T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2023/7840
Karar No : 2025/2263
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : TMMOB ... Odası
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı/...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN ÖZETİ : Hatay İli, Ekinci Beldesi, ... .... parsel sayılı taşınmazda 1/1000 ölçekli imar planı tadilatı yapılmasına dair ... tarih ve ... sayılı Belediye Meclis kararının ve bu karara dayalı olarak verilen ... tarih ve .. sayılı ve aynı tarihli ... sayılı yapı ruhsatlarının iptali istemiyle açılan davada, Danıştay Altıncı Dairesinin 02/04/2019 tarihli ve E:2016/12233, K:2019/1902 sayılı bozma kararına uyularak, davanın yapı ruhsatlarına ilişkin kısım açısından ehliyet yönünden reddi, uygulama imar planı tadilatı yapılmasına ilişkin kısmının ise süre aşımı yönünden reddi yolunda verilen .... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, usul ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek bozulması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Mahkeme kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
İdare ve vergi mahkemelerince verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı karar ve dayandığı gerekçe hukuk ve usule uygun olup, bozulmasını gerektirecek bir sebep bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile anılan kararın ONANMASINA, dosyanın adı geçen Mahkemeye gönderilmesine, 2577 sayılı Kanunun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren 15 gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere 24/04/2025 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
KARŞI OY (X) : Dava, Hatay İli, Ekinci Beldesi, ... ... parsel sayılı taşınmazda 1/1000 ölçekli imar planı tadilatı yapılmasına dair ... tarih ve ... sayılı Belediye Meclis kararının ve bu karara dayalı olarak verilen ... tarih ve ... sayılı ve aynı tarihli ... sayılı yapı ruhsatlarının iptali istemiyle açılmıştır.
T.C. Anayasasının 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyetinin Hukuk Devleti olduğu belirtilmektedir. Hukuk Devletinin öğesi olan idarece tesis edilen işlemlerin hukuka uygunluğu ve sonuçta idarenin hukuka bağlılığının yargısal denetimi iptal davaları yoluyla sağlanır.
2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde; iptal davaları, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptallleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar olarak tanımlanmıştır.
İdari işlemlerin hukuka uygunluğunun yargı yoluyla denetimini amaçlayan iptal davasının görüşülebilmesi için ön koşullardan olan "dava açma ehliyeti" iptal davasına konu kararın niteliğine göre idari yargı yerince değerlendirilmektedir. Bu değerlendirme yapılırken davacı ile dava konusu işlem arasında kişisel, güncel ve meşru bir menfaat ilişkisinin bulunup bulunmadığı hususu gözönüne alınmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden, davacı oda tarafından, uyuşmazlık konusu taşınmaz için verilen yapı ruhsatının öğrenilmesi üzerine, süresinde anılan yapı ruhsatı ile birlikte dayanağı 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin de iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
İfa ettikleri meslek ve sanat açısından şehirleşme ve dolayısıyla imar faaliyetleriyle çok yakından ilgileri bulunan mimarların oluşturduğu oda ve şubelerde görevli bulunanlar, belde sakini sıfatıyla ayrı ayrı dava açabileceklerine göre, bu kişiler tarafından kurulan ve yürütülen şubeler de doğrudan imar planına ve bu plan uyarınca düzenlenen yapı ruhsatına dava açabilecektir.
Uyuşmazlıkta davacı Oda tarafından; yapı kullanma izin belgesi verilen taşınmazın yapı ruhsatının dayanağı olan 1/1000 ölçekli İmar Planı tadilarının iptali istemiyle dava açıldığı ve yapı ruhsatının bu plan bağlamında verildiği, bundaki aykırılığın iskan ruhsatını da geçersiz hale getireceği ileri sürülerek bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Anayasanın Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler arasında yer verdiği "Çevrenin korunması" hususu, hem herkes için "sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkını", hem de "çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek " ödevini tüm vatandaşlar için "hak ve ödev" olarak düzenlenmiş bulunmaktadır.
Bu bağlamda kişilerin sağlıklı bir çevrede yaşamalarının sağlanması için idareye başvuruda bulunulması, yargı kararlarının uygulanmasının istenilmesi kural olarak gerçek kişilerin ve amaçları doğrultusunda kurulan kamu ve özel hukuk tüzel kişilerinin görev ve yetki alanına girmektedir.
TMMOB Mimarlar Odası, yasalara, planlama ve şehircilik ilkelerine aykırı imar uygulamalarını kendi kuruluş amacı doğrultusunda dava konusu yapma ehliyetine sahiptir.
Bu durumda, davacı odanın, şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararına aykırı olduğunu ileri sürerek düzenleyici işlem niteliğinde bulunan imar planına karşı dava açması ve bu planlar uyarınca düzenlenen uygulama işlemi olan yapı kullanma izin belgesinin de hukuka aykırı olduğunu ileri sürmesi nedeniyle dava konusu işlemlerle meşru ve güncel bir menfaat ilişkisinin bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davacı Odanın dava açma ehliyeti bulunduğundan dava konusu 1/1000 ölçekli imar planı tadilatı yapılmasına dair işlem ile yapı kullanma izin belgesine karşı açılan davanın esasının incelenmesi gerektiğinden temyiz isteminin kabul edilerek Mahkeme kararının bozulması gerektiği oyu ile Dairemiz kararına katılmıyoruz.