T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2023/1405
Karar No : 2025/1646
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLLERİ : Av. ..., Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı - ...
VEKİLLERİ : Av. ..., Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Antalya ili, Alanya ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde ruhsata ve projesine aykırı yapı yapıldığının tespit edildiğinden bahisle, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca aykırılıkların ruhsata bağlanabilmesi için bir ay süre verilmesine, verilen süre içerisinde ruhsat ve eklerine uygun hale getirilmemesi halinde aykırılıkların yıktırılmasına ve aynı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) ve (ç) bentleri uyarınca toplam 1.267.313,11-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Alanya Belediye Encümeni kararının, bu kararın dayanağı 16/06/2021 tarihli yapı tatil tutanağının, ... tarih ve ... sayılı tahakkuk fişinin ve anılan işlemlerin bildirilmesine dair 07/07/2021 tarihli tebliğ işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; Mahkemelerinin E:... sayılı dosyasında mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunda özetle; uyuşmazlığa konu yapıya ilişkin projede kat planları yerleştirilirken sırasıyla bodrum kat, zemin kat, galeri katı (1. kat), 3. kat (çatı), 2. kat, çatı planı olarak yerleştirildiği, 3. kata ait kat planının plan paftaları arasında en sonda yer alması gerekirken araya yerleştirilmesi nedeniyle, 2. kat planının son kat planı gibi algılandığı, yapı tatil tutanağında çatı katı olarak geçen katın mimari projede 3. kat olduğunun anlaşıldığı, bu pafta karışıklığı nedeniyle idarenin son katın yerindeki durumunu kontrol ederken 2. kat planı üzerinden ölçüm yapıldığının fark edildiği, 876 ada 1 sayılı parsel üzerindeki ters U formlu tesisin zemin katında merkezde yer alan lokanta, yedek lokanta ve alakart lokanta arasında yer alan demir taşıyıcılı ahşap yonga levhadan duvarların yerinde mevcut olduğunun, pastahane olarak belirtilen alanın duvarlarının yerinde mevcut olduğunun görüldüğü, duvar/zemin kaplaması, tavan bitişleri ve kapısından bu duvarın yeni uygulanmadığı, projesindeki hali ile ilk yapıldığından bu yana mevcut olduğunun düşünüldüğü, tek bağımsız bölümden oluşan yapıda, fonksiyonda herhangi bir değişiklik ya da alanda herhangi bir kazanım/artış sağlamayan bu değişikliklerin imara aykırı alan olarak değerlendirilmemesi gerektiği, yapı tatil tutanağında çatı katı olarak yer alan (mimari projesine göre 3. katta olup galeri katından sonra gelen plan paftasına bakılmalıdır.) binanın doğu yönünde mimari projeye göre 10 oda ve 1 depo odasının yerinde bulunduğu, (22-25) ile (V-S) aksları arasına isabet eden köşede yerinde ve projesinde çatı bulunduğu, (P-Ma) aksları arasında doğu yönde projesinde çatı bulunduğu, yerinde ise (P-N) aksları arasındaki bölümün yine çatı olduğu, depo önüne isabet eden (N-Ma) aksları arasındaki alanın ise teras olarak uygulandığı, taşıyıcı sistemi etkileyen bir değişiklik olmadığı, projeye aykırı alan olarak akslar arasındaki alanının hesaplanması gerektiği kanaatine varılarak bu alanın 22,45 m² olarak hesaplandığı, yapı tatil tutanağında vaziyet planında projede olmayan 2 adet mini clup ve anfi tiyatro olarak bahsedilen yerlerin belediye encümen kararındaki 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesine göre ruhsatlandırılması veya ruhsatlı projesine uygun hale getirebilmesi için (30) otuz gün süre verilmesine,…" açıklamasına istinaden kaldırıldığının keşif sırasında tespit edildiği, deponun teras kaplaması, çatı kat kuzey cephedeki çatı taşıyıcı sistemi ve çatı kaplaması ile doğrama ve kapılarda yapılan tespit ve gözlemlerde, imara aykırı olarak adlandırılan yapılaşmaların yeni inşa edilmediğinin anlaşıldığı, zemin katta tespit edilen "… lokanta, yedek lokanta ve alakart lokantasının arasındaki duvarların kaldırıldığını, tek mekana dönüştürüldüğünü (796 m² ) Amerikan bar ve pastahane duvarlarının kaldırıldığını (140 m²)…" şeklinde açıklanan aykırılıkların kapalı alan artışı sağlamayan, aynı kullanımda olan alanların birleştirilmesi suretiyle iç düzenlemeye yönelik değişiklikler olması nedeniyle tadilat projesi ile ruhsata bağlanabileceği, çatı katında tespit edilen "...