T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2023/637
Karar No : 2025/3770
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : 1- ...
2- ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av....
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Edirne ili, Merkez, ... Mahallesi, ... pafta, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki olan davacılar tarafından, uyuşmazlık konusu taşınmazı da kapsayan alanda ... tarih ve ... sayılı belediye encümeni kararıyla kabul edilen parselasyon işleminin yargı kararıyla iptaline karar verilmesi üzerine geri dönüşüm uygulaması yapılmayarak kök parseller üzerine davacılar dışındaki şahıslar tarafından bir çok yapı yapılarak ruhsatlandırıldığından geri dönüşü mümkün olmayan hale geldiğinin ... Asliye Hukuk Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporu ile anlaşıldığından bahisle 3194 sayılı İmar Kanununun 18. maddesinin 21. fıkrasına yeni eklenen hükümler uyarınca uygulama sahası içerisinde yer tahsisinin yapılması ya da rayiç değer üzerinden taşınmazın bedelinin taraflarına ödenmesi istemiyle yapılan başvurunun reddedildiğinden bahisle, hisseleri oranında taşınmazın rayiç değeri olan şimdilik 1.000.000,00.-TL'nin dava tarihinden işletilecek yasal faiziyle birlikte tazminine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; uyuşmazlık konusu olay ve dava konusu kök parselin uygulama sonrası malikleri tarafından açılan davalarda verilen gerekçeli kararlar birlikte değerlendirildiğinde; her ne kadar davacı tarafından, 2007 yılında dava konusu kadastral parsele yönelik kabul edilen parselasyon işleminin yargı kararı ile iptal edildikten sonra kadastral parsele dönülmesi gerekirken dönülmediği, bu sebeple mağduriyet yaşadığından bahisle 3194 sayılı Kanunun 18. maddesine 14/2/2020 tarihinde 7221 sayılı Kanun ile eklenen değişiklik uyarınca taşınmazın rayiç değeri üzerinden şimdilik 1.000.000,00.-TL'nin dava tarahinden işletilecek yasal faiziyle birlikte tazminine karar verilmesi istemiyle tam yargı davası açılmış ise de, davacıların hisseli maliki oldukları kadastral ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz yerine 2007 yılında yapılan parselasyon ile dört adet imar parseli tahsis edildiği, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda ise kamu ortaklık payı olarak hisseli tahsis yapıldığı, kamu ortaklık payı ile hisselendirilen taşınmazın düzenleme ortaklık payından karşılanması gerekirken kamu ortaklık payı olarak anılan parselden hisselendirilmesinin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle parselasyon işleminin iptaline karar verildiği, davalı idare tarafından ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz için anılan yargı kararının gereklerini yerine getirmek amacıyla eğitim kampüs alanı tanımına ilişkin plan notu değişikliğine gidilerek parselin düzenleme ortaklık payı alanından çıkarılarak kamu ortaklık payı alanına çevrildiği, davacıların hisseli maliki olduğu ... ada, ... parsel sayılı kadastral taşınmaza ilişkin 2007 yılında kabul edilen parselasyon işleminin yargı kararıyla iptaline karar verilmesinden sonra kök parsele dönülme gibi bir durumun söz konusu olmadığı, parselasyon sonrasında davacılara tahsisi yapılan beş adet parselden yalnızca ... ada, ... sayılı parsel yönünden hukuka aykırılığın söz konusu olduğu ve Mahkemece tespit edilen hukuka aykırılığın yukarıda aktarıldığı üzere plan notu değişikliği ile giderildiği, sonrasında ... ada, ... sayılı parsele yönelik olarak 2016 ve 2017 yılında plan değişikliği ve bu değişiklik uyarınca parselasyon işlemi yapıldığı, bu işlemlerin yargı kararlarıyla hukuka uygun olduğu sonucuna varıldığından bu aşamada davacıların hisseli maliki olduğu kadastral ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz yönünden, 3194 sayılı Kanunun 18. maddesinin 21. fıkrası uyarınca kesinleşen yargı kararı ile iptal edilen parselasyon işlemi neticesinde fiili ve hukuki imkansızlık nedeniyle kök parsele dönülmesini gerektirecek bir durumun söz konusu olmadığı görülmekle, davacıların 3194 sayılı Kanunun 18. maddesinin 21. fıkrası uyarınca 1395 ada, 16 parsel sayılı taşınmazın rayiç bedelinin ödenmesi talebiyle yapılan başvurunun reddedildiğinden bahisle, hisseleri oranında taşınmazın rayiç değeri olarak şimdilik 1.000.000,00.