T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2023/6274
Karar No : 2025/2456
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı/...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) :...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Eskişehir ili, Tepebaşı ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaza ilişkin olarak maliki tarafından yapılan başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Tepebaşı Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen ...tarihli ve E:..., K:2020/836 sayılı kararda; davacının başvurusunun, Kanun, Yönetmelik ve imar planlarında düzenlenen konularda kendi taşınmazıyla ilgili karar alınmasına yönelik olduğu, yürürlükteki mevzuata ve plan notlarına göre herkes tarafından ulaşılabilecek bilgilerin talep edildiği, Resmi Gazetede yayımlanan ve kamuya açıklanarak yürürlüğe giren düzenlemelerle ve plan hükümleriyle düzenlenen konularda bireysel karar alınması konusunda ve henüz ortada somutlaştırılmış bir ruhsat talebi ve hazırlanmış bir proje olmaksızın davacının taşınmazı üzerinde yapması muhtemel değişiklikler için herhangi bir karar alınması yönünde idarenin zorlanamayacağı, bu itibarla, davacının talebinin reddine yönelik dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı neticesine ulaşıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; davacının plan tadilatı yapılarak taşınmazının yapılaşma koşulunun ayrık nizam olarak değiştirilmesi talebinin, şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararı yönünden uygun olup olmadığı konusunda yetki ve usulde paralellik ilkesi gereğince bu konuda karar verme yetkisini haiz belediye meclisince değerlendirilerek karara bağlanması gerekirken, belediye meclisine sunulmaksızın Tepebaşı Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü tarafından reddedilmesine ilişkin dava konusu işlemde yetki yönünden hukuka uyarlık, davanın reddine karar veren İdare Mahkemesi kararında isabet görülmediği neticesine varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun kabulüne, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından yapılan başvurunun imar durumu belgesi veya yapı ruhsatı verilmesine ilişkin olmadığı gibi imar planı tadilatı dosyası da sunulmadığı, dolayısıyla davalı idarenin, 1/1000 ölçekli meri uygulama imar planının mevcut durumuna göre uygulama yapılacağına yönelik davaya konu cevabında hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Uyuşmazlıkta, İdare Mahkemesince verilen davanın reddi yolundaki karar ve gerekçesinin hukuka uygun olduğu anlaşıldığından anılan karara karşı yapılan istinaf isteminin kabulü ile kararın kaldırılarak dava konusu işlemin iptali yolunda verilen temyize konu kararda isabet bulunmadığı neticesine ulaşıldığından davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Eskişehir ili, Tepebaşı ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ...parsel sayılı taşınmaza ilişkin olarak parsel malikince yapılan 29/01/2020 tarihli başvuruda, taşınmazın uygulama imar planında blok nizam 5 kat (BL-5) yapılaşma koşullu konut bölgesine isabet ettiği, üzerinde ikili blok yapılmasının düşünüldüğü, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinde bir taraftan komşu parseldeki binaya bitişik, diğer taraftan ayrık olan ikili nizamların blok nizam olarak değerlendirileceği, Plansız Alanlar İmar Yönetmeliğinin 4. maddesinde ise, blok başı binanın, bir yanı komşu parseldeki binaya kısmen veya tamamen bitişik olan bina olarak tanımlandığı, anılan yönetmelik hükümlerinden anlaşılacağı üzere, blok nizam yapılaşma koşullu dava konusu parselde yapılacak blok başı binanın komşu parsel sınırına kısmen veya tamamen bitişik yapılabileceğinin açık olduğu, eğer davalı idarece söz konusu yapı adasında (yapılaşma koşulu blok nizam olmasına karşın) ayrık nizam öngörüyorsa veya amaçlıyorsa plan tadilatı yapılarak yapılaşma koşulunun ayrık nizam olarak değiştirilmesinin gerektiği, böylece komşu parselde kentsel dönüşüm kapsamında yıkılıp yeniden yapılaşmaya gidilirken sınıra bitişik bina yapılıp yapılamayacağına ilişkin belirsizliğin ortadan
kalkmış olacağı, bu kapsamda ileride, davacı tarafından sınırdan çekme mesafesi bırakılarak yapılaşılmasına karşın yıkılıp yeniden yapılacak komşu parselde sınıra bitişik binaların yapılacağı bir durumun oluşmaması için davacı tarafından da sınıra bitişik bina yapılmasına müsaade eden bir işlem tesis edilmesi talebinde bulunulmuştur.
