T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2023/4272
Karar No : 2025/5156
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALILAR): 1- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2- ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
3- ... Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul İli, Sarıyer İlçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... ada, ... parsel sayılı, mer'i planlarda ortaöğretim alanı ve okul bahçesi lejantında kalan taşınmazın konut alanı olarak belirlenmesi istemiyle İstanbul Büyükşehir Belediyesine yapılan başvurunun reddine ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediyesi Boğaziçi İmar Müdürlüğü'nün 31.01.2018 tarihli işlemi ile taşınmazın bulunduğu alanda mer'i 22.07.1983 tasdik tarihli, 1/1000 ölçekli Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Bölgesi Uygulama İmar Planı ile 22.07.1983 tasdik tarihli, 1/15000 ölçekli Boğaziçi Nazım İmar Planının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava dosyasındaki bilgi ve belgeler ile mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi soncunda düzenlenen bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden; 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu kapsamında kalan ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın, dava konusu 22.07.1983 onaylı 1/5000 ölçekli Boğaziçi Doğal ve Tarihi Sit Değerlerini İçeren Nazım İmar Planı’nda Boğaziçi Öngörünüm Alanında, Özel Koşullu Alan Sınırı içerisinde ortaöğretim tesis alanı lejantında, 22.07.1983 tarihli, 1/1000 ölçekli Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Bölgesi Uygulama İmar Planında ise “Ortaöğretim Alanı” lejantında kaldığı, davacı tarafından konut alanına alınması isteminin nüfus ve yapı yoğunluğunu artırıcı bir plan değişikliği olduğu, bu tür bir değişikliğin yapılabilmesi için planlama alanında artırılan nüfusun ihtiyacı olan sosyal ve teknik altyapı alanları da Mekansal Plan Yapım Yönetmeliğinde belirtilen standartlara uygun olarak artırılması gerektiği, ancak tek parsel bazında nüfus yoğunluğunu artırıcı nitelikte plan değişikliğinin yapılmasının mümkün olmadığı, planlama esaslarına, şehircilik ilke ve tekniklerine ve kamu yararına uygun olarak hazırlanan dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi kararına yapılan istinaf başvurusunun, taşınmaz için dava konusu planda getirilen fonksiyonların sadece davacıya ait taşınmazı değil etrafındaki diğer taşınmazlarla birlikte bir bütünü kapsadığı, dolayısıyla sadece dava konusu taşınmazda gerçekleştirilecek fonksiyon değişikliğinin plan bütünlüğünün bozulmasına yol açacağı, bilirkişi raporunda da belirtildiği gibi öngörülen fonksiyonlar itibariyle nazım ve uygulama imar planının şehircilik ilke ve esaslarına, planlama tekniklerine ve kamu yararına aykırı olmadığı, imar planlarının uygulamaya geçirilmesi imar mevzuatının bir gereği olmakla birlikte, imar planının uzun yıllardır uygulamaya geçirilmemesinin planı başlı başına hukuka aykırı hale getirmeyeceği, dolayısıyla dava konusu işlemlerde bu yönlerden de hukuka aykırılık bulunmadığı ek gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI :
1. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ve Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
2. İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının Daire kararında belirtilen gerekçeyle bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
İstanbul İli, Sarıyer İlçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... ada, ... parsel sayılı, mülkiyeti davacıya ait, yürürlükteki planlarda ortaöğretim alanı ve okul bahçesi lejantında kalan taşınmazın kullanım şeklinin konut alanı olarak değiştirilmesi istemiyle davacı tarafından 02.01.2018 tarihinde İstanbul Büyükşehir Belediyesine yapılan başvuru, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Boğaziçi İmar Müdürlüğü'nün ... tarihli, ... sayılı kararıyla reddedilmiştir.
Bunun üzerine, söz konusu işlemle birlikte 22.07.1983 tasdik tarihli, 1/1000 ölçekli Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Bölgesi Uygulama İmar Planı ile 22.07.1983 tasdik tarihli, 1/15000 ölçekli Boğaziçi Nazım İmar Planının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun 4. maddesinin 1. fıkrasında, "2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu, bu Kanunun ilgili maddelerine uyulmak kaydı ile 2960 sayılı İstanbul Boğaziçi Kanunu ve 3030 sayılı Büyükşehir Belediyelerinin Yönetimi Hakkında Kanun ile diğer özel kanunlar ile belirlenen veya belirlenecek olan yerlerde, bu Kanunun özel kanunlara aykırı olmayan hükümleri uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.
Plan değişikliği isteminin reddine ilişkin işlem tarihi itibariyle yürürlükte olan şekliyle 3194 sayılı İmar Kanununun "Planların Hazırlanması ve Yürürlüğe Konulması" başlıklı 8. maddesinde, "Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur...b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planı'ndan meydana gelir. Mevcut ise Bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. Bu planlar onay tarihinden itibaren Belediye Başkanlığı’nca tespit edilen ilan yerlerinde bir ay süre ile ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edebilir. Belediye Başkanlığı'nca Belediye Meclisi'ne gönderilen itirazlar ve planları Belediye Meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar. Belediye ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar. Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir." hükmüne yer verilmiştir
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun aynı Kanunun 7.maddesinin 1.fıkrasının (b) bendinde, "Çevre düzeni plânına uygun olmak kaydıyla, büyükşehir belediye sınırları içinde 1/5.000 ile 1/25.000 arasındaki her ölçekte nazım imar plânını yapmak, yaptırmak ve onaylayarak uygulamak; büyükşehir içindeki belediyelerin nazım plâna uygun olarak hazırlayacakları uygulama imar plânlarını, bu plânlarda yapılacak değişiklikleri, parselasyon plânlarını ve imar ıslah plânlarını aynen veya değiştirerek onaylamak ve uygulanmasını denetlemek; nazım imar plânının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde uygulama imar plânlarını ve parselasyon plânlarını yapmayan ilçe belediyelerinin uygulama imar plânlarını ve parselasyon plânlarını yapmak veya yaptırmak." büyükşehir belediyelerinin görevleri arasında sayılmış; 14. maddesinde ise, "...Büyükşehir kapsamındaki ilçe belediye meclisleri tarafından alınan imara ilişkin kararlar, kararın gelişinden itibaren üç ay içinde büyükşehir belediye meclisi tarafından nazım imar plânına uygunluğu yönünden incelenerek aynen veya değiştirilerek kabul edildikten sonra büyükşehir belediye başkanına gönderilir. Üç ay içinde büyükşehir belediye meclisinde görüşülmeyen kararlar onaylanmış sayılır." hükmü getirilmiştir.
