T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2023/3863
Karar No : 2025/2373
TEMYİZ EDENLER : I- (DAVACI) ...
VEKİLİ : Av. ...
II- (DAVALI) ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLLERİ : Av. ..., Av. ...
KARŞI TARAF : I- (DAVALI) ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
II- (DAVACI) ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhe olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Mardin ili, Kızıltepe ilçesi, ... Köyü ... ada, ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazları kapsayan alanda Mardin Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarihli ve ... sayılı kararıyla kabul edilen 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planının dava konusu taşınmazlara ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyaya sunulan bilirkişi raporunda; Mardin Havalimanı Mania Planı dikkate alınarak dava konusu parsellerin bulunduğu alanda maksimum 6 kata kadar yapı yapılabilmesinin mümkün olduğu buna karşın dava konusu parsellerin yapılaşma hakkının 3 kata düşürülmesini zorunlu kılacak bir olgunun bulunmadığı yönünde tespitlere yer verildiği, uygulama imar planı yapma yetkisinin ilçe belediyesine ait olduğu, ilçe belediyesinin bu yetkisinin Kanundan doğması nedeniyle Kanun tarafından açıkça yetki verilmediği müddetçe bu hak ve görevini büyükşehir belediyesine devredemeyeceği, olaydaki gibi plan ile bir devrin Kanunla verilen görevin idari işlemle kaldırılması sonucunu doğuracak olması nedeniyle idarenin kanuna bağlı olma ilkesi ile bağdaşmayacağı, dolayısıyla ilçe belediyesince yapılması gereken revizyon uygulama imar planının yetki devri olduğu gerekçesiyle büyükşehir belediyesi tarafından yapılarak onaylanması yönündeki dava konusu işlemde yetki yönünden de hukuka uyarlık bulunmadığı anlaşıldığından, dava konusu 1/5000 nazım imar planında davacı parsellerine isabet eden alanda 5 kat olan yapılaşma koşulunun 3 kat olarak belirlenmesi şeklindeki değişikliğin planlama esaslarına, plan bütünlüğüne, planlamanın eşitlik ilkesine ve imar mevzuatına aykırı olduğu, dava konusu 1/1000 uygulama imar planında davacı parsellerine isabet eden alanda 5 kat olan yapılaşma koşulunun 3 kat olarak belirlenmesi şeklindeki değişiklik gerek yetki yönünden gerekse planlama esaslarına, plan bütünlüğüne, planlamanın eşitlik ilkesine ve imar mevzuatına aykırı olduğu gerekçeleriyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Temyize konu kararda, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planına ilişkin olarak İdare Mahkemesince verilmiş olan iptal kararına yönelik yapılan incelemede; istinaf başvurusuna konu kararın ve dayandığı gerekçenin hukuka ve usule uygun olduğu, kararın kaldırılmasını gerektirecek yasal bir sebebin bulunmadığı sonucuna varıldığı, dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planına ilişkin olarak İdare Mahkemesince verilmiş olan iptal kararına yönelik yapılan incelemede; dosyaya sunulan bilirkişi raporunda; yapılan revizyon çalışması ile 3 kat yapı yüksekliğinin belirlenmesi ve dava konusu imar planı revizyonunun şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve plan tekniği ile kamu yararı yönünden irdelenmesi sonucunda imar mevzuatına uygun olduğunun ifade edilmiş olduğu, anılan bilirkişi raporunda dava konusu edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planının üst ölçekli planlara, şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına, plan tekniğine ve kamu yararına aykırı olduğu yönünde herhangi bir tespit içermediği, dolayısıyla dava konusu edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı yönünden hukuka aykırılık bulunmadığından davanın reddine karar verilmesi gerekirken İdare Mahkemesince 1/5000 ölçekli nazım imar planının iptaline karar verilmiş olmasında hukuki isabet bulunmadığı gerekçeleriyle istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile idare mahkemesi kararının 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planının iptaline ilişkin kısmının kaldırılmasına, bu kısım yönünden davanın reddine, 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planına ilişkin kısmına yönelik istinaf başvurusunun ise reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Taraflarca temyize konu kararın aleyhe olan kısmlarının usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI :
Davalı Mardin Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından, temyiz edilen davanın reddine ilişkin kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Dava dilekçesi bir bütün olarak incelendiğinde, davacı tarafından, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile yapılaşma koşullarının 3 kata indirilmesi yönünden dava konusu işlemin iptali istemiyle davanın açıldığı, taleple bağlılık ilkesi çerçevesinde yalnızca 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı yönünden bir inceleme yapılarak karar verilmesi gerekirken davacı talebi aşılarak 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planı yönünden davanın reddine dair verilen kararda hukuka uyarlık bulunmadığından bu kısım yönünden davacının temyiz isteminin kabulü ile anılan kısım yönünden Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması, dava konusu 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planının iptaline ilişkin kısım yönünden davalı idarenin