T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2023/6448
Karar No : 2025/264
DAVACI : ... Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ... Bakanlığı /ANKARA
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...
DAVANIN KONUSU : Davacı şirketin denetim sorumluluğunu elektronik ortamda 22.06.2023 tarihinde yapılan görevlendirme ile üstlendiği işin, mevzuatta belirlenen süre içerisinde asgari denetim elemanı görevlendirilmediğinden bahisle, 03.07.2023 tarihinde elektronik ortamda görevlendirmenin iptaline dair işlem ile "Yapı Sahipleri İle Yapı Denetim Hizmet Sözleşmesi İmzalayacak Yapı Denetim Kuruluşlarının Elektronik Ortamda Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslara Dair Tebliğin" 09.03.2023 tarih ve 32127 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yapı Sahipleri İle Yapı Denetim Hizmet Sözleşmesi İmzalayacak Yapı Denetim Kuruluşlarının Elektronik Ortamda Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslara Dair Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin 4. maddesiyle değiştirilen 8. maddesinin 4. fıkrasının 1. cümlesindeki ve 4. fıkranın (a) bendindeki "10 günlük" sürelerin eksik düzenlendiği ileri sürülerek iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : Davacı tarafından, elektronik ortamda 22.06.2023 tarihinde iş ataması yapıldığı, 03.07.2023 tarihinde ise saat 00.30'da elektronik ortamda "mevzuatta belirlenen süre içerisinde asgari denetim elemanı görevlendirmediğinizden dağıtım iptal edilmiştir. Görevlendirilmemiş denetim elemanları yardımcı kontrol elemanı eksiktir" açıklamasıyla verilen işin iptal edildiğini, davacı şirket tarafından asgari yapı denetim elemanı görevlendirmesi yapıldığını, sadece yardımcı kontrol elemanı tatilde olduğu için onay işlemini yapamadığını, ayrıca Yapı Sahipleri ile Yapı Denetim Hizmet Sözleşmesi İmzalayacak Yapı Denetim Kuruluşlarının Elektronik Ortamda Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslara Dair Tebliğin 8. maddesinin 4. fıkrasının (c) bendinde zikredilen denetim elemanlarının "çekirdek personel" ile sınırlı olduğunu ve bu hükmün yardımcı kontrol elemanını kapsamadığını, şirkette görevli çekirdek personelin ise onay işlemini gerçekleştirdiğini, Yapı Sahipleri ile Yapı Denetim Hizmet Sözleşmesi İmzalayacak Yapı Denetim Kuruluşlarının Elektronik Ortamda Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslara Dair Tebliğin 8. maddesinin 4. fıkrasında "10 günlük" sürenin belirgin olmadığını, eksik düzenlendiğini, bu nedenle iptalinin gerektiği ileri sürmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI: Yapı Sahipleri ile Yapı Denetim Hizmet Sözleşmesi İmzalayacak Yapı Denetim Kuruluşlarının Elektronik Ortamda Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslara Dair Tebliğin 8. maddesinin dava konusu işlemin gerçekleştiği tarihte yürürlükte olan 4. fıkrasına göre yapı denetim kuruluşlarının toplam yapı inşaat alanı 50.000 m2'ye kadar olan işlerde 10 takvim günü içerisinde, Yapı Denetim Uygulama Yönetmeliğinin 15. maddesinde belirtilen denetim elemanlarını görevlendirecekleri, aksi halde 60 gün süreyle sıralamadan çıkarılacaklarının düzenlendiği, aynı Tebliğin 8. maddesinin 4. fıkrasının (c) bendinde ise bu görevlendirmelerin ancak ilgili denetim elemanının onayı ile gerçekleşeceğinin hüküm altına alındığı, davaya konu olayda toplam yapı inşaat alanı 7600 m2 olan ... nolu YİBF'de davacı şirketin 22.06.2023 tarihinde