T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2023/1090
Karar No : 2024/7279
DAVACI :... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...
DAVANIN KONUSU : İzmirdeniz Projesi (1. Bölge) Mavişehir-Alaybey Kıyı Kesimi 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı ve 1/1000 ölçekli Revizyon ve İlave Uygulama İmar Planı teklifinin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca değerlendirilmesi için 2.000,00-TL başvuru bedeli ile 93.827,25-TL imar planı inceleme ve işlem hizmet bedeli talep edilmesine ilişkin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğünün) ... tarih ve ... sayılı işleminin ve bu işlemin dayanağı olan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğünün 2022 Yılı Birim Fiyat Listesinin (1 No'lu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 97/h kapsamında ve diğer mevzuat uyarınca onaylanacak planlarda alınacak işlem bedelinin hesaplanmasına ilişkin usuller kısmının) IV. Özel Ücretlendirme Bölümünün 12. maddesi devamında düzenlenen II.a bendinin iptali ile davacıdan 2000-TL başvuru bedeli ile inceleme ve işlem bedeli olarak tahsil edilen 93.827,25-TL'nin davalı idare tarafından tazminine karar verilmesi istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : Plan teklifinin onaylama görevinin davalı Bakanlığın asli görevlerinden olduğu, ilgili mevzuat kapsamında ücret istenebilecek plan teklifi kapsamında olmadığı ileri sürülmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI :Haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olarak açılan davanın reddine karar verilmesi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Dava konusu işlemin iptali ile davacı tarafından ödenen tutarın tazmini isteminin kabulüne karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI ...'IN DÜŞÜNCESİ : Dava, İzmirdeniz Projesi (1. Bölge) Mavişehir-Alaybey Kıyı Kesimi 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı Önerisi ve 1/1000 ölçekli Revizyon ve İlave Uygulama İmar Planı teklifinin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca değerlendirilmesi için alınan 2.000,00-TL başvuru bedeli ile 93.827,25-TL imar planı inceleme ve işlem hizmet bedeli talep edilmesine ilişkin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğü'nün) ... günlü, ... sayılı işleminin ve bu işlemin dayanağı olan Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğünün 2022 Yılı Birim Fiyat Listesinin (1 No'lu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 97/H Kapsamında ve diğer mevzuat uyarınca onaylanacak planlarda alınacak işlem bedelinin hesaplanmasına ilişkin usuller kısmının) IV. Özel Ücretlendirme Bölümünün 12. maddesinin II.a bendinin iptali, imar planının değerlendirilmesi için alınan 2000-TL başvuru bedeli ile inceleme ve işlem hizmet bedeli olarak alınan 93.827,25-TL'nin davalı idareden tazminine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının görev ve yetkilerinin düzenlendiği 97. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendinde, "Her tür ve ölçekteki fiziki planlara ve bunların uygulanmasına yönelik temel ilke, strateji ve standartları belirlemek ve bunların uygulanmasını sağlamak, Cumhurbaşkanınca yetkilendirilen alanlar ile merkezi idarenin yetkisi içindeki kamu yatırımları, mülkiyeti kamuya ait arsa ve araziler üzerinde yapılacak her türlü yapı, milli güvenliğe dair tesisler, askeri yasak bölgeler, genel sığınak alanları, özel güvenlik bölgeleri, enerji ve telekomünikasyon tesislerine ilişkin etütleri, harita, her tür ve ölçekte çevre düzeni, nazım ve uygulama imar planlarını, parselasyon planlarını ve değişikliklerini resen yapmak, yaptırmak, onaylamak ve başvuru tarihinden itibaren iki ay içinde yetkili idarelerce ruhsatlandırma yapılmaması halinde resen ruhsat ve yapı kullanma izni vermek", (h) bendinde, "Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan veya mülkiyeti Hazineye, kamu kurum veya kuruluşlarına veya gerçek kişilere veyahut özel hukuk tüzel kişilerine ait olan taşınmazlar üzerinde kamu veya özel sektör tarafından gerçekleştirilecek olan yatırımlara ilişkin olarak ilgililerince hazırlandığı veya hazırlatıldığı halde yetkili idarece üç ay içinde onaylanmayan etüt, harita, her tür ve ölçekteki çevre düzeni, nazım ve uygulama imar planlarını, parselasyon planlarını ve değişikliklerini ilgililerinin valilikten talep etmesi ve valiliğin Bakanlığa teklifte bulunması üzerine bedeli mukabilinde yapmak, yaptırmak ve onaylamak, başvuru tarihinden itibaren iki ay içinde yetkili idarece verilmemesi halinde bedeli mukabilinde resen yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermek" anılan bakanlığın görevleri arasında sayılmıştır.