temyiz başvurusunun reddi ile yapılaşma koşullarına ilişkin gerekçenin çıkartılması suretiyle Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının sonucu itibarıyla onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacının maliki olduğu, Mardin ili, Kızıltepe ilçesi, ... Köyü ... ada, ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazları kapsayan alanda 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planının (674 sayılı KHK'nın 38. maddesi ile 5393 sayılı Belediye Kanununun 45. maddesine eklenen ek fıkra uyarınca) Mardin Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarihli ve ... sayılı kararıyla kabul edilerek, 10.01.2019-11.02.2019 tarihleri arasında askıda ilan edildiği, taşınmazların dava konusu 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planında meskun konut alanı olarak düzenlendiği, 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planında E=1.00, Yençok=9.50 (3 kat) yapılaşma koşullarında konut alanı olarak düzenlendiği, davacı tarafından askı süresi içinde yapılaşma koşulları yönünden itirazda bulunulduğu, itirazın zımnen reddi üzerine taşınmazların daha önce 5 kat yapılaşma koşuluna sahip olduğu, yapılaşma koşullarının 3 kat olarak belirlenmesinin hukuka ve mevzuata aykırı olduğu iddialarıyla Mardin Büyükşehir Belediyesi Encümeninin ... tarihli ve ... sayılı kararıyla kabul edilen 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planının dava konusu taşınmazlara ilişkin kısmının iptali istemiyle görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinde nazım imar planı; varsa bölge planlarının mekâna ilişkin genel ilkelerine ve varsa çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plan, Uygulama İmar Planı; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Temyize konu kararın dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planına ilişkin kısmı yönüden;
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın anılan kısmı usul ve hukuka uygun olup dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmediğinden anılan kararın bu kısmının onanması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Temyize konu kararın dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planına ilişkin kısmı yönüden;
İdare Mahkemesince, dava konusu işlemlerin iptaline dair verilen kararın gerekçeleri arasında; "dosyaya sunulan bilirkişi raporundaki Mardin Havalimanı Mania Planı dikkate alınarak dava konusu parsellerin bulunduğu alanda maksimum 6 kata kadar yapı yapılabilmesinin mümkün olduğu buna karşın dava konusu parsellerin bulunduğu alanda yapılaşma hakkının 3 kata düşürülmesini zorunlu kılacak bir olgunun bulunmadığı yönündeki tespitler dikkate alınarak davacı parsellerine isabet eden alanda 5 kat olan yapılaşma koşulunun 3 kat olarak belirlenmesi şeklindeki değişikliğin planlama esaslarına, plan bütünlüğüne, planlamanın eşitlik ilkesine ve imar mevzuatına aykırı olduğu " hususlarına da yer verildiği görülmüştür.
Dava konusu olayda, dosyaya sunulan bilirkişi raporunda Mardin Havalimanı Uçuş Mania Planına göre parsel bazlı yapılan değerlendirmelerde, dava konusu parsellerin en yüksek arazi kotuna ve uçağın kalkış eğimine göre yapılan hesaplamalar sonucu anılan parsellere en fazla 6 kata kadar yapılaşma izni verilebileceği, bu yüksekliğin mania planına göre verilebilecek maksimum yükseklik olduğu, bunun altındaki bir yükseklik tercihinin plan onama yetkisi olan idareye ait olduğu, plan bütünlüğü açısından yapılan değerlendirme kısmında ise; dava konusu parsellerin bulunduğu alanın bir kısmının 3 kat olarak yapılaşmış olduğu, çevre parsellerin de imar hakkının aynı şekilde 3 kat olarak düzenlenmiş olduğu, havalimanı pisti yönünde ise kat adedinin 2 kat olarak planlandığının tespit edildiği, revizyon imar planı ile alınan 3 kat kararının dava konusu taşınmaza yönellik değil plan bütününde taşınmazın çevresindeki bütün parselleri kapsadığı ve yapılan düzenlemenin şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve plan tekniği ile kamu yararı yönünden imar mevzuatına uygun olduğu yönünde tespitlere yer verildiği dikkate alındığında uçuş konisi içinde yer alan dava konusu parsellere yönelik çevresiyle uyumlu olacak şekilde yapılaşma koşulları belirlenmesine ilişkin dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında bu yönüyle hukuka aykırılık bulunmadığı ve karardan yukarıda belirtilen gerekçenin çıkarılması gerektiği sonucuna ulaşılmış olup kararın dava konusu işlemin yetki yönünden hukuka aykırı olduğu yönündeki gerekçesi usul ve yasaya uygun bulunduğundan, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolunda Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince verilen kararda sonucu itibarıyla isabetsizlik bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının ve davalının temyiz isteminin reddine,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun 1/1000 ölçekli uygulama imar planına ilişkin kısmı yönünden reddi ile 1/5000 ölçekli nazım imar planına ilişkin kısmı yönünden istinaf başvurusunun kabulüyle Mahkeme kararının kaldırılması ile davanın reddi yolundaki temyize konu ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının davanın reddine ilişkin kısmının ONANMASINA, dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 28/04/2025 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.