Bakanlıkça görevlendirildiği, davacı şirket tarafından, yardımcı kontrol elemanı dışında bütün denetim elemanlarının 23.06.2023 tarihinde görevlendirdiğini, 02.07.2023 tarihinde saat 00.30'da Bakanlık tarafından elektronik ortamda eksik denetim elemanı bulunduğuna dair uyarı mesajı iletildiği, 03.07.2023 tarihinde saat 00.30'da ise 10 günlük sürenin sonunda davacı şirketin yeterli denetim elemanını görevlendirmediğinden ilgili Tebliğin 8. maddesinin 4. fıkrası uyarınca görevlendirilmesi kaldırılarak 60 gün süreyle sıralamadan çıkarıldığını, denetim elemanı görevlendirmelerinin yazılım sistemi üzerinden her gün yapılabildiğini, ilgili denetim elemanlarının e-devlet üzerinden yapı denetim sistemine 7 gün 24 saat esasına göre ulaşabileceği, bu nedenle davacı şirketin 10 günlük sürenin 9 gününün tatile gelmesi nedeniyle onay işleminin yapılamadığı iddiasının gerçekçi olmadığı, ayrıca özellikle 50.000 m2'nin üzerinde olan büyük metrajlı işlerde, o işte görevlendirilen yapı denetim kuruluşunun mevcut kadrosunun yetki sınırının o işi üstlenmeye yetmemesi ve kuruluşun yeni bir eleman bulması gerekmesi nedeniyle ve sektörden gelen talepler doğrultusunda denetim elemanı görevlendirme sürelerinde değişikliğe gidildiği, dava konusu işlem ve Tebliğ hükmünde hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Yapı Sahipleri ile Yapı Denetim Hizmet Sözleşmesi İmzalayacak Yapı Denetim Kuruluşlarının Elektronik Ortamda Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslara Dair Tebliğin 8. maddesinin 4. fıkrasında düzenlenen "10 günlük" süre yönünden konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına, elektronik ortamda görevlendirmenin iptaline dair bireysel işlemin iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI ...'IN DÜŞÜNCESİ : Dava, davacı şirketin denetim sorumluluğunu elektronik ortamda 22.06.2023 tarihinde yapılan görevlendirme ile üstlendiği iş nedeniyle mevzuatta belirlenen süre içerisinde asgari denetim elemanı görevlendirilmediğinden bahisle, 03.07.2023 tarihinde elektronik ortamda görevlendirmenin iptaline dair işlem ile "Yapı Sahipleri İle Yapı Denetim Hizmet Sözleşmesi İmzalayacak Yapı Denetim Kuruluşlarının Elektronik Ortamda Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslara Dair Tebliğin" 09.03.2023 tarih ve 32127 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yapı Sahipleri İle Yapı Denetim Hizmet Sözleşmesi İmzalayacak Yapı Denetim Kuruluşlarının Elektronik Ortamda Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslara Dair Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin 4. maddesiyle değiştirilen 8. maddesinin 4. fıkrasının 1. cümlesindeki ve 4. fıkranın (a) bendindeki "10 günlük" sürelerin eksik düzenlendiği ileri sürülerek iptali istemiyle açılmıştır.
4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 1. maddesinde "Bu Kanunun amacı; can ve mal güvenliğini teminen, imar plânına, fen, sanat ve sağlık kurallarına, standartlara uygun kaliteli yapı yapılması için proje ve yapı denetimini sağlamak ve yapı denetimine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir." şeklinde belirlenmiş, 2. maddesinde ise, "Bu Kanun kapsamına giren her türlü yapı; Bakanlıktan aldığı izin belgesi ile çalışan ve münhasıran yapı denetimi ile uğraşan tüzel kişiliğe sahip yapı denetim kuruluşlarının denetimine tabidir." kuralına yer verilmek suretiyle yapı denetim kuruluşlarının görev alanı düzenlenmiştir.