Aynı Kararnamenin 122. maddesinde, "Bakanlık döner sermaye kurmaya yetkilidir. Döner sermaye miktarı, Cumhurbaşkanlığınca belirlenir. İşletmelerin görevleri, gelirleri, işleyişi ve denetimi ile diğer hususlar yönetmelikle düzenlenir." hükmü yer almaktadır.
Kararnamenin 97. ve 122. maddelerine dayanılarak hazırlanan Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliğinin "İşletme idaresi" başlıklı 10. maddesinde, döner sermaye işletme hizmetlerinin; yönetim kurulu, işletme yöneticisi, harcama yetkilisi, gerçekleştirme görevlisi, muhasebe yetkilisi, muhasebe birim personeli ve teknik eleman ile yeteri kadar diğer görevlilerden oluşan işletme idaresi tarafından yürütüleceği hükmüne yer verilmiş; "Yönetim Kurulunun Görevleri" başlıklı 12. maddesinin 1. fıkrasının (h) bendinde ise, maliyet bedelinin altında olmamak üzere, işletme tarafından üretilen mal ve hizmetlerin veya yapılan işlerin tarife, ücret veya birim fiyatlarını belirlemek yönetim kurulunun görevleri arasında sayılmıştır.
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğünün 2022 yılı Birim Fiyat Listesinin 1 no'lu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 97/H Kapsamında ve Diğer Mevzuat Uyarınca Onaylanacak Planlarda Alınacak İnceleme ve İşlem Hizmet Bedelinin Hesaplanmasına İlişkin Usuller kısmının IV. Özel Ücretlendirme bölümünün 3621 sayılı Kıyı kanunu ve ilgili mevzuatında belirtilen kıyı yapılarına ilişkin imar planı teklifleri ile bu kıyı yapıları ile birlikte kıyı kenar çizgisinin kara tarafında sahil şeridi ve/veya bu alanların dışındaki alanları da içeren imar planı tekliflerine ilişkin 12. maddesinin II. fıkrasının ("10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun "Tanımlar" başlığı altındaki mahalli idarelerin) a) bendinde: 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli I,II,III,IV sayılı cetvellerdeki idarelerin mülkiyetinde bulunan alanlar, devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan alanlar ile kendi mülkiyetlerindeki alanlara ilişkin olarak, Çevre ve Şehircilik Bakanlığına gönderdikleri her tür ve ölçekteki plan tekliflerinden; Kaynak geliştirme ve gelir elde etmeye yönelik planları ile arsa satışı karşılığı hasılat paylaşımı, yap-işlet-devret modeliyle gerçekleştirilecek yatırımlara yönelik imar planı tekliflerinden; başvuru bedeli tam olarak ve yukarıda yer alan A X B X C formulüne ve plan türüne göre "Açıklamalar" bölümünde yer alan diğer usullere göre hesaplanacak plan inceleme ve işlem hizmet bedeli 1/8 oranında alınır." düzenlemesine yer verilmiştir.
