T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2023/5014
Karar No : 2025/2026
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- ... 2- ... 3- ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN ÖZETİ : Muğla ili, Ula ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 18. maddesi uyarınca yapılan ve Muğla Büyükşehir Belediye Encümeninin ... günlü, ... sayılı kararı ile onaylanan parselasyon işleminin davacıların taşınmazına ilişkin kısmının iptali istemiyle açılan davada, davanın reddi yolundaki ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen... tarih ve E:... , K:... sayılı kararın, usul ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek bozulması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ : Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ... 'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairelerince verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:... , K:... sayılı karar ve dayandığı gerekçe hukuk ve usule uygun olup bozulmasını gerektirecek bir sebep bulunmadığından, anılan kararın ONANMASINA, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 15/04/2025 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Dava, Muğla ili, Ula ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda 3194 sayılı İmar Kanununun 18'inci maddesi uyarınca hazırlanarak Muğla Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarih ve ... kararıyla onaylanan parselasyon işleminin davacıya ait taşınmaza ilişkin kısmının iptali istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanununun işlem tarihinde yürürlükte bulunan 18'inci maddesinin 1'inci fıkrasında; "İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe kullanılır.", 2'nci fıkrasında; "Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında "düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırk beşini geçemez." hükmüne yer verilmiştir.
22/02/2020 tarih ve 31047 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe konulan Arazi ve Arsa Düzenlemeleri Hakkında Yönetmeliğin "Düzenleme sahalarının tespiti esasları başlıklı 9. maddesinin 3. fıkrasında; İmar planı içerisinde düzenleme sahaları tespit edilirken, düzenleme sahalarındaki Düzenleme Ortaklık Payı oranlarının mümkün mertebe dengeli olmasına dikkat edilir., Düzenleme sınırının geçirilmesi başlıklı 10. maddesinde; (1) İmar plânlarında gösterilmiş düzenleme sınırları varsa bu durum dikkate alınır.(2) İmar planlarında düzenleme sınırı ile ilgili herhangi bir belirtme olmaması durumunda, düzenleme sınırı; a) İskân sahasının bittiği yerlerde iskân sınırlarından, b) Yola cephesi olmayan parsel oluşturmamak kaydıyla iskân sahası içindeki yollardan, c)Düzenleme sınırının herhangi bir parseli iki veya daha fazla parçaya bölmesi halinde, imar planlarında gösterilmiş düzenleme sınırları olsa dahi; sınır, bu parçalardan düzenleme sahası dışında kalıpta başka bir imar adasına girmeyenleri varsa bunları da içine alacak şekilde, ç) Park, meydan, yeşil alan, rekreasyon alanı, ağaçlandırılacak alan, mezarlık ve otopark alanlarının düzenleme ortaklık payı oranına göre uygun görülecek yerinden geçirilir. (3) Düzenleme sınırı; gerek görülmesi halinde kentsel dönüşüm alanı, orman, mera ve sit alanı gibi özel kanunlarla korunan alanların dış sınırından ve kıyı kenar çizgisinden geçirilebilir. (4) Düzenleme ortaklık payı oranını aşmamak kaydı ile düzenleme sahasına bitişik ancak başkaca bir düzenleme sahasına dâhil edilmesi ya da müstakil bir düzenleme sahası oluşturması mümkün olmayan parsel ya da parseller, imar planında düzenleme sınırı bulunsa dahi, imar planı varsa düzenleme sahası dışında bırakılamaz..." düzenlemelerine yer verilmiştir.
Parselasyonda düzenleme sınırının, yerleşmeye açılacak alan kapsamında bulunan umumi hizmet alanlarının düzenlemeye giren parsellerden dengeli olarak alınacak düzenleme ortaklık payı ile karşılanmasına dikkat edilerek belirlenmesi gerekmekte olup, aynı veya yakın tarihlerde aynı bölgede bakılan uyuşmazlıkta olduğu gibi etaplar halinde yapılması kararlaştırılan parselasyon işlemlerinde etap sınırları belirlenirken DOP oranının etaplar arasında büyük farklılıklar olacak şekilde belirlenmesi mevzuata olduğu kadar hakkaniyete de aykırı sonuçlar doğuracaktır. Bu bakımdan şekil şartları açısından mevzuatta belirlenen kriterlere uygun geçirilmiş olmasının, düzenleme sınırının belirlenmesinde umumi hizmet alanlarının sağlanmasına yönelik olarak dikkate alınması gereken hususların göz ardı edilmesini gerektirmeyeceği ve belirtilen bu hususa uygun geçirilmemesinin düzenleme sınırının hukuka aykırılığı sonucunu doğuracağı açıktır.