4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun "Yapı denetim hizmet sözleşmeleri" başlıklı 5. maddesinde,"... yapı denetim hizmet sözleşmeleri, yapı sahipleri ile Bakanlıkça yayımlanacak usul ve esaslara göre elektronik ortamda belirlenen yapı denetim kuruluşları arasında akdedilir. Bu sözleşmenin bir sureti taahhütname ekinde ilgili idareye verilir. Yapı denetim hizmet sözleşmeleri Bakanlıkça belirlenen haller dışında feshedilemez. Bu sözleşmede; taahhüt edilen hizmetin konusu, yeri, inşaat alanı, süresi, varsa yapı sahibi ile yapı müteahhidi arasında akdedilen sözleşmede yer alan yapının fizikî özellikleri, yapı denetimi hizmet bedeli, yapı denetiminde görev alacak teknik personel listesi ve diğer yükümlülükler yer alır." hükmüne yer verilmiş, aynı Kanunun 8. maddesinin 23. fıkrasında (Ek fıkra:10/6/2022-7410/17 md.) Bakanlıkça 5 inci madde uyarınca elektronik ortamda görevlendirildiği bir yapıda;
a) Yapı denetim kuruluşunca ilgili denetim personeli Bakanlıkça belirlenen sürede görevlendirilerek yapının denetim sorumluluğunun üstlenilmemesi,
...hallerinde yapı denetim kuruluşu, Bakanlıkça elektronik ortamda yapılan sıralamadan her bir fiili için 120 güne kadar çıkarılarak yapı denetim kuruluşunun yeni bir işte denetim görevi üstlenmesine izin verilmez. Bu fıkra uyarınca, elektronik ortamda sıralamadan çıkarılan yapı denetim kuruluşunun yeniden sıralamaya girmesi halinde, sıralamadan çıkarılmasına sebebiyet veren yapıda tekrar Bakanlıkça görevlendirilmesi mümkündür. Bu fıkra uyarınca yürütülecek işlemler için birinci fıkranın (h) bendi, üçüncü fıkra, beşinci fıkra, yedinci fıkra, onbeşinci fıkra ve 9 uncu maddenin birinci fıkra hükümleri uygulanmaz. Bu fıkra uyarınca uygulanan yeni bir işte denetim görevi üstlenilememesine dair işlem yapı denetim kuruluşuna elektronik sistem üzerinden bildirilir. Bu fıkranın yürütülmesine ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir." hükmü getirilmiştir.
4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 5. ve 8. maddesinin 23. fıkrasına dayanılarak hazırlanan ve 29/12/2018 tarihli ve 30640 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yapı Sahipleri İle Yapı Denetim Hizmet Sözleşmesi İmzalayacak Yapı Denetim Kuruluşlarının Elektronik Ortamda Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslara Dair Tebliğin 1. maddesinde "Bu Tebliğin amacı, yapı denetim kuruluşlarının kendilerine verilen görev ve sorumlulukları mevzuata uygun ve objektif bir şekilde yerine getirmelerini teminen 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun kapsamında denetim sorumluluğunu üstleneceği yapıların elektronik ortamda belirlenmesine ilişkin usul ve esasları belirlemektir." kuralı yer almış, "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde "Elektronik ortam: Bakanlıkça oluşturulan ve yapı sahipleri ile yapı denetim hizmet sözleşmesini imzalayacak yapı denetim kuruluşlarının belirlenmesini sağlayan yazılım sistemi" olarak tanımlanmış, "Yapı denetim hizmet sözleşmesini imzalayacak yapı denetim kuruluşunun belirlenmesi" başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasında "İlgili idarece 6 ncı madde gereği verilen onayın sırası gözetilerek yapının bulunduğu ilde 7 nci madde kapsamında yapının yer aldığı yapı grubu için yapılan sıralamada en üstte yer alan yapı denetim kuruluşu elektronik ortamda o yapı için yapı denetimi hizmet sözleşmesini imzalamak üzere belirlenir" düzenlemesine yer verilmiştir.
Aynı Tebliğin dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan 8. maddesinin 4. fıkrasında "Elektronik ortamda görevlendirilen yapı denetim kuruluşunun görevlendirilmesini müteakip toplam yapı inşaat alanı 50.000 (dahil) m2’ye kadar olan yapıda 10 gün, 50.000 m2’nin üzerinde olan yapıda 15 gün içinde o yapı için gerekli denetim elemanlarını görevlendirmemesi durumunda;
a) Elektronik ortamda belirlenen yapı denetim kuruluşu, görevlendirilmesini müteakip toplam yapı inşaat alanı 50.000 m2’ye (dahil) kadar olan yapıda 10 gün, 50.000 m2’nin üzerinde olan yapıda 15 gün içinde o yapı için Yönetmeliğin 15 inci maddesinde belirtilen gerekli denetim elemanlarını görevlendirmeyerek yapının denetim sorumluluğunu üstlenmemesi halinde bu hakkını kaybeder ve Bakanlıkça yapı için bu maddede belirtilen esaslar dahilinde yeniden elektronik ortamda görevlendirme yapılarak, yapının denetim sorumluluğunu üstlenmeyen yapı denetim kuruluşu 7 nci madde uyarınca yapılan sıralamalardan 60 gün süreyle çıkarılır ve bu sürede yeni bir denetim işinin sorumluluğunu üstlenmesine izin verilmez...
c) Denetim elemanı görevlendirmeleri yapı denetim kuruluşunun, ilgili personelini Bakanlığın elektronik sistemi üzerinde daveti üzerine ilgili denetim elemanın onayı ile gerçekleşir.