Anayasa Mahkemesinin 27/02/2024 günlü, 32473 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 26/10/2023 günlü, E:2018/118, K:2023/180 sayılı kararıyla, 1 no'lu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 97. maddesinin 1. fıkrasının (h) bendinin, kuralın Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenemeyecek yasak alan içinde kaldığı gerekçesiyle iptaline, iptal kararı nedeniyle doğacak hukuksal boşluk kamu yararını ihlal edecek nitelikte görüldüğünden iptal kararının ortaya çıkardığı hukuki boşluğun doldurulabilmesi amacıyla TBMM tarafından gerekli düzenlemelerin yapılması için iptal hükümlerinin kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar verilmiştir.
Anayasa'nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasında "Kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi veya Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü ya da bunların hükümleri, iptal kararlarının Resmi Gazetede yayımlandığı tarihte yürürlükten kalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğe gireceği tarihi ayrıca kararlaştırabilir. Bu tarih, kararın Resmi Gazetede yayımlandığı günden başlayarak bir yılı geçemez."; dördüncü fıkrasında "İptal kararının yürürlüğe girişinin ertelendiği durumlarda, Türkiye Büyük Millet Meclisi, iptal kararının ortaya çıkardığı hukuki boşluğu dolduracak kanun teklifini öncelikle görüşüp karara bağlar."; beşinci fıkrasında, "İptal kararları geriye yürümez." kuralları yer almaktadır.
Anayasa Mahkemesince bir kanun veya kanun hükmünde kararname hükmünün Anayasa'ya aykırı bulunarak iptal edilmiş olduğu bilindiği halde eldeki davaların Anayasa'ya aykırılığı saptanmış olan kurallara göre görüşülüp çözümlenmesi, Anayasa'nın üstünlüğü prensibine ve hukuk devleti ilkesine aykırı olacaktır.
Bu durumda, 1 no'lu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 97. maddesinin 1. fıkrasının (h) bendinin Anayasa Mahkemesi kararıyla iptal edilmiş olması nedeniyle, yasal dayanağı ortadan kalkan dava konusu Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğünün 2022 Yılı Birim Fiyat Listesinin (1 No'lu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 97/H Kapsamında ve diğer mevzuat uyarınca onaylanacak planlarda alınacak işlem bedelinin hesaplanmasına ilişkin usuller kısmının) IV. Özel Ücretlendirme Bölümünün 12. maddesinin II.a bendinde ve bu düzenlemeye dayanılarak tesis edilen, imar planının değerlendirilmesi için davacıdan başvuru bedeli ile inceleme ve işlem hizmet bedeli istenilmesi yolundaki dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, dava konusu Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğünün 2022 Yılı Birim Fiyat Listesinin (1 No'lu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 97/H Kapsamında ve diğer mevzuat uyarınca onaylanacak planlarda alınacak işlem bedelinin hesaplanmasına ilişkin usuller kısmının) IV. Özel Ücretlendirme Bölümünün 12. maddesinin II.a bendinin, buna dayanılarak tesis edilen Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğü'nün) ... günlü, ... sayılı işleminin iptaline, davacıdan alınan 2000-TL başvuru bedeli ile inceleme ve işlem hizmet bedeli olarak alınan 93.827,25-TL'nin davalı idareden tazminine karar verilmesi gerektiği, düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dava, İzmirdeniz Projesi (1. Bölge) Mavişehir-Alaybey Kıyı Kesimi 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı ve 1/1000 ölçekli Revizyon ve İlave Uygulama İmar Planı teklifinin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca değerlendirilmesi için 2.000,00-TL başvuru bedeli ile 93.827,25-TL imar planı inceleme ve işlem hizmet bedeli talep edilmesine ilişkin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğünün)... tarih ve ... sayılı işleminin ve bu işlemin dayanağı olan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğünün 