T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2023/7611
Karar No : 2025/4401
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2- ... Belediye Başkanlığı- ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Mardin ili, Kızıltepe ilçesi, ... Mahallesi, ... ada ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda (674 sayılı KHK'nın 38. maddesi ile 5393 sayılı Belediye Kanununun 45. maddesine eklenen ek fıkra uyarınca) Mardin Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edilen 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı ile 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu 1/1000 ve 1/5000 ölçekli imar planı değişikliklerinin 10/01/2019 tarihinden itibaren 1 ay süreyle askıya çıkartıldığı ve 11/02/2019 tarihinde askıdan indirildiği, askı ilanı içerisinde plan değişikliklerine itiraz edilmediği, bu durumda, dava konusu imar planı değişikliklerinin askıdan indirilme tarihi olan 11/02/2019 tarihinden itibaren dava açma süresi içerisinde dava açılması gerekirken, bu süre geçirildikten çok sonra 13/12/2021 tarihinde açılan davanın esasının incelenme olanağı bulunmadığı gerekçesiyle davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI :
... Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından; temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
... Belediye Başkanlığı tarafından; savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Mardin ili, Kızıltepe ilçesi, ... Mahallesi, ... ada ... parsel (eski ... ada ... parsel) sayılı taşınmazı kapsayan alanda (674 sayılı KHK'nın 38. maddesi ile 5393 sayılı Belediye Kanununun 45. maddesine eklenen ek fıkra uyarınca) Mardin Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararıyla 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı ile 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planı kabul edilmiş, 10.01.2019-11.02.2019 tarihleri arasında askıda ilan edilmiş, davacı tarafından anılan planlara itirazda bulunulmamıştır.
Ayrıca, söz konusu alanda Kızıltepe Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edilerek Mardin Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararıyla parselasyon işlemi onaylanmış, 03.10.2019-20.11.2019 tarihleri arasında askıda ilan edilmiş, parselasyon işlemi davacıya tebliğ edilmemiş, davacı tarafından 07.07.2021 tarihinde idareye başvuruda bulunularak parselasyon işlemi sonucu başkalarının hüküm ve tasarrufu altında olan alanlardan tahsis yapılarak mağdur edildiği ileri sürülmüş, Kızıltepe Belediye Başkanlığının ... tarih ... sayılı cevap yazısı ile Mardin ili, Kızıltepe ilçesi, ... ve ... Mahallelerinin bir kısmını kapsayan alanda parselasyon işlemi tesis edildiği, davacı parselinin okul alanında kaldığı belirtilerek parselasyon sonucu yapılan tahsislere ilişkin liste anılan yazının ekinde sunulmuş ancak söz konusu yazı davacıya tebliğ edilmemiş, davacı tarafından, kendisine yapılan 19 adet tahsisin öğrenilmesi üzerine 18.10.2021 tarihinde anılan parselasyon işleminin dayanağı Mardin Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edilen 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı ile 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
Öte yandan, davacı tarafından, 18.10.2021 tarihinde Kızıltepe Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edilerek Mardin Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan parselasyon işlemine karşı plan dosyasından ayrı olarak dava açıldığı ve anılan davada ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, anılan karara karşı yapılan istinaf başvurusu üzerine, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile istinaf başvurusunun reddine karar verildiği anlaşılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 7. maddesinin 1. fıkrasında, "Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür." ve aynı maddenin 4. fıkrasında, ''İlanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresi, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlar. Ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililer, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilirler. Düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olması bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel olmaz'' hükmüne, aynı Kanun'un işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle “Üst Makamlara Başvurma” başlıklı 11. maddesinde, ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurunun işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı, altmış gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı hükümlerine yer verilmiştir.
3194 sayılı İmar Kanunun 5. maddesinde, uygulama imar planı; "tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan" olarak tanımlanmıştır.
