T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/965
Karar No : 2025/2025
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Muğla ili, Ula ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda 3194 sayılı İmar Kanununun 18. maddesi uyarınca Muğla Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edilen parselasyon işlemi ile parselasyon işlemine yapılan itirazın reddine dair Muğla Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyadaki bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporunun bir bütün olarak değerlendirilmesi sonucu, dava konusu ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın planda konut kullanımında kaldığı ve yerinden tahsis yapılmasına teknik olarak bir engel bulunmamasına rağmen kendi yerinden tahsis yapılmadığı, bu sebeple yapılan dağıtımın usulüne uygun olmadığı, parselasyon işleminin mevzuata, şehircilik ilkelerine, dağıtım-tahsis, parselasyon ve planlama esaslarına uygun olmadığı, dağıtım cetvelleri değerlendirilmek suretiyle yapılan dağıtımda diğer parsel sahipleri ile davacı arasında eşitlik ve hakkaniyetin korunmadığı, alınması gereken düzenleme ortaklık payı (DOP) miktarın yasal sınırlar içerisinde kaldığı anlaşılsa da bu hususun tek başına dava konusu parselasyon işlemini, planlama esasları ve kamu yararı kriterlerine uygun hale getirilmediği, zaten idarece dengeli ve hakkaniyetli bir düzenleme ortaklık payı oranının da belirlenmediği ve yeniden hesaplanması gerektiği anlaşılmış olup, dava konusu işlemlerde hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi Kararından "DOP oranının etaplar arasında dengeli dağıtılmadığı ve bu yönüyle işlemin hukuka aykırı olduğu" yönündeki gerekçenin çıkarılması suretiyle anılan karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair Bölge İdare Mahkemesi Kararının sonucu itibarıyla onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Muğla ili, Ula ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda 3194 sayılı İmar Kanununun 18. maddesi uyarınca Muğla Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edilen parselasyon işlemi ile parselasyon işlemine yapılan itirazın reddine dair Muğla Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun işlem tarihinde yürürlükte bulunan 18. maddesinin 1. fıkrasında; "İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe kullanılır.", 2'nci fıkrasında; "Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında "düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde otuzbeşini (kırkını) geçemez." hükmüne yer verilmiştir.
İşlem tarihine yürürlükte bulunan İmar Kanunu'nun 18'inci maddesi Uyarınca Yapılacak Arazi ve Arsa Düzenlemesi İle İlgili Esaslar Hakkında Yönetmeliğinin 5'inci maddesinde; "Belediye ve mücavir alan sınırı içinde belediyeler, belediye encümeni kararı ile; dışında valilikler, il idare kurulu kararı ile; 5 yıllık imar programlarında öncelik tanımak ve beldenin inkişaf ve ihtiyaç durumuna göre, yeterli miktarda arsayı, konut yapımına hazır bulunduracak şekilde düzenleme sahalarını tesbit etmek ve uygulamasını yapmak mecburiyetindedir... Belirlenen düzenleme sahası bir müstakil imar adasından daha küçük olamaz." hükmü, 6'ncı maddesinde; "Düzenleme Sınırı: a. İskan sahasının bittiği yerlerde iskan sınırından, b. İskan sahası içindeki yollarda yol ekseninden, c. Cami ve karakol yerlerinin dış sınırından, yeşil alan ve genel otopark alanlarının düzenleme ortaklık payı oranı ve uygulamaya alınan parsel geçirilir. Ancak, imar planlarında gösterilmiş düzenleme sınırları varsa bu durum dikkate alınır. Düzenleme sınırının herhangi bir parseli iki veya daha fazla parçaya bölmesi halinde, sınıf bu parçalardan düzenleme sahası dışında kalan başka bir imar adasına girmeyenleri varsa bunları da içine alacak şekilde geçirilir. Parsel büyük ise, ifraz yapılarak ifraz sınırından geçirilir." hükmü; 8'inci maddesinde; "İmar veya kadastro parselleri üzerine