-TL'nin dava tarihinden işletilecek yasal faiziyle birlikte tazminine ilişkin istemin reddi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Edirne ili, Merkez, ... Mahallesi, ... pafta, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın hisseli maliki olan davacılar tarafından, uyuşmazlık konusu taşınmazı da kapsayan alanda ...tarih ve ... sayılı belediye encümeni kararıyla kabul edilen parselasyon işleminin yargı kararıyla iptaline karar verilmesi üzerine geri dönüşüm uygulaması yapılmayarak kök parseller üzerine davacılar dışındaki şahıslar tarafından bir çok yapı yapılarak ruhsatlandırıldığından geri dönüşü mümkün olmayan hale geldiğinin ...Asliye Hukuk Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporu ile anlaşıldığından bahisle 3194 sayılı İmar Kanununun 18. maddesinin 21. fıkrasına yeni eklenen hükümler uyarınca uygulama sahası içerisinde yer tahsisinin yapılması ya da rayiç değer üzerinden taşınmazın bedelinin taraflarına ödenmesi istemiyle yapılan başvuru reddedildiğinden bahisle, hisseleri oranında taşınmazın rayiç değeri olan şimdilik 1.000.000,00.-TL'nin dava tarihinden işletilecek yasal faiziyle birlikte tazminine karar verilmesi istemi üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun "Parselasyon planlarının hazırlanması" başlıklı 18. maddesinde; "(Ek fıkra:14/2/2020-7221/7 md.) Bu madde kapsamında yapılmış olan imar uygulamalarının kesinleşmiş mahkeme kararlarıyla iptal edilmesi nedeniyle; davaya konu parselin imar planı kararları ile umumi ve kamu hizmetlerine ayrılan alanlara denk gelmesi veya iptal edilen uygulama ile tahsis ve tescil edilmiş parsellerde hak sahiplerince yapı yapılmış olması ve benzeri hukuki veya fiili imkânsızlıklar nedeniyle geri dönüşüm işlemleri yapılarak uygulama öncesi kök parsellere dönülemeyeceğinin parselasyon planlarını onaylamaya yetkili idarelerin onay merciince tespiti halinde, öncelikle davaya konu parselin hak sahiplerinin muvafakati alınmak kaydıyla uygulama sahası içerisinde idarece uygun bir yer tahsis edilir veya anlaşma olmaması halinde davacı hak sahibinin kök parseldeki yeri dikkate alınarak uygulamadaki düzenleme ortaklık payı kesintisi düşüldükten sonraki taşınmazın rayiç bedeli üzerinden değeri ödenir. (Ek fıkra:4/7/2019-7181/9 md.) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça hazırlanan yönetmelikle belirlenir." hükmüne yer verilmiştir.
22/02/2020 tarih ve 31047 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Arazi ve Arsa Düzenlemeleri Hakkında Yönetmeliğin "Mahkeme kararıyla iptal edilen parselasyon planları" başlıklı 37. maddesinde; "... (5) (Ek:RG-21/10/2020-31281) Daha önce yapılmış ancak mahkeme kararı ile iptal olmuş imar uygulamaları nedeniyle geri dönüşüm işlemleri yapılarak kök parsele dönülmesi sonucunda, iptal edilen imar uygulamasına göre tahsis edilmiş ve üzerinde yapı bulunan imar parsellerinin, yeni yapılan parselasyon planında kök parselinin bulunduğu yer veya en yakın yerden tahsis edilememesi nedeniyle, burada bulunan bina ve müştemilatların bulunduğu parselin, bina sahipleri adına tescil edilememesi durumunun ortaya çıkması veya davaya konu parselin imar planında umumi ve kamu hizmetlerine ayrılan alanlara denk gelmesi ve benzeri hukuki veya fiili imkânsızlıklar nedeniyle geri dönüşüm işlemleri yapılamaması halinde;
a) Parselasyon planlarını onaylayan idarenin yetkili birimlerince geri dönüşüm işlemlerinin yapılamamasının gerekçelerini açıklayan ayrıntılı bir teknik rapor hazırlanır ve bu durum belediye encümen kararı, il encümeni kararı veya ilgili idare onayında belirtilir.