Dosyaya sunulan Bilirkişi Raporunda; "dava konusu, 56 numaralı düzenleme sahasının DOP oranının 38,8 olduğu, bu oranın yasal sınırlar içinde kaldığı, ancak, 56 numaralı düzenleme sahasının çevresindeki Ayazkıyı ve Köprübaşı Mahalleleri Parselasyon planları incelendiğinde, planlamanın aynı bölümde etap etap uygulanan düzenleme sahalarında 37 numaralı sahada %23,3, 44 numaralı sahada %19,5, 57 numaralı sahada ise %22,5 olduğu ve düzenleme sahalarının DOP oranlarının birbiri ile uyuşmadığı görülmüştür. Ayrıca, bu bölgedeki en yüksek DOP oranının dava konusu olan 56 numaralı düzenleme sahasında uygulandığı tespit edilmiştir. Davacının taşınmazının da içinde bulunduğu 56 numaralı düzenleme sahasında uygulanan %38,8 DOP oranının, 44 numaralı düzenleme sahasında uygulanan DOP oranının iki misli olduğu, bu nedenle yapılan işlemin 3194 sayılı İmar Kanunu'na göre yapılacak Arazi ve Arsa Düzenlemeleri Hakkında Yönetmeliğin "Düzenleme Sahalarının Tespiti başlıklı 9. maddesi 3. fıkrasında belirtilen; İmar planları içerisinde düzenleme sahaları tespit edilirken, düzenleme sahalarındaki Düzenleme Ortaklık Payı Oranlarının mümkün mertebe dengeli olmasına dikkat edilir." hükmüne uygun olmadığı yönünde tespitlere yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; Muğla ili, Ula ilçesinde kent içi taşıt yolunun düzenlenmesine ilişkin 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonunun onaylanması sonrasında, dava konusu taşınmazı da kapsayan alanda etaplar halinde parselasyon yapıldığı, Köprübaşı ve Ayazkıyı Mahallelerini içine alacak şekilde 4 etap belirlendiği ve bu etapların düzenleme sınırlarının birbirinden farklı olduğu ve bu kapsamda etaplar arasında düzenleme sınırının farklı belirlenmesi sonucu DOP oranlarınında farklılaştığı ve davacının taşınmazını da kapsayan 56 numaralı düzenleme bölgesinde %38,8 ile en yüksek DOP oranının belirlendiği, davacının maliki olduğu 520,62 m2lik ... ada ... sayılı parselden 198,81m2 DOP kesintisi yapılarak 321,81 m2 imar hakedişinin tamamının ... ada ... sayılı parselden hisseli olarak tahsis edildiği anlaşılmıştır.
Uyuşmazlıkta, davalı idarece Ula ilçesinde aynı dönemde ve birlikte yapılan imar uygulaması işlemleri kapsamında düzenleme sahaları belirlenirken, davaya konu taşınmazın da bulunduğu birbirine yakın veya komşu durumdaki sahalarda düzenleme ortaklık payı yükünün dengeli ve adaletli dağıtılmasını sağlayacak hususlar göz önüne alınmamış ve düzenleme sınırının mevzuata aykırı olarak belirlenmesinden kaynaklı olarak DOP oranı yasal üst sınıra yakın seviyede uygulanmış ve tüm bunların olağan sonucu olarak da parselasyon sonucunda oluşturulan imar parsellerinden biri davacıya hisseli olarak tahsis edilebilmiştir.
Bu durumda düzenleme sınırının geçirilmesi bakımından hukuka aykırı olan ve bu unsura ilişkin hukuka aykırılık nedeniyle dağıtıma ilişkin ilkeler yönünden de hukuka ve hakkaniyete aykırı sonuçlar doğuran dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği oyuyla Dairemizin kararına katılmıyorum.