çatı katında bulunan doğu ve batı cephelerinde 26 odanın 22 odaya dönüştürüldüğü (200 m²), yine çatı katında kuzey cephede bulunan 10 adet odanın 4 adet odaya dönüştürüldüğü (318 m² )…" şeklinde açıklanan aykırılığın idare tarafından sunulan mimari projesine oda sayısı yönüyle uygun olduğu, sadece depo önündeki çatı örtüsünün kaldırılıp yerine yapılan teras uygulanmasının projeye aykırı olduğu, bu alanın doğu ve batı cephede toplam 44,90 m² olarak hesaplandığı ve emsal alacağı olması halinde ruhsata bağlanabileceği, çatı katında tespit edilen "…yine çatı katında kuzey cephede bulunan 10 adet odanın 4 adet odaya dönüştürüldüğü (318 m²)…" şeklinde açıklanan aykırılıkların davalı idare tarafından sunulan mimari projeye uygun olduğu ve aykırılık bulunmadığı, tek bağımsız bölümden oluşan yapıda, fonksiyonda herhangi bir değişiklik ya da alanda herhangi bir kazanım/artış sağlamayan zemin kattaki lokanta alanlarının birleştirilmesi ile amerikan bar alanının duvarlarının kaldırılmasının imara aykırı alan olarak değerlendirilmemesi gerektiği, ancak teras uygulanmasının imara aykırı alan hesabına dahil edilmesi gerektiği, yapı sınıf–grubunun (V-B ve II-B) ve ceza artırım kriterlerinin yapılaşmaya uygun olarak belirlendiği, yapı tatil tutanağında imara aykırı uygulamaların, davalı idarece V. sınıf B grubu için 1.454 m², II. sınıf B grubu için 200 m² olarak tespit edilmesine rağmen, yapılan ölçümlerde V. sınıf B grubu alanın 44,90 m² ve II. sınıf B grubu alanın 200 m² olarak tespit edildiği, davalı idarece 1.267.313,11-TL olarak belirlenen para cezasının, tespit edilen farklılıklardan sonra 3194 sayılı Kanunun 42-ç maddesinin uygulanması durumunda toplam 161.689,71-TL, 42-ç maddesinin uygulanmadığı durumda 18.567,70-TL olması gerektiği yönünde görüş ve değerlendirmelere yer verildiği, yapıya ilişkin olarak düzenlenen yapı tatil tutanağının usulüne uygun düzenlendiği sonucuna varıldığı, davaya konu belediye encümeni kararının yıkıma ilişkin kısmının V. sınıf B grubu alanı için (1454 m²- 44,90 m²) 1.409,10 m²'ik kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı, ancak 44,90 m²'lik teras uygulanmasının projeye aykırı olduğu, yine vaziyet planında tespit edilen projede olmayan II. sınıf B grubu olarak 2 adet mini clup ve anfi tiyatro alanı olmak üzere toplam II. sınıf B grubu 200 m²'lik kısmının hukuka uygun olduğu, her ne kadar yapı tatil tutanağında, yetkilisi bulunduğu şirketle birlikte davacı yapı sahibi olarak gösterilmiş ise de; davacının yetkilisi olduğu şirketin taşınmazı 27/12/2019 tarihinde satın aldığı ve ayrıca davacının da yapıyı kendisinin yapmadığına yönelik iddiası dikkate alındığında suç ve cezaların şahsiliği ilkesi gereğince, para cezasına konu yapıların kim ya da kimler tarafından yapıldığı tespit edilerek, gerçek yapı sahibi ya da sahipleri adına para cezası verilmesi gerekirken, salt mevcut durumda taşınmazın maliki olan şirketin yetkilisi olduğundan bahisle davacı hakkında tesis edilen imar para cezası verilmesine ilişkin kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı, davaya konu tahakkuk fişinin davalı idarece 01/09/2021 tarihli eksilten tahakkuk fişi düzenlenerek davacının ortağı bulunduğu ... Turizm Anonim Şirketi adına