b) Hak sahiplerinin muvafakatinin alınması kaydıyla, davaya konu parsel uygulama sahası içerisinde idarece uygun görülen bir yere tahsis edilir.
c) Yapı ve parsel sahibinin farklı kişilerden oluşması durumunu ortadan kaldırabilmek ve hukuki durumu düzenleyebilmek amacıyla, üzerinde yapı bulunan parselle, yapı sahibine tahsis edilen parsel, taşınmaz sahiplerinin muvafakatiyle takasa konu edilebilir.
ç) Muvafakat olmaması veya yeni yapılacak imar uygulamasında davaya konu parselin imar planında umumi ve kamu hizmetlerine ayrılan alanlara denk gelmesi sebebiyle bulunduğu yerden veya teknik nedenlerden dolayı yakınından tahsis edilememesi halinde; uygulamayı yapan idare tarafından yapının bulunduğu parsel ya da yerinden tahsis edilemeyen parsel kamulaştırılabilir. Kamulaştırılacak parsel maliklerine varsa, öncelikle aynı alan içerisinden olmak üzere, uygulamayı yapan idareye ait parseller teklif edilerek kamulaştırma bedeli trampa yoluyla karşılanabilir.
d) Yapının bulunduğu parselin uygulamayı yapan idarenin mülkiyetine geçmesi sonrası, bu parsel yeni uygulamada yapı sahibine tahsis edilen parsel ile trampaya ya da satışa konu edilebilir.
e) Trampa işlemleri, parsellerin rayiç bedelinin SPK lisanslı gayrimenkul değerleme uzmanları ya da idarenin kıymet takdir komisyonu tarafından belirlenen değerler üzerinden yapılır. Parseller arasında değer farkı oluşması halinde ilgili idare ve yapı sahibi tarafından mahsuplaşılır.
(6) (Ek:RG-21/10/2020-31281) Bu maddeye göre yapılacak kamulaştırma işlemlerinde 2942 sayılı Kanun hükümleri uygulanır." düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta öncelikle davanın konusunun çelişkiye yer vermeyecek şekilde açıkça ortaya konulması gerekir. Davacılar tarafından, maliki oldukları kadastral ... ada, ... parsel sayılı taşınmazı da kapsayan alanda ...tarih ve ... sayılı belediye encümeni kararıyla kabul edilen parselasyon işleminin yargı kararıyla iptaline karar verilmesi üzerine geri dönüşüm uygulaması yapılmayarak kök parseller üzerine davacılar dışındaki şahıslar tarafından bir çok yapı yapılarak ruhsatlandırıldığından geri dönüşü mümkün olmayan hale geldiğini ileri sürerek yukarıda yer verilen 3194 sayılı İmar Kanununun 18. maddesinin 21. fıkrasına yeni eklenen hükümler uyarınca uygulama sahası içerisinde yer tahsisinin yapılması ya da rayiç değer üzerinden taşınmazın bedelinin taraflarına ödenmesi istemiyle yapılan başvuru reddedildiğinden bahisle, hisseleri oranında taşınmazın rayiç değeri olarak şimdilik 1.000.000,00.-TL'nin dava tarihinden işletilecek yasal faiziyle birlikte tazminine karar verilmesi istemiyle dava açılmıştır.
İdare Mahkemesince, 2007 tarihli parselasyonun yargı kararıyla iptaline karar verilmesinden sonra kabul edilen 2009 tarihli parselasyonun sonucu olarak kamu ortaklık payı olarak tahsis edilen ... ada, ... sayılı parsele yönelik olarak 2016 ve 2017 tarihli plan değişikliği ve bu değişiklik uyarınca parselasyon işlemi yapıldığı, bu işlemlerin iptali istemiyle açılan davalarda yargı kararlarıyla anılan işlemlerin hukuka uygun olduğu sonucuna varıldığından bu aşamada davacıların hisseli maliki olduğu kadastral ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz yönünden, 3194 sayılı Kanunun 18. maddesinin 21. fıkrası uyarınca kesinleşen yargı kararı ile iptal edilen parselasyon işlemi neticesinde fiili ve hukuki imkansızlık nedeniyle kök parsele dönülmesini gerektirecek bir durumun söz konusu olmadığı sonucuna varılarak davanın reddine karar verilmiştir. Bu aşamada, davanın reddine yönelik mahkeme kararının gerekçesine dayanak teşkil eden yargı kararlarının hukuki süreçlerinin açıklanması gerekmiştir.
