T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2023/4224
Karar No : 2025/4345
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı/...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Giresun ili, Espiye ilçesi, ... Mahallesi, ... Mevkii, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazı da kapsayan alanda Espiye Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli revizyon-ilave nazım ve 1/1000 ölçekli revizyon-ilave uygulama imar planlarının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Temyize konu kararda; ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen rapor ile dosyada yer alan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu imar planları ile nüfusun arttığı ve artan nüfusun ihtiyacı olan kültürel tesis alanının karşılandığı, erişim bakımından kültürel tesis alanı seçiminin uygun olduğu, yolların planlama alanı genelinde benimsenen tasarım diline uygun olduğu, dava konusu imar planlarının şehircilik ilkeleri, planlama ilke ve esaslarına uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Uyuşmazlık konusu alanda oldukça seyrek ve az katlı yapılaşmaların bulunduğu, ancak 10 metrelik, 7 metrelik yolların ve kültürel tesis alanlarının dava konusu taşınmazda öngörülerek mülkiyet hakkının kısıtlandığı, dava konusu adanın komşuluğunda bulunan alanın önceki planlarda belediye hizmet alanı olduğu, dava konusu alanlar ile konut alanı olarak belirlendiği, kamusal alan için öncelikle bu parselin değerlendirilmesi gerektiği, hükme esas alınan bilirkişi raporunun eksik ve yetersiz değerlendirmeler içerdiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Giresun ili, Espiye ilçesi, ... Mahallesi, ... Mevkii, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz Espiye Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planında ayrık nizam 3 kat konut alanı ile 7 metrelik ve 10 metrelik yol alanı olarak belirlenmiş, yine Espiye Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planında 10 metrelik yol alanı ve ayrık nizam konut alanı olarak belirlenmiş bu planda taşınmazın komşu parseli belediye hizmet alanı olarak belirlenmiş, 24.06.2011 tarihinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından onaylanan 1/100.000 ölçekli Ordu- Trabzon-Rize- Gümüşhane-Artvin Planlama Bölgesi Çevre Düzeni Planında uyuşmazlık konusu alan kentsel yerleşme alanı olarak belirlenmiş, Espiye ilçesinin mevcut planlarının yeterli olmaması gerekçe gösterilerek uyuşmazlık konusu alanda Espiye Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararıyla 1/5000 ölçekli revizyon-ilave nazım ve 1/1000 ölçekli revizyon-ilave uygulama imar planları onaylanmış, taşınmazın büyük kısmı kültürel tesis alanı, kalan kısmı ise 10 ve 7 metrelik yol ve ayrık nizam 5 kat konut alanı olarak belirlenmiş bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun "Tanımlar" başlıklı 5.maddesinde, "Nazım imar planı; Mevcut ise çevre düzeni planının genel ilke, hedef ve kararlarına uygun olarak, arazi parçalarının genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, çeşitli kentsel ve kırsal yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, kentsel, sosyal ve teknik altyapı alanlarını, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere, varsa kadastral durumu işlenmiş olarak 1/5000 ölçekte, büyükşehir belediyelerinde 1/5000 ile 1/25.000 arasındaki her ölçekte, onaylı halihazır haritalar üzerine, plan notları ve ayrıntılı raporuyla bir bütün olarak hazırlanan planı, Uygulama imar planı ise, Nazım imar planı ilke ve esaslarına uygun olarak yörenin koşulları ve planlama alanının genel özellikleri, yapının kullanım amacı ve ihtiyacı, erişilebilirlik, sürdürülebilirlik ve çevreye etkisi dikkate alınarak; yapılaşmaya ilişkin yapı adaları, kullanımları, yapı nizamı, bina yüksekliği, taban alanı katsayısı, kat alanı kat sayısı veya emsal, yapı yaklaşma mesafesi, ön cephe hattı, ifraz hattı, kademe hattı, ada ayrım çizgisi, taşıt, yaya ve bisiklet yolları, ulaşım ilişkileri, parkları, meydanları, kentsel, sosyal ve teknik altyapı alanlarını, gerektiğinde; parsel büyüklükleri, parsel cephesi ve derinliği, arka cephe hattı, yol kotu ve bu kotun altındaki kat adedi, bağımsız bölüm sayısı gibi yapılaşma ve uygulamaya ilişkin kararları, uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren ve varsa kadastral durumu işlenmiş olarak 1/1.000 ölçekte onaylı halihazır haritalar üzerinde, plan notları ve ayrıntılı raporuyla bir bütün olarak hazırlanan planı ifade eder" hükmüne yer verilmiştir.
Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin "İmar planı ilkeleri" başlıklı 21. maddesinin 8. fıkrasında , " Çevre kirliliği oluşturmayan mevcut veya ilave ihtiyaç duyulan sosyal ve teknik altyapı alanlarının, öncelikle söz konusu hizmetleri yürütmekle yükümlü kurum ve kuruluşların varsa kendi mülkiyeti veya tasarrufundaki alanlar üzerinde planlanması esastır." kuralına yer verilmiştir.
Aynı Yönetmeliğin 25. maddesinde, imar planlarının ihtiyaca cevap vermediği veya uygulamasının mümkün olmadığı durumlar ile üst kademe plan kararlarına uygunluğunun sağlanması amacıyla planın tamamının veya plan ana kararlarını etkileyecek bir kısmının yenilenmesi için bu Yönetmelikte belirtilen ilke, esas ve standartlara uygun olarak imar planlarında revizyon yapılabileceği hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İdari yargı mercilerince, resen araştırma ilkesi uyarınca maddi olayı ve uyuşmazlığı çözmeye yönelik her türlü araştırmanın kendiliğinden yapılabileceği, öte yandan tarafların yargılama esnasında ileri sürdükleri uyuşmazlığın esasına ilişkin maddi olaylar incelenerek, yargılama esnasında somut bir biçimde öne sürülen iddia ve savunmaların davanın sonucuna etkili olması, başka bir deyişle davanın sonucunu değiştirebilecek nitelikte bulunması hâlinde, davayla doğrudan ilgili olan bu hususların araştırılarak maddi olayın açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Dosyanın incelenmesinden, uyuşmazlık konusu taşınmazın iptali istenilen revizyon imar planları ile kültürel tesis alanı ve yol olarak belirlendiği, taşınmazın doğu komşuluğunda bulunan taşınmazların önceki imar planlarında belediye hizmet alanı iken dava konusu revizyon ile konut alanına dönüştürüldüğü, taşınmazının ise konut alanı iken kültürel tesis alanı olarak belirlendiği, kültürel tesis alanının bu alandan karşılanması gerektiği belirtilerek davacı tarafından bilirkişi raporuna itiraz edildiği ancak yöneltilen itirazlara ilişkin değerlendirilme yapılmadan temyize konu kararın verildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, davacının iddiası doğrultusunda taşınmazın çevresi göz önünde bulundurularak kültürel tesis alanı fonksiyonun imar mevzuatı, şehircilik ilkeleri ve planlama esaslarına uygun olup olmadığı yolunda bilirkişilerden ek rapor alınmak suretiyle anılan itirazın açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki Ordu İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 24/09/2025 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi.
KARŞI OY (X) :Temyize konu edilen Bölge İdare Mahkemesi kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen bozma nedenleri bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile anılan kararın onanması gerektiği oyu ile karara katılmıyorum.