ç) Elektronik ortamda görevlendirilmesini müteakip toplam yapı inşaat alanı 50.000 m2’ye (dahil) kadar olan yapıda 10 uncu gün, 50.000 m2’nin üzerinde olan yapıda ise 15 inci gün sonunda gerekli denetim elemanlarının söz konusu yapıda eksiksiz bulunduğu Bakanlıkça tespit edilen yapı denetim kuruluşları hakkında bu fıkranın (a) bendi uyarınca sıradan çıkarılma işlemi uygulanmaz..." hükmü yer almakta iken,
08.09.2023 tarih ve 32303 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yapı Sahipleri İle Yapı Denetim Hizmet Sözleşmesi İmzalayacak Yapı Denetim Kuruluşlarının Elektronik Ortamda Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslara Dair Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin 2. maddesiyle, ilgili Tebliğin 8. maddesinin 4. fıkrasında yer alan "10 günlük" ibareleri " 8 iş günü" olarak "15 gün" ibareleri "11 iş günü" olarak, "10 ncu gün" ibaresi "8 nci iş günü" olarak ve "15 nci gün" ibaresi "11 nci iş günü" olarak değiştirilmiştir.
Toplam yapı inşaat alanı 7600 m2 olan ... YİBF nolu yapının denetimi için 22.06.2023 tarihinde elektronik ortamda Bakanlıkça görevlendirilen davacı şirket tarafından, yardımcı kontrol elemanı dışında bütün denetim elemanları 23.06.2023 tarihinde görevlendirilmiş, davalı idarece 03.07.2023 tarihinde yürürlükteki Yapı Denetim Hizmet Sözleşmesi İmzalayacak Yapı Denetim Kuruluşlarının Elektronik Ortamda Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslara Dair Tebliğin 8. maddesinin 4. fıkrası uygulanarak, tebliğde öngörülen 10 günlük sürenin sonunda yeterli denetim elemanı görevlendirilmediğinden bahisle davacı şirketin 2090203 YİBF nolu yapının denetimi için elektronik ortamda görevlendirilmesinin kaldırılmasına dair işlem tesis edilmiştir.
09.03.2023 tarih ve 32127 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yapı Sahipleri İle Yapı Denetim Hizmet Sözleşmesi İmzalayacak Yapı Denetim Kuruluşlarının Elektronik Ortamda Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslara Dair Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin 4. maddesiyle değiştirilen 8. maddesinin 4. fıkrasının 1. cümlesindeki ve aynı fıkranın (a) bendindeki "10 günlük" sürelerin, dava açıldıktan sonra 08/09/2023 tarih ve 32303 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yapı Sahipleri İle Yapı Denetim Hizmet Sözleşmesi İmzalayacak Yapı Denetim Kuruluşlarının Elektronik Ortamda Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslara Dair Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin 2. maddesiyle değiştirildiğinden, bu aşamada dava konusu düzenleyici işlem yönünden davanın konusu kalmamıştır.
Davaya konu uygulama işlemine gelince;
Hukuk devletinde kişiler kendilerine uygulanacak hukuk kurallarının neler olduğunu önceden bilme ve davranışlarını ona göre ayarlayabilme imkanına sahiptir. Bireylerin hukuki güvenliğini sağlamayı amaçlayan hukuki güvenlik ilkesi, hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını, belirlilik ilkesi ise, hukuki güvenlikle bağlantılı olup yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olmasını gerektirir.
