T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2023/6002
Karar No : 2025/4251
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İzmir ili, Menemen ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel taşınmazı kapsayan 1/5000 ölçekli Menemen (Merkez, Asarlık, Koyundere, Ulukent, Yahşelli) Nazım İmar Planı Revizyonu ve İlavesinin onaylanmasına dair ... tarihli ve ... sayılı İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile söz konusu planın devamı niteliğindeki 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin onaylanmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyanın ve mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporun birlikte değerlendirilmesinden uyuşmazlığa konu nazım imar planı revizyonu ve ilavesi ile dava konusu parsele getirilen kullanım kararlarının üst ölçekli plan kararlarına, şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına, imar mevzuatına ve kamu yararına uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Merkezi konumdaki büyük yüz ölçümlü hazineye ait taşınmazların ihtiyaç nedeniyle dava konusu imar planı ve değişiklikleriyle kullanım kararlarının değiştirilmesinin hazinenin hak ve menfaatleriyle uygun düşmemesi nedeniyle temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : 21/07/2020-19/08/2020 tarihleri arasında askıya çıkarılarak ilan edilen dava konusu imar planlarına davacılar tarafından askı tarihleri içerisinde yapılan itiraza yönelik zımni ret süresi içinde ... tarih ve ... sayılı büyükşehir belediye meclisi kararı alınmış ise de, bu işlemin zımni ret süresinden sonra, 27/01/2021 tarihinde tebliğ edilmesi nedeniyle askı süresini izleyen 60 günlük süre içinde zımni ret süresinin oluştuğunun kabulü gerekmektedir. Bu nedenle, askı süresini izleyen 60 günlük süre içerisinde itirazın zımnen reddi söz konusu olduğundan bu tarihi izleyen 60 günlük süre içerisinde açılması gerekirken yasal dava açma süresi geçirilen davanın süre aşımı nedeniyle incelenme olanağı bulunmadığı sonucuna varıldığından temyize konu bölge idare mahkemesi kararının aşağıda yer verilen gerekçe ile onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Uyuşmazlık konusu taşınmaz, 1996 yılı onaylı önceki 1/5000 ölçekli nazım imar planında "15 metre en kesitli taşıt yolu" ve "yönetim merkezleri" alanı olarak belirlenmişken, dava konusu 14/02/2020 onay tarihli 1/5000 ölçekli nazım imar planında "park-yeşil" ve "15 metre en kesitli taşıt yolu" alanı olarak tanımlanmıştır. Söz konusu planın devamı niteliğindeki 16/10/2020 onay tarihli 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinde ise dava konusu taşınmazın dahili bulunmamaktadır.
... tarih ve ... karar ile onaylanarak 21/07/2020-19/08/2020 tarihleri arasında askıya çıkartılan dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planına davacı tarafından askı süresi içinde yapılan itiraz, İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile reddedilmiş ve bu karar ... tarih ve ... sayılı işlemle 27/01/2021 tarihinde davacıya tebliğ edilmiştir.
Dava dışı ilgilisi kişilerce plana karşı yapılan itirazların kabulü üzerine hazırlanan ve dava konusu nazım imar planının devamı niteliğindeki 16/10/2020 tarihinde onaylanarak 01/10/2021-01/11/2021 tarihleri arasında askıya çıkartılan dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğine davacı tarafından askı süresi içinde yapılan itirazın zımnen reddi üzerine 22/12/2021 tarihinde bakılmakta olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
İşlem tarihindeki yürürlükteki haliyle 3194 sayılı İmar Kanunu'nun "Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması" başlıklı 8. maddesinin (b) bendinde, "İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelere yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde ilanlara itiraz edilebilir. Belediye Başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazları ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar. " hükmü yer almaktadır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinin birinci fıkrasında, dava açma süresinin, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay'da ve idare mahkemelerinde altmış gün olduğu; ikinci fıkrasında, bu sürenin, idari uyuşmazlıklarda yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren başlayacağı; dördüncü fıkrasında, ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava açma süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı, "Üst Makamlara Başvurma" başlıklı 11. maddesinin işlem tarihindeki yürürlükteki halinde ise ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurunun işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı, altmış gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı hususu kurala bağlanmıştır.
