T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2023/6270
Karar No : 2025/4984
TEMYİZ EDENLER : I- DAVACI
...
II- DAVALILAR
1- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2- ... Belediye Başkanlığı-...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF : I- DAVALILAR
1- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
2- ... Belediye Başkanlığı
II- DAVACI
...
İSTEMİN KONUSU : Danıştay Altıncı Dairesinin 05/10/2020 tarih ve E:2016/6684, K:2020/8675 sayılı bozma kararına uyularak verilen... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Kahramanmaraş ili, Dulkadiroğlu ilçesi, ... Mahallesi, ... ada ... parsel sayılı taşınmazın maliki olan davacı tarafından kısmen konut alanı ve kısmen dere alanı (10 mt enkesitli sulama kanalı) olarak belirlenen taşınmazın bulunduğu alana ilişkin Kahramanmaraş Belediye Meclisinin ...tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı ile bu planlara yapılan itirazın reddine ilişkin 24/01/2014 tarihli belediye meclis kararı ile bu kararın bildirimine ilişkin ... tarih ve ... - ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Temyize konu kararda; Danıştay Altıncı Dairesince verilen bozma kararına uyularak, mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda hazırlanan bilirkişi raporu ile dava dosyasındaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında taşınmazın kanal olarak planlanan kısmının ilgili kurum görüşü doğrultusunda, mevcut dere yatağının fiili durumu dikkate alınarak planlandığı, şehircilik ilkeleri ve planlama esaslarına uygun olduğu, fakat taşınmazın konut alanı olarak planlanan kısmında uygulama imar planının yoğunluk değerleri bakımından nazım imar planına uygun olmadığı gerekçesiyle dava konusu Kahramanmaraş Belediye Meclisinin... tarih ve ...sayılı kararıyla onaylanan 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı ile bu plana yapılan itirazın reddine ilişkin 24/01/2014 tarihli belediye meclis kararının ve bu kararın bildirimine ilişkin ... tarih ve ... - ... sayılı işlemin iptaline, dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planına ilişkin olarak, dava konusu taşınmazın bulunduğu alanda... tarih ve ... sayılı Kahramanmaraş Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile onaylanan nazım imar planı değişikliği yapıldığı, taşınmazın bu imar planı değişikliğinde yol ve yeşil alan olarak belirlendiği, uyuşmazlık konusu taşınmaz açısından dava konusu planın daha sonra yürürlüğe giren plan kararı ile kaldırılarak taşınmaza farklı bir fonksiyon getirildiğinden davanın konusunun kalmadığı gerekçesiyle davanın bu kısmı hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davacı tarafından; temyize konu kararın, konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair kısmı ve aleyhine yargılama giderlerine hükmedilmesine ilişkin kısmı yönünden, dava konusu nazım imar planı değişikliğinden sonra dava devam ederken yapılan imar planı değişikliğinin de davaya dahil edilmesi ya da bu değişikliğe itirazının olup olmadığının tespit edilerek ona göre karar verilmesi gerektiği, davanın açılmasına sebebiyet veren davalı idarenin yargılama giderlerinden sorumlu olması gerekirken aleyhine yargılama giderlerine hükmedilmesinin de usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı Kahramanmaraş Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından; temyize konu kararın dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmı yönünden, dava konusu imar planında dava konusu taşınmazın bulunduğu alanda dere yatağının bulunduğuna dair DSİ'nin görüşünün bulunduğu, planlar bu görüşler doğrultusunda hazırlandığından dava konusu işlemlerin usul ve yasaya uygun olduğu iddiasıyla bu kısmın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı Dulkadiroğulları Belediye Başkanlığı tarafından; temyize konu kararın dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmı yönünden, dava konusu imar planında dava konusu taşınmazın bulunduğu alanda dere yatağının bulunduğuna dair DSİ'nin görüşünün bulunduğu, mevcut dere yatakları dikkate alınarak planların hazırlandığı, dava konusu işlemin şehircilik ilkeleri, planlama esaslarına uygun olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin kabulü ile mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dava, Kahramanmaraş ili, Dulkadiroğlu ilçesi, ... Mahallesi, ... ada ... parsel sayılı taşınmazın maliki olan davacı tarafından kısmen gelişme konut alanı ve kısmen dere alanı (10 mt enkesitli sulama kanalı) olarak belirlenen taşınmazın bulunduğu alana ilişkin Kahramanmaraş Belediye Meclisinin... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı ile bu planlara yapılan itirazın reddine ilişkin 24/01/2014 tarihli belediye meclis kararı ile bu kararın bildirimine ilişkin ... tarih ve ... - ... sayılı işlemin, dava konusu taşınmazın bir kısmının dere alanında (10 mt enkesitli sulama kanalı) kalması nedeniyle mülkiyet hakkının kısıtlandığı iddiasıyla iptali istemiyle açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasa’nın “Hak arama hürriyeti” başlıklı 36. maddesinin birinci fıkrasında, “Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir.” hükmü, ''Yargı yolu'' başlıklı 125. maddesinin birinci fıkrasında, “İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır.'' hükmü yer almaktadır.
