hale getirildiği, buna rağmen çatı ile ilgili davalı idarece idari para cezası uygulanmasının hukuka aykırı olduğu iddia edilmiş ise de; 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendinde para cezasının ilgilisine tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılığın ortadan kaldırılması durumunda, para cezasına bu bent uyarınca ilave edilen kısmın tahsilat aşamasında tahsil edilmeyeceği hükmüne yer verildiği, davacı tarafından çatıya ilişkin aykırılık tebliğ tarihinden itibaren bir aylık süre içinde giderilmiş ise de, dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte ruhsata aykırılığın gerçekleştirildiği sabit olduğundan (ç) bendi uyarınca para cezası verilmesinin yasanın gereği olduğu, aykırılığın sonradan giderilmesinin (ç) bendi uyarınca verilen para cezasını hukuka aykırı hale getirmeyeceği, davacı tarafından bir aylık süre içerisinde aykırılığın giderilmiş olmasının sadece (ç) bendi uyarınca verilen para cezasının tahsiline engel teşkil edeceği ve (ç) bendi uyarınca verilen para cezasının tahsil edilemeyeceği dikkate alındığında, davacının anılan iddiasına itibar edilmemiştir.
c) Kararın; yapının çatı örtüsüyle kapatılmasına (158,52 m²) dair aykırılık dışındaki 26,58 m² aykırılık için 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) ve (ç) bentleri uyarınca verilen para cezasına ilişkin kısmına gelince;
Ceza sorumluluğunun şahsiliği ceza hukukunun temel ilkelerindendir. Cezaların şahsiliğinden amaç, bir kimsenin işlemediği bir fiilden dolayı cezalandırılamaması, başka bir anlatımla bir kimsenin başkasının fiilinden sorumlu tutulamamasıdır. Anayasanın 38. maddesinde idari ve adli cezalar arasında bir ayrım yapılmadığından idari para cezaları da bu maddede öngörülen ilkelere tabidir.
Cezaların şahsiliği ilkesi uyarınca; 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesine göre verilecek olan para cezasının ruhsatsız ya da ruhsata aykırı yapıyı fiilen yapan ya da yaptıran kişi adına, bir başka ifade ile yapı sahibi adına verilmesi gerekmektedir. Yapı sahibinin ise her zaman taşınmaz maliki ile aynı kişi olması zorunlu olmadığından ruhsatsız yapıyı yapan kişinin taşınmaz malikinden farklı bir kişi olduğunun anlaşılması durumunda, taşınmaz maliki adına değil yapıyı yapan adına para cezası verilmesi gerekmektedir.
Dosyanın incelenmesinden; davacının yapıdaki 4 nolu bağımsız bölümü 17/01/2011 tarihinde satın aldığı, aykırılıkların dava konusu 21/07/2020 tarihli yapı tatil tutanağı ile tespit edildiği, bilirkişi raporunda bodrum kat ve giriş, sahanlık kotu ve merdiven konumlarındaki aykırılıkların gerçekleşme tarihinin yapının inşa edildiği döneme yani 1989 yılına dayandığı, bodrum kat ve giriş kapısındaki imalatların davacının malik olmasından önce gerçekleştirildiği sonucuna varıldığı hususunun belirtildiği, temyize konu idari dava dairesi kararıyla para cezasının 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin (ç) bendi uyarınca verilen para cezasına ilişkin kısmı ile c/4 alt bendi uyarınca yapılan artırıma ilişkin kısmının hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle para cezasının tamamının iptaline karar verildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda; bilirkişi raporunda yapı tatil tutanağında belirlenen çatı örtüsüyle kapatılmasına (158,52 m²) dair aykırılık dışındaki 26,58 m² aykırılığın uyuşmazlığa konu yapının inşa edildiği 1989 yılında yapıldığı hususu ortaya konulduğundan, söz konusu 26,58 m² aykırılığın davacının taşınmazı satın aldığı tarihten önce, yani binanın ilk yapımı aşamasında yapıldığı ve davacı tarafından inşa edilmediği sonucuna varıldığından, davacının malik olduğu tarihten önce yapıldığı sabit olan anılan aykırılık nedeniyle cezaların şahsiliği ilkesi uyarınca 26,58 m² aykırılık için 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) ve (ç) bentleri uyarınca davacıya para cezası verilemeyeceğinden, dava konusu para cezasının anılan kısımlarının iptali yolundaki temyize konu idari dava dairesi kararının anılan kısmında sonucu itibarıyla isabetsizlik görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının ve davalının temyiz istemlerinin reddine,
2.Yukarıda özetlenen gerekçeyle dava konusu işlemlerin iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının kaldırılarak yapı tatil tutanağı ile 3194 sayılı İmar Kanunun 32. maddesi uyarınca işlem tesis edilmesine yönelik işlem yönünden davanın reddine, para cezasına ilişkin kısmının gerekçeli iptaline dair temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yapı tatil tutanağına ve 3194 sayılı İmar Kanunun 32. maddesi uyarınca işlem tesis edilmesine yönelik işleme dair kısmının ONANMASINA,
3. Kararın; para cezasına ilişkin kısmının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 24/04/2025 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.