2022 Yılı Birim Fiyat Listesinin (1 No'lu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 97/H Kapsamında ve diğer mevzuat uyarınca onaylanacak planlarda alınacak işlem bedelinin hesaplanmasına ilişkin usuller kısmının) IV. Özel Ücretlendirme Bölümünün 12. maddesi devamında düzenlenen II.a bendinin iptali ile imar planının değerlendirilmesi için tahsil edilen 2000-TL başvuru bedeli ile inceleme ve işlem bedeli olarak alınan 93.827,25-TL'nin davalı idareden tazminine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4736 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Ürettikleri Mal ve Hizmet Tarifeleri ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 1. maddesinde: "Genel bütçeye dahil daireler ile katma bütçeli idareler, bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, kanunla kurulan fonlar, kefalet sandıkları, sosyal güvenlik kuruluşları, genel ve katma bütçelerin transfer tertiplerinden yardım alan kuruluşlar, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları ile müesseseleri, il özel idareleri ve belediyeler ile bunların kurdukları birlik, müessese ve işletmeler, özel bütçeli kuruluşlar, özelleştirme işlemleri tamamlanıncaya kadar, 24/11/1994 tarihli ve 4046 sayılı Kanuna tâbi kuruluşlar ve özel hukuk hükümlerine tâbi, kamunun çoğunluk hissesine sahip olduğu kuruluşlar, kamu banka ve kuruluşları ile bunlara bağlı iş yerleri ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarınca üretilen mal ve hizmet bedellerinde işletmecilik gereği yapılması gereken ticarî indirimler hariç herhangi bir kişi veya kuruma ücretsiz veya indirimli tarife uygulanmaz." hükmüne yer verilmiştir.
İşlem tarihinde yürürlükte olan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 97. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendinde, "Her tür ve ölçekteki fiziki planlara ve bunların uygulanmasına yönelik temel ilke, strateji ve standartları belirlemek ve bunların uygulanmasını sağlamak, Cumhurbaşkanınca yetkilendirilen alanlar ile merkezi idarenin yetkisi içindeki kamu yatırımları, mülkiyeti kamuya ait arsa ve araziler üzerinde yapılacak her türlü yapı, milli güvenliğe dair tesisler, askeri yasak bölgeler, genel sığınak alanları, özel güvenlik bölgeleri, enerji ve telekomünikasyon tesislerine ilişkin etütleri, harita, her tür ve ölçekte çevre düzeni, nazım ve uygulama imar planlarını, parselasyon planlarını ve değişikliklerini resen yapmak, yaptırmak, onaylamak ve başvuru tarihinden itibaren iki ay içinde yetkili idarelerce ruhsatlandırma yapılmaması halinde resen ruhsat ve yapı kullanma izni vermek", (h) bendinde, "Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan veya mülkiyeti Hazineye, kamu kurum veya kuruluşlarına veya gerçek kişilere veyahut özel hukuk tüzel kişilerine ait olan taşınmazlar üzerinde kamu veya özel sektör tarafından gerçekleştirilecek olan yatırımlara ilişkin olarak ilgililerince hazırlandığı veya hazırlatıldığı halde yetkili idarece üç ay içinde onaylanmayan etüt, harita, her tür ve ölçekteki çevre düzeni, nazım ve uygulama imar planlarını, parselasyon planlarını ve değişikliklerini ilgililerinin valilikten talep etmesi ve valiliğin Bakanlığa teklifte bulunması üzerine bedeli mukabilinde yapmak, yaptırmak ve onaylamak, başvuru tarihinden itibaren iki ay içinde yetkili idarece verilmemesi halinde bedeli mukabilinde resen yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermek" Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının görevleri arasında sayılmıştır.
Anılan Kararnamenin 122. maddesinde ise, "Bakanlık döner sermaye kurmaya yetkilidir. Döner sermaye miktarı, Cumhurbaşkanlığınca belirlenir. İşletmelerin görevleri, gelirleri, işleyişi ve denetimi ile diğer hususlar yönetmelikle düzenlenir." hükmüne yer verilmiş bulunmaktadır.