Dava konusu Tebliğin 8. maddesinin 4. fıkrasının 1. cümlesindeki ve aynı fıkranın (a) bendindeki "10 günlük" süreler, bu çerçevede değerlendirildiğinde, öngörülen sürenin sonuçlarının yapı denetim görevlendirme işinin iptali ve belli süreyle yeniden görevlendirme yapılmaması olduğu dikkate alındığında, yapı denetim kuruluşlarının yükümlülüklerini yerine getirebilmeleri sürecinde yükümlülüklerinin ve sürelerin başlangıç ve bitişinin kesin, açık ve net olarak öngörülmesi gerekir. Dava konusu düzenlemenin bu nitelikte bir kesinlik ve açıklık taşımaması, bu hususun mağduriyetlere ve şikayetlere sebep olmasından dolayı idarece söz konusu tebliğin 8. maddesinin 4. fıkrasında yer alan "10 günlük" ibareleri " 8 iş günü" olarak değiştirilmiştir. Bu durumda, yukarıda açıklanan nedenlerle, davacı şirketin elektronik ortamda görevlendirilmesinin iptaline dair işlemin dayanağı olan Tebliğin 8. maddesinin 4. fıkrasında düzenlenen "10 günlük" sürelerin hukuka aykırı olması nedeniyle, bu hükme dayanılarak tesis edilen 03.07.2023 tarihinde elektronik ortamda görevlendirmenin iptaline dair işlemde de hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, dava konusu Yapı Sahipleri ile Yapı Denetim Hizmet Sözleşmesi İmzalayacak Yapı Denetim Kuruluşlarının Elektronik Ortamda Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslara Dair Tebliğin 8. maddesinin 4. fıkrasında düzenlenen "10 günlük" süre yönünden konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına, elektronik ortamda görevlendirmenin iptaline dair bireysel işlemin iptali gerektiği, düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davacı yapı denetim şirketinin, toplam yapı inşaat alanı 7600 m2 olan ... YİBF nolu yapının denetimi için 22.06.2023 tarihinde elektronik ortamda Bakanlıkça görevlendirilmesi yapılmış, davacı şirket tarafından, yardımcı kontrol elemanı dışında bütün denetim elemanları 23.06.2023 tarihinde görevlendirilmiştir.
Bakanlık tarafından 03.07.2023 tarihinde saat 00.30'da ise, dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan Yapı Denetim Hizmet Sözleşmesi İmzalayacak Yapı Denetim Kuruluşlarının Elektronik Ortamda Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslara Dair Tebliğin 8. maddesinin 4. fıkrasında öngörülen 10 günlük sürenin sonunda davacı şirketin yeterli denetim elemanını görevlendirmediğinden bahisle 2090203 YİBF nolu yapının denetimi için elektronik ortamda görevlendirilmesine ilişkin işlemin (kaldırılmasına) iptaline dair işlem tesis edilmiştir.
Davacı tarafından, davalı idarenin ... YİBF nolu yapının denetimi için yapılan görevlendirmenin, 03.07.2023 tarihinde elektronik ortamda iptaline dair işlem ile Yapı Sahipleri İle Yapı Denetim Hizmet Sözleşmesi İmzalayacak Yapı Denetim Kuruluşlarının Elektronik Ortamda Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslara Dair Tebliğin 09.03.2023 tarih ve 32127 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yapı Sahipleri İle Yapı Denetim Hizmet Sözleşmesi İmzalayacak Yapı Denetim Kuruluşlarının Elektronik Ortamda Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslara Dair Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin 4. maddesiyle değiştirilen 8. maddesinin 4. fıkrasının 1. cümlesindeki ve 4. fıkranın (a) bendindeki "10 günlük" sürelerin iptali talebiyle bakılan dava açılmıştır.
Davalı Bakanlık tarafından, dava açıldıktan sonra 08/09/2023 tarihinde Yapı Denetim Hizmet Sözleşmesi İmzalayacak Yapı Denetim Kuruluşlarının Elektronik Ortamda Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslara Dair Tebliğde değişikliğe gidilmiş, davacı şirketin dava konusu ettiği Tebliğin 8. maddesinin 4. fıkrasının 1. cümlesindeki ve 4. fıkranın (a) bendindeki "10 günlük" süre, "8 iş günü" olarak düzenlenmiştir.
İLGİLİ MEVZUAT:
4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 1. maddesinde "Bu Kanunun amacı; can ve mal güvenliğini teminen, imar plânına, fen, sanat ve sağlık kurallarına, standartlara uygun kaliteli yapı yapılması için proje ve yapı denetimini sağlamak ve yapı denetimine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir." şeklinde belirlenmiş, 2. maddesinde ise, "Bu Kanun kapsamına giren her türlü yapı; Bakanlıktan aldığı izin belgesi ile çalışan ve münhasıran yapı denetimi ile uğraşan tüzel kişiliğe sahip yapı denetim kuruluşlarının denetimine tabidir." kuralına yer verilmek suretiyle yapı denetim kuruluşlarının görev alanı düzenlenmiştir.