inşa edilmiş ve düzenleme sırasında, plan ve mevzuata göre muhafazasında mahzur bulunmayan bir yapı bir imar parseli içinde bırakılabilir. Bu gibi yapıların bulunduğu parsellerin yol, meydan, otopark ve yeşil saha gibi yerlere giren kısımları ile bitişiğinde düzgün imar parseli teşkil etmek için bahçelerinden gerekli miktar ifraz edilerek, düzenleme ortaklık payı olarak alınır. Alınacak miktar düzenleme ortaklık payından fazla ise kamulaştırma ile alınabilir" hükmü ile 10'uncu maddesinde; "İmar parsellerinin oluşturulması ve dağıtımında aşağıdaki esaslar dikkate alınır: a. Düzenlemeyle oluşacak imar parsellerinin mümkün mertebe aynı yerdeki veya yakınındaki eski parsellere tahsisi sağlanır. b. Plan ve mevzuata göre korunması mümkün olan yapıların tam ve hissesiz bir imar parseline intibak ettirilmesi sağlanır. c. Mal sahibine tahsis edilen miktarın bir imar parselinden küçük olması veya diğer teknik ve hukuki nedenlerle müstakil imar parseli verilmemesi halinde, İmar parselasyon planları ve imar durumu belirlenmiş düzenleme alanlarında yapılacak binaların toplam inşaat alanı veya bağımsız bölüm adetleri belirtilen imar iddiaları veya parselleri, kat mülkiyetine esas olmak üzere hisselendirilebilir...." hükmü yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İdare Mahkemesince, mahalinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde hazırlanan bilirkişi raporunda yapılan tespit ve değerlendirmeler hükme esas alınarak dava konusu işlemlerin iptaline dair verilen kararın gerekçeleri arasında;" düzenleme sahası içinde bulunan parsellerden en fazla %38,8 DOP alındığı ve bu oranın Yönetmelik hükümlerinde belirtilen yasal sınıra uygun olduğu ancak dava konusu 44 numaralı düzenleme sahasının DOP oranının %19,5 olduğu, bu oranın yasal sınırlar içinde kaldığı görülse de; 44 numaralı düzenleme sahasının çevresindeki parselasyon planları incelendiğinde, planlamanın aynı bölümde etap etap uygulanan düzenleme sahalarında Köprübaşı Mahallesi 37 numaralı sahada %23,3, Ayazkıyı Mahallesi 56 numaralı sahada %38,8, 57 numaralı sahada ise %22,5 olduğu ve düzenleme sahalarının DOP oranlarının birbiri ile uyuşmadığı, bu bölgedeki en yüksek DOP oranının dava dışı olan 56 numaralı düzenleme sahasında uygulandığının tespit edildiği, davacının taşınmazlarının da içinde bulunduğu 44 numaralı parselasyon etabında ise uygulanan DOP oranının, 56 numaralı etapta uygulanan DOP oranının hemen hemen yarısı olduğu, bu nedenle dengeli ve hakkaniyetli bir düzenleme ortaklık payı oranın belirlenmediği işlemde bu yönüyle de hukuka uyarlık bulunmadığı" hususlarına da yer verildiği görülmüştür.
Dava konusu olayda, Muğla ili, Ula İlçesinde kent içi taşıt yolunun düzenlenmesine ilişkin 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonunun onaylanması sonrasında, dava konusu taşınmazı da kapsayan alan ve çevresinde farklı tarihlerde düzenleme sınırları belirlenerek etaplar halinde parselasyon yapıldığı, hükme esas alınan bilirkişi raporundaki, davacıya ait taşınmazın bulunduğu etapta düzenleme sınırının belirlenmesine ve düzenleme ortaklık payı oranının hesaplanmasına ilişkin işlemlerin mevzuata uygun şekilde yapıldığı, yasal sınırlar içinde düzenleme ortaklık payı alındığı ve komşuluğunda bulunan düzenleme sahalarına göre en düşük oranda düzenleme ortaklık payı hesaplandığı yönündeki tespitler de dikkate alındığında karardan yukarıda belirtilen gerekçenin çıkarılması gerektiği sonucuna ulaşılmış olup kararda yer alan diğer gerekçeler (tahsise ilişkin) usul ve yasaya uygun bulunduğundan, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolunda Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince verilen kararda sonucu itibarıyla isabetsizlik bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin reddine,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 15/04/2025 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.