Anılan başvuru, mevcut 1/1000 ölçekli uygulama imar planının geçerli olduğundan bahisle, ... tarih ve ... sayılı Tepebaşı Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü işlemi ile reddedilmiştir.
Bunun üzerine,... tarih ve ... sayılı Tepebaşı Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 21. maddesinde; “Bu Kanunun kapsamına giren bütün yapılar için 26. maddede belirtilen istisna dışında belediye veya valiliklerden yapı ruhsatiyesi alınması mecburidir.” hükmü, 22. maddesinde; “Yapı ruhsatiyesi almak için belediye, valilik bürolarına yapı sahipleri veya kanuni vekillerince dilekçe ile müracaat edilir. Dilekçeye sadece tapu (istisnai hallerde tapu senedi yerine geçecek belge), mimari proje, statik proje, elektrik ve tesisat projeleri, resim ve hesapları, röperli veya yoksa ebatlı kroki eklenmesi gereklidir.” hükmü,
03/07/2017 tarih ve 30113 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin 'Tanımlar' başlıklı 4. Maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, "ppp) yapı nizamı: Uygulama imar planı ile belirlenen ayrık, blok ve bitişik nizamdan birini, 1) Ayrık nizam: Hiç bir yanından komşu parseldeki binalara bitişik olmayan yapı nizamını, 2) Bitişik nizam: Bir veya birden fazla komşu parsellerdeki binalara bitişik olan ve ortak alandan arka bahçeye çıkış sağlanan yapı nizamını, 3) Blok nizam: İmar planı veya bu Yönetmelikte cephe uzunluğu, derinliği ve yüksekliği belirlenmiş yapı kitlesinin, bir parsel veya dilatasyonla ayrılmak suretiyle birden fazla parsel üzerine oturduğu bahçeli yapı nizamını (Bir taraftan komşu parseldeki binaya bitişik, diğer taraftan ayrık olan ikili veya ikiz nizamlar, blok nizam olarak değerlendirilir.) ifade ettiğinin belirtildiği, 54. maddesinin 1. fıkrasında, Kanun ve bu Yönetmelikle getirilen istisnalar dışında yapı ruhsatı alınmaksızın hiçbir yapının inşasına başlanamayacağının kurala bağlandığı, yapı ruhsatı işlerine ilişkin esasların düzenlendiği, 55. maddede, yeni inşaat, ilave ve esaslı tadilat yapmak üzere parsele ait imar durum belgesi, yol kotu tutanağı, kanal kotu tutanağı ve uygulama imar planına esas onaylı jeolojik ve jeoteknik etüt raporunun parselin bulunduğu alana esas bölümünü almak için; yapı sahipleri veya vekillerinin, başvuru dilekçelerine aplikasyon krokisini ve tapu kayıt örneğini veya istisnaî hâllerde tapu kayıt örneği yerine geçen belgeleri ekleyerek ilgili idareye müracaat etmesi gerektiği düzenlemesine yer verildiği, "Yapı projeleri" başlıklı 57. maddede ise "(1) Yapı sahibi veya vekilince 55 inci maddede sayılan belgelere göre ilgili kanun, plan, bu Yönetmelik, Türk Standartları, çevre şartları, fen, sanat ve sağlık kurallarına ve ilgili bütün mevzuat hükümlerine uygun olmak üzere bu maddede belirtilen projeler hazırlatılır. (2) Mimari proje; a) Mimarlar tarafından uygulama imar planına, parselasyon planına ve bu Yönetmelik esaslarına uygun olarak hazırlanır ve bu proje; 1) Vaziyet planı 2) Kat irtifakına ve kat mülkiyetine esas paylaşım tablosu, 3) Bağımsız bölümler ile ortak alanların brüt inşaat alanı, eklentiler ve toplam yapı inşaat alanının yer aldığı metrekare cetveli, 4) Bodrum katlar dâhil olmak üzere bütün kat planları, 5) Çatı planı, 6) Kat ve çatı planlarına ilişkin