4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun "Yapı denetim hizmet sözleşmeleri" başlıklı 5. maddesinde, (Değişik birinci fıkra:11/5/2018-7143/19 md.) yapı denetim hizmet sözleşmeleri, yapı sahipleri ile Bakanlıkça yayımlanacak usul ve esaslara göre elektronik ortamda belirlenen yapı denetim kuruluşları arasında akdedilir. Bu sözleşmenin bir sureti taahhütname ekinde ilgili idareye verilir. Yapı denetim hizmet sözleşmeleri Bakanlıkça belirlenen haller dışında feshedilemez. Bu sözleşmede; taahhüt edilen hizmetin konusu, yeri, inşaat alanı, süresi, varsa yapı sahibi ile yapı müteahhidi arasında akdedilen sözleşmede yer alan yapının fizikî özellikleri, yapı denetimi hizmet bedeli, yapı denetiminde görev alacak teknik personel listesi ve diğer yükümlülükler yer alır. hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Kanunun 8. maddesinin 23. fıkrasında (Ek fıkra:10/6/2022-7410/17 md.) Bakanlıkça 5 inci madde uyarınca elektronik ortamda görevlendirildiği bir yapıda;
a) Yapı denetim kuruluşunca ilgili denetim personeli Bakanlıkça belirlenen sürede görevlendirilerek yapının denetim sorumluluğunun üstlenilmemesi,
...hallerinde yapı denetim kuruluşu, Bakanlıkça elektronik ortamda yapılan sıralamadan her bir fiili için 120 güne kadar çıkarılarak yapı denetim kuruluşunun yeni bir işte denetim görevi üstlenmesine izin verilmez. Bu fıkra uyarınca, elektronik ortamda sıralamadan çıkarılan yapı denetim kuruluşunun yeniden sıralamaya girmesi halinde, sıralamadan çıkarılmasına sebebiyet veren yapıda tekrar Bakanlıkça görevlendirilmesi mümkündür. Bu fıkra uyarınca yürütülecek işlemler için birinci fıkranın (h) bendi, üçüncü fıkra, beşinci fıkra, yedinci fıkra, onbeşinci fıkra ve 9 uncu maddenin birinci fıkra hükümleri uygulanmaz. Bu fıkra uyarınca uygulanan yeni bir işte denetim görevi üstlenilememesine dair işlem yapı denetim kuruluşuna elektronik sistem üzerinden bildirilir. Bu fıkranın yürütülmesine ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir." yer almaktadır.
4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 5. ve 8. maddesinin 23. fıkrasına dayanılarak hazırlanan ve 29/12/2018 tarihli ve 30640 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yapı Sahipleri İle Yapı Denetim Hizmet Sözleşmesi İmzalayacak Yapı Denetim Kuruluşlarının Elektronik Ortamda Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslara Dair Tebliğ'in 8. maddesinin 4. fıkrasında, "Elektronik ortamda görevlendirilen yapı denetim kuruluşunun görevlendirilmesini müteakip toplam yapı inşaat alanı 50.000 (dahil) m2’ye kadar olan yapıda 10 gün, 50.000 m2’nin üzerinde olan yapıda 15 iş günü içinde o yapı için gerekli denetim elemanlarını görevlendirmemesi durumunda; a) Elektronik ortamda belirlenen yapı denetim kuruluşu, görevlendirilmesini müteakip toplam yapı inşaat alanı 50.000 m2’ye (dahil) kadar olan yapıda 10 gün, 50.000 m2’nin üzerinde olan yapıda 15 gün içinde o yapı için Yönetmeliğin 15 inci maddesinde belirtilen gerekli denetim elemanlarını görevlendirmeyerek yapının denetim sorumluluğunu üstlenmemesi halinde bu hakkını kaybeder ve Bakanlıkça yapı için bu maddede belirtilen esaslar dahilinde yeniden elektronik ortamda görevlendirme yapılarak, yapının denetim sorumluluğunu üstlenmeyen yapı denetim kuruluşu 7 nci madde uyarınca yapılan sıralamalardan 60 gün süreyle çıkarılır ve bu sürede yeni bir denetim işinin sorumluluğunu üstlenmesine izin verilmez..." düzenlemesine yer verilmiş iken; 08/09/2023 tarih ve 32303 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Tebliğ değişikliği ile Yapı Sahipleri İle Yapı Denetim Hizmet Sözleşmesi İmzalayacak Yapı Denetim Kuruluşlarının Elektronik Ortamda Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslara Dair Tebliğin 8. maddesinin 4. fıkrası, "Elektronik ortamda görevlendirilen yapı denetim kuruluşunun görevlendirilmesini müteakip toplam yapı