T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2023/1032
Karar No : 2025/1369
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı-...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul ili, Beyoğlu ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda bulunan binada ruhsat eki mimari projesine aykırı olarak 2 ve 3 numaralı bağımsız bölümlerinde 8,50 m²'lik ve 7 m²'lik, 4 ve 5 numaralı bağımsız bölümlerinde 8,75 m²'lik üç adet balkon yapıldığından bahisle, 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesi uyarınca 399.802,49-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Beyoğlu Belediye Encümeni kararının ve dayanağı ... tarih ve ... sayılı yapı tatil tutanağının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlık konusu taşınmazın bağımsız bölümlerinde ruhsat eki mimari projesine aykırılıklar yapıldığından bahisle, 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesi uyarınca 399.802,49-TL idari para verilmesine ilişkin Beyoğlu Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararının ve dayanağı ... tarih ve ... sayılı yapı tatil tutanağının iptali istemiyle ... İdare Mahkemesinin ... esas sayılı dosyasında davacının da içerisinde bulunduğu kişilerce, ayrı bir davanın açıldığının anlaşıldığı, bu durumda; ... İdare Mahkemesinin ... sayılı esasına kayıtlı dava ile tarafları, konusu ve sebepleri aynı olan bu davanın esasının derdestlik nedeniyle incelenmesine hukuken olanak bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle davanın derdestlik nedeniyle incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
İstanbul ili, Beyoğlu ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda bulunan binada ruhsat eki mimari projesine aykırı olarak 2 ve 3 numaralı bağımsız bölümlerinde 8,50 m²'lik ve 7 m²'lik, 4 ve 5 numaralı bağımsız bölümlerinde 8,75 m²'lik üç adet balkon yapıldığından bahisle ... tarih ve ... sayılı yapı tatil tutanağı düzenlenmiştir.
... tarih ve ... sayılı Beyoğlu Belediye Encümeni kararıyla taşınmazın maliki oldukları belirtilerek ..., ..., ... ve ...'a 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesi uyarınca toplam 399.802,49-TL idari para cezası verilmesine karar verilmiştir.
Davacı tarafından bu işlemlerin iptali talebiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT ve HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun dava şartlarını düzenleyen 114. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendinde; "Aynı davanın, daha önceden açılmış ve halen görülmekte olmaması" kuralına yer verilmek suretiyle "derdestlik" doğrudan dava açma şartları arasında sayılmış, aynı Kanunun 115. maddesinde ise, mahkemenin dava şartı noksanlığını tespit etmesi halinde, davayı usulden reddedeceği kurala bağlanmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununda "derdestlik" müessesesi düzenlenmemiş ve Kanunun 31. maddesinde Hukuk Muhakemeleri Kanununun ilgili maddelerine atıfta bulunulmamış olmakla birlikte; tarafları, konusu ve sebebi aynı olan bir dava görülmekte iken, ikinci davanın esasının derdestlik nedeniyle incelenmemesi ve davanın usulden reddedilmesi gerektiğinin, usul hukukunun genel ilkelerinden biri olarak kabul edilmesi gerekmektedir.
Derdestlik durumunun ortaya çıkması için, aynı davanın iki kere açılmış olması, birinci davanın görülmekte (derdest) olması, birinci dava ile ikinci davanın aynı dava olması şartları birlikte gerçekleşmelidir. Davaların aynı dava olarak kabul edilebilmesi için, davaların taraflarının, konularının, dava konusu işlemlerin hukuki sebeplerinin aynı olması gerekmektedir.
Dosyanın, Dairemizin E:2023/5652 sayılı dosyası ile birlikte incelenmesinden; İstanbul ili, Beyoğlu ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda bulunan binada ruhsat eki mimari projesine aykırı olarak 2 ve 3 numaralı bağımsız bölümlerinde 8,50 m²'lik ve 7 m²'lik, 4 ve 5 numaralı bağımsız bölümlerinde 8,75 m²'lik üç adet balkon yapıldığından bahisle ... tarih ve ... sayılı yapı tatil tutanağının düzenlendiği, sonrasında bu tespit esas alınarak yapı sahibi sıfatıyla davacıyla birlikte diğer malikler ..., ... ve ...'a 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesi uyarınca toplam 399.802,49-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Beyoğlu Belediye Encümeni kararının tesis edildiği, anılan yapı tatil tutanağının ve encümen kararının iptali istemiyle müteveffa ... mirasçıları sıfatıyla davacı ile birlikte diğer iki malik ... ve ... tarafından ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında dava açıldığı, açılan bu davada; encümen kararının iptali, yapı tatil tutanağı yönünden davanın süre aşımı yönünden reddi yolundaki ... İdare Mahkemesinin ... tarihli, E:..., K:... sayılı kararına karşı davacılar tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddi, davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun ise encümen kararı yönünden kabulü ile anılan mahkeme kararının encümen kararına ilişkin kısmının kaldırılması ve encümen kararı yönünden davanın ehliyet yönünden reddi yolunda ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarihli, E:..., K:... sayılı kararın, Dairemizin 12/03/2025 tarih, E:2023/5652, K:2025/1368 sayılı kararıyla onandığı anılan yapı tatil tutanağının ve encümen kararının iptali istemiyle davacı tarafından açılan iş bu davada ise ... İdare Mahkemesince ... tarih ve E:..., K:... sayılı karar ile "... İdare Mahkemesinin ... esas sayılı dosyasında davacının da içerisinde bulunduğu kişilerce, ayrı bir davanın açıldığının anlaşıldığı; ... İdare Mahkemesinin ... sayılı esasına kayıtlı dava ile tarafları, konusu ve sebepleri aynı olan bu davanın esasının derdestlik nedeniyle incelenmesine hukuken olanak bulunmadığı gerekçesiyle davanın derdestlik nedeniyle incelenmeksizin reddine karar verildiği, davacı tarafından yapılan istinaf isteminin ise ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.
Tarafları, konusu ve sebebi aynı olan bir dava görülmekte iken, ikinci davanın esasının derdestlik nedeniyle incelenemeyeceği usul hukukunun genel ilkelerindendir.
Temyize konu dava dosyasında, davanın para cezasının muhataplarından olan davacı ... adına açıldığı, İdare Mahkemesi kararında derdest olduğu belirtilen (Dairemizin E:2023/5652 sayılı dosyası) ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında ise davanın, mirasçılar sıfatıyla davacı ile birlikte ... ve ... tarafından müteveffa ... adına açıldığı ve bu davanın tarafları ve sebebi aynı olan ikinci dava niteliğinde olmadığı görülmektedir.
Bu itibarla, bir davanın "derdestlik" nedeniyle incelenmeksizin reddine karar verilebilmesi için gerekli olan tarafları, konusu ve sebebinin aynı olma şartının gerçekleşmediği anlaşıldığından, tarafları farklı ikinci dava niteliğindeki bakılan davada, uyuşmazlığın esasının incelenmesi gerekirken, "derdestlik" nedeniyle davanın incelenmeksizin reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Yukarıda özetlenen gerekçeyle davanın derdestlik nedeniyle incelenmeksizin reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 12/03/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.