Bu kapsamda hazırlanan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliğinin "İşletme idaresi" başlıklı 10. maddesi uyarınca, döner sermaye işletme hizmetlerinin; yönetim kurulu, işletme yöneticisi, harcama yetkilisi, gerçekleştirme görevlisi, muhasebe yetkilisi, muhasebe birim personeli ve teknik eleman ile yeteri kadar diğer görevlilerden oluşan işletme idaresi tarafından yürütüleceği düzenlemesine yer verilmiş; "Yönetim Kurulunun Görevleri" başlıklı 12. maddesinin 1. fıkrasının (h) bendinde ise, maliyet bedelinin altında olmamak üzere, işletme tarafından üretilen mal ve hizmetlerin veya yapılan işlerin tarife, ücret veya birim fiyatlarını belirlemek yönetim kurulunun görevleri arasında sayılmıştır.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğünün ... tarihli, ... sayılı işlemi ve dayanağı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğünün 2019 yılı Birim Fiyat Listesinin I-1 no'lu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 97/h Kapsamında ve Diğer Mevzuat Uyarınca Onaylanacak Planlarda Alınacak İnceleme ve İşlem Hizmet Bedelinin Hesaplanmasına İlişkin Usuller kısmının IV. Özel Ücretlendirme bölümünün 12. maddesinin II. fıkrasının (a) bendinde; "10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun "Tanımlar" başlığı altındaki mahalli idarelerin; 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli I,II,III,IV sayılı cetvellerdeki idarelerin mülkiyetinde bulunan alanlar, devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan alanlar ile kendi mülkiyetlerindeki alanlara ilişkin olarak, Çevre ve Şehircilik Bakanlığına gönderdikleri her tür ve ölçekteki plan tekliflerinden; Kaynak geliştirme ve gelir elde etmeye yönelik planları ile arsa satışı karşılığı hasılat paylaşımı, yap-işlet-devret modeliyle gerçekleştirilecek yatırımlara yönelik imar planı tekliflerinden; başvuru bedeli tam olarak ve yukarıda yer alan A X B X C formulüne ve plan türüne göre "Açıklamalar" bölümünde yer alan diğer usullere göre hesaplanacak plan inceleme ve işlem hizmet bedeli 1/8 oranında alınır." düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden, davacı İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından yürütülen İzmirdeniz Projesi (1. Bölge) Mavişehir-Alaybey Kıyı Kesimi 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı ve 1/1000 ölçekli Revizyon ve İlave Uygulama İmar Planı teklifinin Kıyı Kanununun 7. maddesi uyarınca onaylanmak üzere Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına sunulduğu, planların onaylanması için 2000-TL başvuru bedeli ile plan inceleme ve işlem hizmet bedeli olarak 93.827,25-TL talep edilmesine ilişkin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğünün 23/09/2022 tarihli ve 4624389 sayılı işleminin tesis edilmesi üzerine, Bakanlıkça istenilen tutarın davacı tarafından ihtirazi kayıtla ödendiği ancak, yukarıda yer verilen Kararname ile davalı idareye döner sermaye işletmesi kurma yetkisi verildiği, bu işletmenin, hizmetleri sebebiyle fiyatlandırılması mümkün olan işlemler için ücret belirlemesinin olanaklı olduğu, Bakanlığın asli görevi olan plan onama yetkisi dolayısı ile ücret alınmasının ise yasal olmadığı, bu kamu hizmetinden davacı belediyenin değil semt sakinlerinin faydalandığı, bu nedenle 4736 sayılı Kanunun 1. maddesinin dava konusu işlem için dayanak olamayacağı, anılan maddenin yanlış yorumlandığı, 5018 sayılı Kanundaki IV sayılı cetvelde bulunan idareler ile mahalli idareler arasında eşitliğe aykırı biçimde ayrım yapıldığı, belediyelerin de bu idareler arasında sayılarak bahsi geçen plan inceleme ve işlem hizmet bedellerinden muaf tutulması gerektiği iddialarıyla anılan işlemin ve bu işlemin dayanağı olduğu ileri sürülen birim fiyat listesi hükümlerinin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 97/1-ç maddesinde, davalı idareye asli görevleri kapsamındaki bir işlemi tesis etmesi karşılığında herhangi bir bedel talep etme yetkisi tanınmadığı, ayrıca anılan Bakanlığın yürütmek zorunda olduğu söz konusu kamu hizmeti için ücret alınacağı yolunda açık bir yasal düzenleme bulunmadığı, davacı idarece onaylanmak üzere Bakanlığa sunulan imar planı, revizyon ve ilavesi teklifinin onaylanması işleminin anılan Kararnamenin 97/1-h maddesi uyarınca kamu veya özel sektör tarafından gerçekleştirilecek yatırımlara ilişkin olarak ilgililerince hazırlandığı halde yetkili idarece üç ay içinde onaylanmadığından ilgililerinin valilikten talep etmesi ve valiliğin Bakanlığa teklifte bulunulması üzerine tesis edilmiş bir işlem niteliğinde de olmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemin anılan maddeler kapsamında bulunmadığı açıktır.