Aynı Kanunun 8. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, imar planlarının, nazım imar planı ve uygulama imar planından meydana geldiği, mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planlarının ilgili belediyelerce yapılacağı veya yaptırılacağı, planların, belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe gireceği, bu planların onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edileceği, bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebileceği, belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazların ve planların belediye meclisince on beş gün içinde incelenerek kesin karara bağlanacağı, onaylanmış planlarda yapılacak değişikliklerin de yukarıdaki usullere tabi olduğu hükümlerine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İmar mevzuatı ve 2577 sayılı Kanunun 7. maddesi ile üst makamlara başvurmayı düzenleyen 11. maddesi hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, imar planlarına karşı, bir aylık askı süresi içinde 2577 sayılı Kanunun 11. maddesi kapsamında başvuruda bulunulması ve bu başvuruya idari dava açma süresinin başlangıç tarihi olan son ilan tarihinden itibaren, işlem tarihi itibarıyla, 60 gün içinde cevap verilmeyerek isteğin reddedilmiş sayılması halinde, bu tarihi takip eden 60 günlük dava açma süresi içinde veya son ilan tarihini izleyen 60 gün içinde cevap verilmek suretiyle isteğin reddedilmesi halinde bu cevap tarihinden itibaren 60 günlük dava açma süresi içinde idari dava açılabileceği; imar planlarına askı süresi içinde bir itirazda bulunulmamış ise, davanın, 2577 sayılı Kanununun 7. maddesi uyarınca imar planının son ilan tarihini izleyen günden itibaren 60 gün içinde açılması gerektiği, ancak bu süreler içerisinde dava açılmamış olması halinde imar planının uygulanmaya konulması ile birlikte uygulama işlemi üzerine işlem ile birlikte imar planına veya doğrudan işlemin dayanağı olan imar planına karşı yeniden dava açma hakkı bulunmaktadır.
Uyuşmazlıkta, İdare Mahkemesince; dava konusu edilen 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planının 10/01/2019-11/02/2019 tarihleri arasında bir ay süreyle askıya çıkarılarak ilan edildiği, ilan süresi içerisinde davacı tarafından herhangi bir itirazda bulunulmadığı, davanın, 2577 sayılı Kanunun 7. maddesi uyarınca imar planının son ilan tarihini izleyen günden itibaren 60 günlük yasal süresi içerisinde de açılmadığı gerekçesiyle süre aşımı nedeniyle reddine karar verildiği anlaşılmıştır.
Hukuki mahiyeti itibarıyla ilanı gereken bir düzenleyici işlem niteliğinde olan imar planlarına karşı son ilan tarihini izleyen günden itibaren (askı süresince itirazda bulunulmamış olması ihtimalinde) dava açma süresi içerisinde dava açılmamış olmakla birlikte, imar planlarının uygulanmasına yönelik bir işlem (kamulaştırma, ifraz, tevhid, parselasyon, imar durumu vb.) tesis edilmesi halinde, uygulama işlemine karşı yasal dava açma süresi içinde, dayanağı imar planlarına karşı da birlikte veya ayrı ayrı yeniden dava açma hakkı bulunduğu kabul edilmektedir.
İncelenen dosyada, davacı tarafından, 18.10.2021 tarihinde dava konusu imar planları ile Kızıltepe Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edilerek Mardin Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan parselasyon işlemine karşı ayrı ayrı dava açıldığı, dava konusu planlara dayanılarak tesis edilen parselasyon işlemi hakkında açılan davada, dava konusu işlemin iptali yolundaki ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusu üzerine, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile istinaf başvurusunun reddine karar verildiği anlaşılmıştır.
Danıştay Altıncı Dairesinin 28/04/2025 tarihli E:2023/7611 ve E:2025/1550 sayılı ara kararları ile, dava konusu imar planlarına dayanılarak tesis edilen parselasyon işleminin davacı tarafından ne zaman ve nasıl öğrenildiğinin tespiti amacıyla, davalı Kızıltepe Belediye Başkanlığından, davacı tarafından Kızıltepe Belediye Başkanlığına yapılan ... tarih ve ... sayılı başvuru ve anılan başvuruya cevaben tesis edilen Kızıltepe Belediye Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işlemine ilişkin belgelerin istenildiği ve anılan işlemin davacıya hangi tarihte tebliğ edildiği ile parselasyon yapıldıktan sonra davacı tarafından idareye emlak vergisi beyannamesi sunulup sunulmadığı sorulmuş, E:... sayılı dosyada idarece verilen 26/06/2025 havale tarihli ara karar cevabında, davacıya yapılan tahsislerin yer aldığı evrakın davacıya tebliğ edildiğine ve dava açılmadan önce emlak vergisi beyanına dair herhangi bir evrak sunulmadığı görülmüş, diğer yandan davalı idarelerce davacının belirttiği tarihten önce parselasyon işleminden tüm unsurları ile birlikte haberdar olduğunu ortaya koyacak herhangi bir belge veyahut bilginin sunulamadığı anlaşılmıştır.
Bu durumda; genel düzenleyici işlem niteliğinde olan dava konusu imar planlarına dayalı olarak tesis edilen uygulama işlemi mahiyetindeki parselasyon işleminin ilgilisine Tebligat Kanunu hükümlerine uygun olarak tebliğ edilmediği ve dava dilekçesinde belirtilen tarihten önce uygulama işlemi olan parselasyondan tüm unsurları ile haberdar olunmadığı dikkate alındığında; davacı tarafından parselasyon işleminin öğrenilmesi üzerine 18.10.2021 tarihinde açılan davanın süresinde olduğu sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, davanın süre aşımı nedeniyle reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 25/09/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.