İşlem tarihindeki yürürlükteki şekliyle 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 5. maddesinde nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmış, 6. maddesinde, planlar kapsadıkları alan ve amaçları açısından bölge planları ve imar planları olarak iki ana kategoriye ayrılmış, imar planları da uygulamaya esas olan uygulama imar planları ve bu planın hazırlanmasındaki temel hedefleri, ilkeleri ve arazi kullanım kararlarını belirleyen nazım imar planları olarak sınıflandırılmıştır. Anılan Kanun'un 8. maddesinde ise alt ölçekli planların üst ölçekli planlarda belirlenen planlama ana ilkelerine, stratejilerine ve kararlarına uyumlu olması zorunluluğu getirilmiştir.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun "Taleple bağlılık ilkesi" başlıklı 26. maddesinde; "Hakim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre talep sonucundan daha azına karar verebilir. Hakimin, tarafların talebiyle bağlı olmadığına ilişkin kanun hükümleri saklıdır." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Temyize konu kararın dava konusu 1/1000 ölçekli revizyon imar planına ilişkin kısmının incelenmesinden;
Usul hukukunun en temel ilkelerinden biri olan "taleple bağlılık" ilkesi uyarınca, idari yargı mercilerinde açılan davalarda; İdare Mahkemelerinin, davacının istemi ile bağlı olduğu, istemi genişletecek veya daraltacak biçimde karar verilemeyeceği açıktır.
Uyuşmazlıkta, taşınmazın 1/5000 ölçekli nazım imar planında ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planında kısmen konut alanı kısmen dere alanı (10 mt enkesitli sulama kanalı) olarak belirlendiği, İdare Mahkemesi tarafından, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında uyuşmazlığa konusu taşınmazın kanal olarak planlanan kısmının ilgili kurum görüşü doğrultusunda, mevcut dere yatağının fiili durumu dikkate alınarak planlandığı, plan kararlarının şehircilik ilkeleri ve planlama esaslarına uygun olduğu, fakat taşınmazın konut alanı olarak planlanan kısmının uygulama imar planının yoğunluk değerleri bakımından nazım imar planına uygun olmadığı gerekçesiyle dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planına yönelik olarak iptal kararı verilmiş ise de, davacının temel itirazının dava konusu imar planlarında taşınmazın dere alanı olarak belirlenen kısmına ilişkin plan kararına yönelik olduğu, diğer ifadeyle taşınmazın tamamının konut alanı olarak belirlenmesi gerektiği iddiasıyla davanın açıldığı ve taşınmazın konut alanında kalan kısmına ilişkin herhangi bir iddia ve itirazda bulunulmadığı görüldüğünden, taşınmazın 1/1000 ölçekli uygulama imar planında konut alanı olarak planlanmasının yoğunluk bakımından üst ölçekli plana aykırılığı yönünden değerlendirme yapılarak karar verilmesi, davacının dava konusu etmediği bir konuda davayı açmaktaki amacına ve menfaatine aykırı hüküm kurulması sonucunu doğurmaktadır.
Bu durumda, dava konusu edilmediği halde taleple bağlılık ilkesine aykırı şekilde konut alanı kullanım kararının iptaline karar verilmesinde isabet bulunmamaktadır.
Temyize konu kararın dava konusu 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planına ilişkin kısmının incelenmesinden;
Yerleşik İdare Hukuku ilkelerine göre: davanın konusuz kaldığından söz edilebilmesi için davacının menfaatini etkileyen idari işlemin davacının talebi ve itirazları doğrultusunda tüm unsurlarıyla ortadan kalkması gerekmektedir.
Uyuşmazlıkta, her ne kadar İdare Mahkemesi tarafından, dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planına ilişkin olarak, dava konusu taşınmazın bulunduğu alanda... tarih ve... sayılı Kahramanmaraş Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile onaylanan nazım imar planı değişikliği yapıldığı, taşınmazın bu imar planı değişikliğinde yol ve yeşil alan olarak belirlendiği, uyuşmazlık konusu taşınmaz açısından dava konusu planın daha sonra yürürlüğe giren plan kararı ile kaldırılarak taşınmaza farklı bir fonksiyon getirildiğinden davanın konusunun kalmadığı gerekçesiyle davanın bu kısmı hakkında karar verilmesine yer olmadığına ve dava dosyasındaki bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde haklılık durumuna göre yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmiş ise de; uyuşmazlığa konu taşınmazın dava tarihi itibarıyla yürürlükte olan dava konusu nazım imar planı değişikliğinde kısmen konut alanı kısmen dere alanı olarak planlandığı, davacı tarafından ise taşınmazın dere alanında kalmasının mülkiyet hakkını kısıtladığından bahisle davanın açıldığı, dava açıldıktan sonra kabul edilen nazım imar planı değişikliğine dair Kahramanmaraş Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ...sayılı kararı ile, davacının talebini karşılamayacak şekilde taşınmazın kullanım kararının yeşil alan ve yol olarak belirlendiği, bu nedenle davacının davayı açma gerekçesinin ortadan kalkmadığı anlaşıldığından uyuşmazlığın bu kısmı hakkında karar verilmesine yer olmadığı yönünde karar verilmesinde hukuki isabet bulunmamaktadır.
Bu itibarla, davacının dava açmaktaki amacı ile dava açmakla ulaşmak istediği sonuç göz önünde bulundurularak uyuşmazlığın esası hakkında yeniden karar verilmesi gerekmektedir.
Öte yandan, davacının yargılama giderleri yönünden temyiz talebine gelince; bozma kararı üzerine verilecek kararın sonucuna göre vekalet ücreti hakkında yeniden hüküm kurulacağı tabiidir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1.2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının ve davalıların temyiz isteminin kabulüne,
2.Davanın, dava konusu Kahramanmaraş Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı ile bu plana yapılan itirazın reddine ilişkin 24/01/2014 tarihli belediye meclis kararı ile bu kararın bildirimine ilişkin ... tarih ve ... - ... sayılı işlemine ilişkin kısmının iptaline, davanın diğer kısmı yönünden ise, konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair temyize konu ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanunun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere 15/10/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.