İstanbul Boğaziçi alanının kültürel ve tarihi değerlerini ve doğal güzelliklerini kamu yararı gözeterek korumayı ve geliştirmeyi ve bu alandaki nüfus yoğunluğunu artıracak yapılanmayı sınırlamak için uygulanacak imar mevzuatını belirlemeyi ve düzenlemeyi amaç edinerek kabul edilen ve 22.11.1983 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 2960 sayılı Boğaziçi Kanunun 2. maddesinde, Boğaziçi Alanı, "Boğaziçi kıyı ve sahil şeridinden, öngörünüm bölgesinden, geri görünüm bölgesinden ve etkilenme bölgelerinden oluşan ve sınırları ve koordinatları bu Kanuna ekli krokide işaretli ve 22/07/1983 onay tarihli nazım planda gösterilen alan" olarak; geri görünüm bölgesi, öngörünüm bölgesine bitişik olan ve 22/07/1983 tarihli 1/5000 ölçekli nazım planında gösterilen coğrafi bölge olarak; etkilenme bölgesi ise, "öngörünüm ve geri görünüm bölgeleri dışında 22/07/1983 tarihli ve 1/5000 ölçekli nazım planında gösterilen ve Boğaziçi sahil şeridi, öngörünüm ve geri görünüm bölgelerinden etkilenen bölge" olarak tanımlanmış; aynı Kanun'un "İmar planlarının yapılması, onayı ve tadili" başlıklı 10. maddesinin 3.fıkrasında, "Gerekli görüldüğü takdirde "Boğaziçi Alanı" için yapılan planların "revize" edilmesinin "gerigörünüm" ve "etkilenme" bölgelerinde 3030 sayılı Kanuna göre, "sahil şeridi" ve "öngörünüm" bölgelerinde İstanbul Büyükşehir Belediyesince hazırlanarak belediye meclisinin kararı ve Belediye Başkanının onayından sonra "Boğaziçi İmar Yüksek Koordinasyon Kurulu" onayı ile yürürlüğe girer." hükmüne; 5.fıkrasında ise, "Plan değişiklikleri de aynı usule göre yapılır." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
1.İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Boğaziçi İmar Müdürlüğünün ... tarihli, ... sayılı işlemin iptali istemi yönünden;
Dosyanın incelenmesinden, İstanbul İli, Sarıyer İlçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... ada, ... parsel sayılı, mülkiyeti davacıya ait taşınmazın 22/07/1983 onay tarihli 1/1000 ölçekli Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Bölgesi Uygulama İmar Planında ortaöğrenim/okul bahçesi alanında kaldığı, davacı tarafından mülkiyet hakkının kısıtlandığı bu durumun ortadan kaldırılması amacıyla imar planında değişiklik yapılması istemiyle 02/01/2018 tarihinde davalı idareye yapılan başvurunun İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Boğaziçi İmar Müdürlüğünün ... tarihli, ... sayılı işlemiyle reddi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuatın değerlendirilmesi sonucunda, öngörünüm bölgesinde kalan taşınmaza ilişkin olarak yapılan dava konusu imar planı değişikliği talebi ile ilgili olarak belediye meclisi tarafından bir değerlendirme yapılması gerektiği; dolayısıyla, istemin, söz konusu usul izlenmeden Boğaziçi İmar Müdürlüğü işlemiyle reddedilmesinde yetki yönünden mevzuata uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu itibarla, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Boğaziçi İmar Müdürlüğünün ... tarihli, ... sayılı işleminin iptaline karar verilmesi gerekirken, davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına yapılan istinaf başvurusunun ek gerekçeyle reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında anılan işlem yönünden hukuki isabet bulunmamaktadır.
2. 22.07.1983 tasdik tarihli, 1/1000 ölçekli Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Bölgesi Uygulama İmar Planı ile 22.07.1983 tasdik tarihli, 1/15000 ölçekli Boğaziçi Nazım İmar Planının iptali istemi yönünden;
Uyuşmazlıkta, dava konusu planlarda değişiklik yapılması istemini içeren davacı başvurusunun yetkili organ olan İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisince incelenmesi sırasında dava konusu imar planları ve bu planlarda değişiklik yapılması istemlerinin şehircilik ilkeleri, planlama esasları, üst ölçekli plan ve mevzuata uygunluk yönlerinden değerlendirilmesi suretiyle bir karar verileceği dikkate alındında, imar planları hakkında bu aşamada karar verilmesine yer olmadığı yönünde karar verilmesi gerekirken, davanın reddi yolunda verilen mahkeme kararına yapılan istinaf başvurusunun ek gerekçeyle reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararında anılan işlemler yönünden de hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacıların temyiz istemlerinin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun ek gerekçeyle reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 21/10/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.