işlendiği görüldüğünden, davanın bu kısmının konusunun kalmadığı, davaya konu tebliğin (tebliğ zarfının), bu aşamada davacının hukuki durumunda etki doğurmasının söz konusu olmadığı ve anılan işlemin idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi zorunlu bir işlem niteliği taşımadığından esasını inceleme olanağı bulunmadığı gerekçeleriyle yapı tatil tutanağı yönünden davanın reddine, yıkım işlemi yönünden davanın kısmen reddine, yıkım işleminin kısmen iptaline, dava konusu para cezasının iptaline, tahakkuk fişi yönünden dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına, işlemlerin tebliğine ilişkin işlem yönünden davanın incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince; dava konusu işlemlerin ... Turizm A.Ş.'ye ilişkin işlemler olduğu ve anılan şirket adına yürütüldüğü; tüzel kişinin hukuki varlığının, haklarının ve borçlarının tüzel kişi ortaklarından bağımsız olduğu, bu nedenle tüzel kişi hakkındaki işlemlere karşı tüzel kişi şahsiyetinin temsile yetkili organları aracılığıyla dava açma ehliyetinin bulunduğu, ancak ortak olmanın kişiyi şirket hakkındaki işleme karşı dava açmak bakımından ehliyetli kılmayacağı; bu nedenle dava konusu yapı tatil tutanağı, yıkım ve idari para cezası yönünden davanın ehliyet nedeniyle reddinin gerektiği, tahakkuk ettirilen bir alacağın kurumun mali hizmetler müdürlüğüne ya da muhasebe birimine bildirilmesine ilişkin "kurum içi bir iç yazışma eki niteliğindeki belge olan tahakkuk bordrosu yahut tahakkuk fişinin kişiye tebliği gereken bir belge olmadığı, velev ki kişiye tebliğ edilmiş olsa dahi bu fişin/bordronun kişinin hukukunu etkileyen bir belge niteliği taşımadığı"; iç yazışma eki olan bir belgenin davacıya tebliğ edilen zarfın içinden çıkmasının bu fişe/bordroya kesin ve yürütülebilir işlem hüviyeti kazandırmayacağı; dolayısıyla tahakkuk fişinin idari davaya konu edilebilme şartı olan kesinlik ve yürütülebilirlik niteliğini taşımayan ve davacı hakkında araya başkaca işlemler girmeden doğrudan sonuç doğuran niteliğinin bulunmadığı, bu işleme açılan davanın esasının incelenmesinin hukuken mümkün olmadığı gerekçeleriyle davacının istinaf başvurusunun yapı tatil tutanağı ve yıkım işlemi bakımından davanın reddi hükmüne ilişkin kısmı yönünden gerekçeli reddine; diğer yönlerden davacının istinaf başvurusunun reddine; davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne; İdare Mahkemesi kararının davalı idarenin istinaf başvurusuna konu kısımlarının kaldırılmasına; yıkım işlemi ve idari para cezası yönünden davanın ehliyet nedeniyle reddine; tahakkuk fişi yönünden davanın incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacının şirket ortağı olarak dava açma menfaatinin bulunduğu, dava konusu işlem sebebiyle şirketin ticari faaliyetinin duracağı ve bu nedenle davacının etkilendiği, tahakkuk fişinin icrai olduğu, yapı tatil tutanağının usulüne uygun düzenlenmediği, yapı tatil tutanağında terasa ilişkin 44,90 m²'lik aykırılık olduğuna dair tespit yapılmadığı halde Mahkemenin bilirkişi raporuna atıfla idari işlem yerine geçecek şekilde karar aldığı, yapı tatil tutanağının iptali istemini reddedilmesinin ve yıkım işlemi bakımından davanın kısmen reddine karar verilmesinin doğru olmadığı, idari işlemin tebliğinin usulsüz olduğu, tebliğ işleminin iptalini istemekte hukuki yararının bulunduğu, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı idareye yükletilmesi gerektiği belirtilerek temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen kabulü ile temyize konu İdari Dava Dairesi kararının tahakkuk fişine ilişkin kısmının bozulmasına, diğer kısımlarının ise onanmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı; uyuşmazlığa konu taşınmazın maliki olan ... Turizm Anonim Şirketi'nin ortağıdır.