inşaat alanı 50.000 (dahil) m2’ye kadar olan yapıda 8 iş günü, 50.000 m2’nin üzerinde olan yapıda 11 iş günü içinde o yapı için gerekli denetim elemanlarını görevlendirmemesi durumunda; a) Elektronik ortamda belirlenen yapı denetim kuruluşu, görevlendirilmesini müteakip toplam yapı inşaat alanı 50.000 m2’ye (dahil) kadar olan yapıda 8 iş günü, 50.000 m2’nin üzerinde olan yapıda 11 iş günü içinde o yapı için Yönetmeliğin 15 inci maddesinde belirtilen gerekli denetim elemanlarını görevlendirmeyerek yapının denetim sorumluluğunu üstlenmemesi halinde bu hakkını kaybeder ve Bakanlıkça yapı için bu maddede belirtilen esaslar dahilinde yeniden elektronik ortamda görevlendirme yapılarak, yapının denetim sorumluluğunu üstlenmeyen yapı denetim kuruluşu 7 nci madde uyarınca yapılan sıralamalardan 60 gün süreyle çıkarılır ve bu sürede yeni bir denetim işinin sorumluluğunu üstlenmesine izin verilmez..." şeklinde yeniden düzenlenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Düzenleyici işlem yönünden;
09.03.2023 tarih ve 32127 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yapı Sahipleri İle Yapı Denetim Hizmet Sözleşmesi İmzalayacak Yapı Denetim Kuruluşlarının Elektronik Ortamda Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslara Dair Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin 4. maddesiyle değiştirilen 8. maddesinin 4. fıkrasının 1. cümlesindeki ve aynı fıkranın (a) bendindeki "10 günlük" sürelerin, dava açıldıktan sonra 08/09/2023 tarih ve 32303 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yapı Sahipleri İle Yapı Denetim Hizmet Sözleşmesi İmzalayacak Yapı Denetim Kuruluşlarının Elektronik Ortamda Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslara Dair Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin 2. maddesiyle değiştirildiğinden, dava konusu düzenleyici işlem yönünden konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bireysel işlem yönünden;
Davacı şirketin elektronik ortamda yapı denetim kuruluşu olarak görevlendirilmesi işleminin iptali ile anılan şirketin sıralamadan çıkartılmasına dair dava konusu işlemin iptali istemiyle açılan bu davanın devamı sırasında, söz konusu işlemin dayanağı durumundaki Tebliğ maddesinde değişiklik yapılarak elektronik ortamda yapı denetim kuruluşu olarak görevlendirilen yapı denetim firmasının görevlendirilmesini müteakip Yönetmelik'in 15. maddesinde belirtilen denetim elemanlarını görevlendirmesi için öngörülen 10 günlük sürenin 8 iş günü olarak değiştirildiği, bu suretle sürenin uzatıldığı ve yapı denetim firmaları lehine bir düzenleme yapıldığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, davacı şirketin elektronik ortamda yapı denetim kuruluşu olarak görevlendirilmesi işleminin iptali ile anılan şirketin sıralamadan çıkartılmasına dair dava konusu işlemin dayanağı durumundaki Tebliğ maddesinde davanın devamı sırasında yapılan değişiklik, önceki düzenlemeye nazaran davacı şirketin lehine olduğundan önceki düzenlemeye istinaden tesis edilen söz konusu işlemin iptali gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Dava konusu bireysel işlemin İPTALİNE,
2. Dava konusu Yapı Sahipleri ile Yapı Denetim Hizmet Sözleşmesi İmzalayacak Yapı Denetim Kuruluşlarının Elektronik Ortamda Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslara Dair Tebliğin 8. maddesinin 4. fıkrasında düzenlenen "10 günlük" süre yönünden DAVA HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
3. Dava kısmen iptal, kısmen dava hakkında karar verilmesine yer olmadığı şeklinde sonuçlandığından ve davanın kısmen konusuz kalmasında davacının kusurunun bulunmadığından ...-TL yargılama giderlerinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen ...-TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
5. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 15/01/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.