4736 sayılı Kanunun 1. maddesinde, bu maddede sayılan ve içerisinde belediyelerin de olduğu kurum ve kuruluşlar tarafından üretilen ticari mal ve hizmetler için ücretsiz ve indirimli tarife uygulanması yasaklanmış ise de, imar planlarının onaylanmasına ilişkin işlemlerin kamu hizmeti niteliğinde olması ve Bakanlığın asli görevleri arasında yer alması sebebiyle anılan maddenin uygulanmasına ve dava konusu Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğünün ... tarihli, ... sayılı işleminin ve 2022 Yılı Birim Fiyat Listesinin bu işlemin dayanağı olan hükmünün 4736 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilmesine imkan bulunmamaktadır.
Bu durumda, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 97/1-ç maddesinde, bu madde kapsamında yürütülecek planlama çalışmaları için anılan işlemlerin muhataplarından döner sermaye hizmet bedeli istenilmesine imkan sağlayan bir düzenleme olmadığından ve davalı idarenin asli görevi olan bir konuda bu şekilde düzenleme getirerek görevi karşılığı ücret talep etmesi mümkün olmadığından dava konusu Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğünün 2022 Yılı Birim Fiyat Listesinin I-1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 97/h maddesi Kapsamında ve Diğer Mevzuat Uyarınca Onaylanacak Planlarda Alınacak İnceleme ve İşlem Hizmet Bedelinin Hesaplanmasına İlişkin Usuller kısmının IV.Özel Ücretlendirme bölümünün 12. maddesi devamında düzenlenen II-a bendinde ve bu madde uyarınca davacıdan ücret talep edilmesine ilişkin Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğünün... tarihli, ... sayılı işleminde hukuka uyarlık görülmemiştir.
Bu itibarla, hukuka aykırılığı tespit edilen bu işlemlere dayanılarak davalı idarece davacıdan tahsil edilen 2000-TL başvuru bedeli ile 93.827,25-TL plan inceleme ve işlem hizmet bedelinin davacıya ödenmesi gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Uyuşmazlık konusu Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğünün 2022 Yılı Birim Fiyat Listesinin I-1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 97/H Maddesi Kapsamında ve Diğer Mevzuat Uyarınca Onaylanacak Planlarda Alınacak İnceleme ve İşlem Hizmet Bedelinin Hesaplanmasına İlişkin Usuller kısmının IV.Özel Ücretlendirme bölümünün 12. maddesi devamında düzenlenen II-a bendinin İPTALİNE,
2.Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğünün ... tarihli, ... sayılı dava konusu işlemin İPTALİNE,
3. Davacıdan tahsil edilen ...-TL başvuru bedeli ile ...-TL plan inceleme ve işlem hizmet bedelinin (toplamda...-TL) tazmini istemi yönünden DAVANIN KABULÜNE, anılan tutarın davacıya ödenmesine,
4.Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam...-TL yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,...-TL yargılama giderinin davalı idare üzerinde bırakılmasına,
5. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
6. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacı ve davalı idareye iadesine,
7. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 04/12/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.