Dava konusu 16/06/2021 tarihli yapı tatil tutanağı ile, ruhsata ve projesine aykırı olarak zemin katta bulunan lokanta, yedek lokanta ve alakart lokantasının arasındaki duvarların kaldırıldığı, tek mekana dönüştürüldüğü (796 m²), amerikan bar ve pastahane duvarlarının kaldırıldığı (140 m²), çatı katında bulunan doğu ve batı cephelerinde 26 odanın 22 odaya dönüştürüldüğü (200 m²), yine çatı katında kuzey cephede bulunan 10 adet odanın 4 adet odaya dönüştürüldüğü (318 m²), ayrıca vaziyet planında projede olmayan 2 adet mini clup 2x(6,00x6,00) m² ve (12,80x10,00) m² ebatlarında anfi tiyatro alanı yapıldığı tespit edilmiştir.
Dava konusu ... tarih ve ... sayılı belediye encümeni kararı ile, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca aykırılıkların ruhsata bağlanabilmesi için bir ay süre verilmesine, verilen süre içerisinde ruhsat ve eklerine uygun hale getirilmemesi halinde aykırılıkların yıktırılmasına ve aynı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) ve (ç) bentleri uyarınca toplam 1.267.313,11-TL idari para cezası verilmesine karar verilmiştir.
Anılan belediye encümen kararı ile verilen 1.267.313,11-TL para cezası için davacı adına dava konusu ... tarih ve ... sayılı tahakkuk fişi düzenlenmiştir.
Dava konusu anılan işlemler 07/07/2021 tarihinde davacıya tebliğ edilmiştir.
Bunun üzerine bakılmakta olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 1. maddesinde; Devlete, vilayet hususi idarelerine ve belediyelere ait vergi, resim, harç, ceza tahkik ve takiplerine ait muhakeme masrafı, vergi cezası, para cezası gibi asli, gecikme zammı, faiz gibi fer'i amme alacakları ve aynı idarelerin akitten, haksız fiil ve haksız iktisaptan doğanlar dışında kalan ve amme hizmetleri tatbikatından mütevellit olan diğer alacakları ile; bunların takip masrafları hakkında bu kanun hükümlerinin tatbik olunacağı hükmüne, 37. maddesinde; amme alacaklarının hususi kanunlarında belli edilen zamanlarda ödeneceği, hususi kanunlarında ödeme zamanı tesbit edilmemiş amme alacakların Maliye Vekaletince belirtilecek usule göre yapılacak tebliğden itibaren bir ay içinde ödeneceği, bu ödeme müddetinin son gününün amme alacağının vadesi günü olduğu, amme borçlusu isterse borcunu belli zamanlardan önce ödeyebileceği hükmüne yer verilmiş, uyuşmazlık tarihinde yürürlükte bulunan 55. maddesinde; Amme alacağını vadesinde ödemiyenlere, 15 gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumu bir “ödeme emri” ile tebliğ olunacağı hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Daireleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
Temyize konu İdari Dava Dairesi kararının, yapı tatil tutanağına, yıkıma, idari para cezasına ve 07/07/2021 tarihli tebliğ işlemine ilişkin kısmında 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmamaktadır.