Mahkeme kararında yer verilen ilk uyuşmazlık olan Edirne İli, Merkez, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda hisseli malik olan aynı davacılar tarafından, Edirne Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonu ve 1/5000 ölçekli nazım imar planı revizyonu ile anılan imar planı revizyonlarına yapılan itirazın reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı belediye meclis kararının iptali istemiyle açılan davanın reddi yolundaki ... İdare Mahkemesince verilen ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun Danıştay Altıncı Dairesinin 14/02/2022 tarihli, E:2018/5888, K:2022/1495 sayılı bozma kararına uyularak kabulü ile anılan İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın, Danıştay Altıncı Dairesinin 26/11/2024 tarihli, E:2024/6849, K:2024/7041 sayılı kararıyla onanmasına karar verilmiştir.
Aynı davacılar tarafından Edirne İli, Merkez, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel (eski) sayılı taşınmaza ilişkin kabul edilen Edirne Belediye Meclisinin ...arih ve ... sayılı kararıyla onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonu ve 1/5000 ölçekli nazım imar planı revizyonu ile anılan planlara yapılan itirazların reddine dair ...tarih ve ...sayılı belediye meclisi kararının iptali istemiyle açılan davanın reddi yolundaki ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı karara karşı yapılan istinaf başvurusunun açıklamalı reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın Danıştay Altıncı Dairesinin 26/11/2024 tarihli, E:2022/5952, K:2024/7046 sayılı kararıyla bozulması üzerine, anılan bozma kararına uyularak ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesince verilen... tarihli, E:..., K:... sayılı kararıyla dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Yine Edirne İli, Merkez, ... Mevkii ... ada, ... parsel (eski) sayılı taşınmazın diğer hisseli malikleri olan ..., ..., ... ve ... tarafından Edirne Belediye Meclisinin ... tarih ve...sayılı kararıyla onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonu ve 1/5000 ölçekli nazım imar planı revizyonu ile anılan planlara ait 7.1, 8 ve 13 sayılı plan notları ve anılan uygulama imar planına dayanılarak kabul edilen parselasyon işleminin iptali istemiyle açılan davanın reddi yolundaki ... İdare Mahkemesince verilen ...tarih ve E:..., K:... sayılı karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararın Danıştay Altıncı Dairesinin 26/11/2024 tarihli, E:2023/8491, K:2024/7044 sayılı kararıyla bozulması üzerine, anılan bozma kararına uyularak ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarihli, E:..., K:... sayılı kararıyla dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Öte yandan Edirne Belediye Meclisinin... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonu ve 1/5000 ölçekli nazım imar planı revizyonunun iptali istemiyle açılan davada, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... sayılı dosyasında verilen yürütmenin durdurulmasına dair kararın uygulanması amacıyla Edirne Belediye Meclisinin ... tarih ve... sayılı kararıyla Kavgaz-Dörtkaya-Kimyalar Mevkii 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı Revizyonu ile 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı Revizyonunun kabul edildiği de görülmüştür.
Uyuşmazlığın incelenmesinden; İdare Mahkemesi kararının gerekçesine dayanak oluşturan ve yukarıda aktarılan yargı kararlarının temyiz kanun yolu da dahil birçok incelemeden geçerek İdari Dava Dairesince nihai karara bağlandığı, bu halde uyuşmazlık konusunun çözümü konusunda mahkemece gerekçe olarak gösterilen yargı kararlarının ortadan kalktığı gözetildiğinde, yukarıda aktarılan tüm hukuki süreç gözden geçirilerek dava konusu taşınmazı kapsayan alana ilişkin güncel imar planları ve parselasyonun kabulüne ilişkin tüm bilgi ve belgeler getirtilmek suretiyle davacının talebi göz önünde bulundurularak alanında uzman bilirkişi heyetinin katılımıyla mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılarak davanın konusu hakkında yeniden karar verilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacıların temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 26/06/2025 tarihinde kesin olarak oy birliğiyle karar verildi.