bir tanesi ortak merdivenden geçmek üzere en az iki adet kesit ve yeteri sayıda görünüş, 7) Toprak kazı hesabı, 8) Gerektiğinde sistem kesitleri ve nokta detayları bulunan avan proje ve uygulama projeleri, 9) Otopark, sığınak ve ağaç hesaplarından, oluşur. b) Ayrıca ilgili mühendis ve mimarlarca hazırlanan; asansör avan projesi, ısı ve su yalıtım projesi veya raporu, gürültüye karşı korunma proje veya raporu, yerleşme ve yapının özelliğine göre ilgili idarece istenecek peyzaj projesi de eklenir.(...)" hükmüne yer verildiği görülmektedir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Davacı tarafından, davalı idareye yapılan 29/01/2020 tarihli başvuruda, taşınmazın 1/1000 ölçekli uygulama imar planında blok nizam yapılaşma koşullu konut alanında kaldığı ve bu kapsamda üzerinde ikili blok inşa edilmek istenildiği, dava konusu parselin blok başı parsel niteliğinde olacağı ve mevzuata göre üzerinde komşu parsel sınırına kısmen/tamamen bitişik yapı yapılmasının mümkün olduğu belirtildikten sonra, davacı parselinde yapılmak istenilen ikili blok yapı için çekme mesafesi uygulanmayacağını tespit eden bir işlem tesis edilmesinin istenilerek yapılaşma nizamının blok nizam olarak uygulanması halinde davacıya çekme mesafesi uygulanmaması gerektiği belirtilmiştir. İdarece blok nizam koşulları uygulanmayacak ve yapı nizamı değiştirilecek ise böyle bir değişikliğin imar planı değişikliğini gerektirdiği hususunun altı çizildikten sonra sınıra bitişik inşaat yapılmasına izin verilmesi talep edilmiştir.
Davacının başvuru dilekçesinde yer alan ifadeler bir bütün olarak değerlendirildiğinde, davalı idarece söz konusu yapı adasında ayrık nizam öngörüyorsa plan tadilatı yapılarak yapılaşma koşulunun ayrık nizam olarak değiştirilmesinin gerektiğine ilişkin davacı ifadelerinin, imar planı değişikliği talebi olarak yorumlanmasına olanak bulunmadığından, talebin belediye meclisince karara bağlanması gerekliliği de bulunmamaktadır.
Anılan başvuru kapsamında, davalı idareden imar planının uygulanması aşamasında çekme mesafesiz yapılaşmaya izin veren bir idari işlem tesis etmesi talebinde bulunulduğu açık olmakla birlikte, davacının başvuru dilekçesindeki isteminin doğrudan yapı ruhsatı alımına ilişkin olmadığı, düzenleyici işlemler olan Yönetmelikler ve meri uygulama imar planı kararları ve notlarıyla düzenlenmiş olan konularda kendi taşınmazıyla ilgili bireysel karar alınmasına yönelik olduğu, henüz ortada somutlaştırılmış bir ruhsat talebi ve hazırlanmış ruhsata esas projeler olmaksızın davacının taşınmazı üzerinde yapması muhtemel yapı için herhangi bir karar alınması yönünde idarenin zorlanamayacağı gözetildiğinde davacı talebinin reddine yönelik dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu itibarla, davanın reddi yolundaki idare mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf isteminin kabulü ile kararın kaldırılarak dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu kararda isabet bulunmamıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne,
2. Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile anılan kararının kaldırılarak dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 30/04/2025 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.