14.06.2014 tarih ve 29030 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin, "Planların ilanı, itirazlar ve kesinleşmesi" başlıklı 33. maddesinin 4. fıkrasında; "Planlara itiraz, otuz günlük ilan süresi içinde idareye yapılır ve itirazlar idarece değerlendirilir. İdarenin karar merciince itirazların reddedilmesi halinde, planlar başkaca bir onay işlemine gerek kalmaksızın red kararı tarihinde kesinleşir. İtiraz olmaması halinde planlar askı süresinin sonunda kesinleşir." hükmü, 6. fıkrasında; "İlan ve askı süresinde yapılan itirazlar üzerine idarelerce, planlarda değişiklik yapılması halinde planın değişen kısımlarına ilişkin olarak yeniden ilan süreci başlatılır." hükmü, 7. fıkrasında; "Onaylanmış planlarda yapılacak revizyon, ilave ve değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir." hükmü düzenlenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava süresi, kamu düzeni ile ilgili olup, hak düşürücü nitelik taşır. Nitekim, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda, davanın süresinde açılıp açılmadığı hususu ilk inceleme konuları arasında sayılmış; davanın süresinde açılmadığının tespiti halinde esasa girilmeden süre aşımı yönünden davanın reddine karar verileceği öngörülmüştür (Madde14/3-e ve 15/1-b). Ayrıca, davanın süresinde açılıp açılmadığı hususunun yargılamanın her aşamasında dikkate alınması gerektiği de vurgulanmıştır (Madde 14/6).
İmar planlarına karşı, bir aylık askı süresi içinde 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi kapsamında başvuruda bulunulması, bu başvuruya idari dava açma süresinin başlangıç tarihi olan son ilan tarihini izleyen günden itibaren işlem tarihi itibariyle altmış gün içinde cevap verilmeyerek isteğin reddedilmiş sayılması halinde, bu tarihi takip eden altmış günlük dava açma süresi içinde veya son ilan tarihini izleyen günden itibaren altmış gün içinde cevap verilmek suretiyle isteğin reddedilmesi halinde bu cevap tarihini izleyen günden itibaren altmış günlük dava açma süresi içinde veya itiraz süresi içerisinde başvuruda bulunulmaması durumunda imar planı kesinleşeceğinden, kesinleşme tarihinden itibaren altmış gün içerisinde dava açılması gerektiği açıktır.
Uyuşmazlık konusu olayda, dava konusu imar planlarına askı süresi içinde itiraz edildiğine göre, bu planlara yönelik dava açma süresinin İdari Yargılama Usulü Kanununun 11. maddesi kapsamında belirlenmesi gerekmektedir.
Bu durumda; 21/07/2020-19/08/2020 tarihleri arasında askıya çıkarılarak ilan edilen dava konusu imar planlarına davacılar tarafından askı tarihleri içerisinde yapılan itiraza yönelik zımni ret süresi içinde ... tarih ve ... sayılı büyükşehir belediye meclisi kararı alınmış ise de, bu işlemin zımni ret süresinden sonra, 27/01/2021 tarihinde tebliğ edilmesi nedeniyle askı süresini izleyen 60 günlük süre içinde zımni ret süresinin oluştuğunun kabulü gerekmektedir. Bu nedenle, askı süresini izleyen 60 günlük süre içerisinde itirazın zımnen reddi söz konusu olduğundan bu tarihi izleyen 60 günlük süre içerisinde açılması gerekirken yasal dava açma süresi geçirilen davanın süre aşımı nedeniyle incelenme olanağı bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Öte yandan; İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile davacının itirazının reddedilmekle birlikte başkaları tarafından yapılan bir kısım itirazların kabul edilerek, kabul edilen kısımlar yönünden imar planlarında değişiklik yapıldığı ve 01/10/2021-01/11/2021 tarihleri arasında planın yeniden askıda ilan edildiği görülmekte ise de, planın tümünün askıya çıkarılmadığı, Yönetmeliğin yukarıda açıklanan 33. maddesinin altıncı fıkrası uyarınca kabul edilen kısımlara yönelik değişikliklerin yeniden ilan edildiği ve dava konusu taşınmaz yönünden herhangi bir değişiklik yapılmadığı dikkate alındığında yapılan ilan işleminin davacılar açısından yeniden dava açma süresini başlatmayacağı da açıktır.
Bu itibarla, davanın yolunda İdare Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında sonucu itibariyle isabetsizlik bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda yer verilen gerekçe ile ONANMASINA,
3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 18/09/2025 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.