Kararın; tahakkuk fişine ilişkin kısmına gelince;
Bir idari işlemin iptal davasına konu olabilmesi için kesin ve yürütülmesi zorunlu olması gerekmektedir. Kesin ve yürütülmesi zorunlu işlem, hukuk düzeninde bir sonuç doğuran, başka bir makamın onayına ihtiyaç göstermeyen ve ilgilinin hukukunda değişiklikler meydana getiren işlemdir. Bir idari işlemin kesin ve yürütülebilir hale gelmesi için işlemdeki iradenin yaptırımsal içeriğe sahip olması yeterli olup, işlemin icrasına henüz başlanmamış olması ya da daha önceden tesis edilen ve kesinleşen bir idari işleme dayanması, yaptırımsal içeriğe sahip işlemin kesin ve yürütülebilir nitelikte olmadığı anlamına gelmez.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; alacağın tahsili için öncelikle para cezasına ilişkin işlemin usulüne uygun olarak ilgilisine tebliğ edilmesi, bu tebliğden sonra bir ay içerisinde söz konusu borcun ödenmesinin istenilmesi, bir ay içinde borcun ödenmemesi üzerine kamu alacağının cebren tahsili amacıyla, vadesinde ödenmeyen kamu alacağı için yedi gün içinde borcun ödenmesi veya mal bildiriminde bulunulması gerektiğini bildiren bir ödeme emrinin düzenlenmesi gerekmektedir.
Uyuşmazlıkta, 1.267.313,11-TL para cezası için davacı adına düzenlenen dava konusu 06/07/2021 tarihli tahakkuk fişinin davacıya tebliğ edildiği ve 6183 sayılı Kanun'un 37. maddesine göre kamu alacağının vadesini belirleyeceği ve 6183 sayılı Kanun kapsamında daha sonra tesis edilecek işlemlere dayanak teşkil edeceği dikkate alındığında, dava konusu tahakkuk fişinin ilgilinin hukukunda etki ve sonuç doğuran, idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi gerekli işlem olduğu sonucuna varılmıştır.
Bu durumda; İdare Mahkemesi kararının tahakkuk fişi yönünden dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısmına karşı yapılan istinaf başvurusu üzerine, anılan işlemin esasının incelenmesi suretiyle bir karar verilmesi gerekirken, dava konusu işlemin kesin ve yürütülmesi zorunlu bir işlem olmadığından bahisle dava konusu tahakkuk fişi yönünden davanın incelenmeksizin reddi yolundaki temyize konu İdari dava Dairesi kararının anılan kısmında hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen ise reddine,
2. Yukarıda özetlenen gerekçeyle dava konusu işlemin kısmen iptaline, kısmen davanın reddine, kısmen dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına, kısmen davanın incelenmeksizin reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan davacının istinaf başvurusunun yapı tatil tutanağı ve yıkım işlemi bakımından davanın reddi hükmüne ilişkin kısmı yönünden gerekçeli reddine; diğer yönlerden davacının istinaf başvurusunun reddine; davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne; İdare Mahkemesi kararının davalı idarenin istinaf başvurusuna konu kısımlarının kaldırılmasına; yıkım işlemi ve idari para cezası yönünden davanın ehliyet nedeniyle reddine; tahakkuk fişi yönünden davanın incelenmeksizin reddine dair temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının; tahakkuk fişine ilişkin kısmının BOZULMASINA,
3. Kararın, yapı tatil tutanağına, yıkıma, idari para cezasına ve 07/07/2021 tarihli tebliğ işlemine ilişkin kısmının ONANMASINA,
4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 24/03/2025 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.