T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2023/7874
Karar No : 2025/5256
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2- ... Belediye Başkanlığı- ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1- ...
2- ...
VEKİLLERİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : Danıştay Altıncı Dairesinin 19/12/2019 tarih ve E:2015/7780, K:2019/14827 sayılı bozma kararına uyularak verilen; ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul ili, Silivri ilçesi, ... Mahallesi, ... mevkii, ... ada, ... sayılı parselin bulunduğu alana yönelik 05/03/2009 onay tarihli 1/5000 ölçekli Silivri Merkez ve Yakın Çevresi Nazım İmar Planı ile 02/07/2012 onay tarihli 1/1000 ölçekli Silivri İlçesi - TEM Bağlantı Yolu Doğusu ve Batısı ile Yakın Çevresi Uygulama İmar Planının ve parselasyon işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Temyize konu kararda; dosyanın ve yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen raporun birlikte değerlendirilmesinden, imar planlarının nitelikleri gereği kesinlik içermesi gereken belgeler olması hususu göz önünden bulundurulduğunda, hem planlama alanında yaşayacak nüfusun ve bu nüfusun ihtiyacı olan sosyal altyapı alanlarının tespiti, hem de her bir parsel özelinde yapılaşma koşullarının net ve kesin olarak hesaplanabilmesi için imar planlarında ve plan notlarında muğlak ifadelerin ve hükümlerin yer almaması gerekirken, uyuşmazlığa konu uygulama imar planı raporunda her bir yapılaşma koşuluna göre alan ve nüfus hesabı yapıldığı halde 3.12 sayılı plan notunda aynı parselde kamuya bedelsiz terk oranına göre değişen oranlarda inşaat emsali kullanılmasının olanaklı hale getirildiği, bedelsiz terkin zorunlu olamayacağı ilkesi gereğince mezkur plan notunun uygulamaya yönelik belirsizliği daha fazla artırdığı ve bu durumun parselasyonu da sakatladığı anlaşıldığından, belirtilen nedenlerle uyuşmazlığa konu imar planların mevzuata, şehircilik ilke ve esasları ile planlama tekniklerine uygun olmadığı, bu planlara dayalı olarak tesis edilen parselasyon işleminde de hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Mahkeme kararının Dairemiz kararında belirtilen gerekçelerle onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İLGİLİ MEVZUAT VE HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
3194 sayılı İmar Yasası'nın işlem tarihinde yürürlükteki şekliyle 5. maddesinde; nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan, uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
Dava konusu işlemler tarihi itibarıyla yürürlükte olan Plan Yapımına Ait Esaslara Dair Yönetmelik'in 3.maddesinin 1.fıkrasında; "Nazım İmar Planı:(Değişik: RG 2/9/1999-23804) Onaylı halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olan, varsa bölge ve çevre düzeni planlarına uygun olarak hazırlanan ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere 1/2000 veya 1/5000 ölçekte düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporu ile bir bütün olan plandır." şeklinde, 2.fıkrasında; "Uygulama İmar Planı:(Değişik: RG 2/9/1999-23804)Onaylı halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olan ve nazım imar planına uygun olarak hazırlanan ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve esaslarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren ve 1/1000 ölçekte düzenlenen raporuyla bir bütün olan plandır." şeklinde tanımlanmıştır.
Dosyanın incelenmesinden, davacı tarafından 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile bu planın dayanağı durumundaki 1/5000 ölçekli nazım imar planının dava konusu edildiği, İdare Mahkemesince Danıştay Altıncı Dairesinin 19/12/2019 tarihli, E:2015/7780, K:2019/14827 sayılı bozma kararına uyularak dava konusu işlemlerin iptaline karar verildiği, ancak kararda, diğer hususlara ilişkin açıklama ve değerlendirmelere yer verilmiş ise de, nazım imar planına dair yeterli düzeyde iptal gerekçesine yer verilmediği görülmektedir.
Bu itibarla, uyuşmazlığa konu nazım imar planının, uygulama imar planı düzeyinde yer alması gereken minimum parsel büyüklüğü ve bina yüksekliği gibi ayrıntıları içermesinde mevzuata uygunluk bulunmaması nedeniyle iptalinin gerektiği, dolayısıyla nazım imar planının iptaline karar verilmesi halinde uygulama imar planının ve buna bağlı olarak da parselasyon işleminin iptalinin gerekeceği açık olduğundan, temyize konu İdare Mahkemesi kararında sonucu itibariyle isabetsizlik görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalıların temyiz isteminin reddine,
2. Dava konusu işlemlerin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptali yolundaki ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
3. 2577 sayılı Kanunun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere 23/10/2025 tarihinde, 1/1000 ölçekli uygulama imar planında yer alan 10 metrelik yol alanı yönünden oyçokluğuyla, diğer yönlerden oybirliğiyle karar verildi.
(X)KARŞI OY : Dava, İstanbul ili, Silivri ilçesi, ... Mahallesi, ... mevkii, ... ada, ... sayılı parselin bulunduğu alana yönelik 05/03/2009 onay tarihli 1/5000 ölçekli Silivri Merkez ve Yakın Çevresi Nazım İmar Planı ile 02/07/2012 onay tarihli 1/1000 ölçekli Silivri İlçesi - TEM Bağlantı Yolu Doğusu ve Batısı ile Yakın Çevresi Uygulama İmar Planının ve parselasyon işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
14 Haziran 2014 tarih ve 29030 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin "Mekânsal planlama kademeleri ve ilişkileri" başlıklı 6. maddesinde; "... (2) Mekânsal planlar, plan kademelenmesine uygun olarak hazırlanır. Her plan, planlar arası kademeli birliktelik ilkesi uyarınca yürürlükteki üst kademe planların kararlarına uygun olmak, raporu ile bütün oluşturmak ve bir alt kademedeki planı yönlendirmek zorundadır. (3) Arazi kullanım ve yapılaşmada sadece mekânsal strateji planları, çevre düzeni planları ve imar planları kararlarına uyulur. ..." düzenlemesine,
"Gösterim (lejand) teknikleri" başlıklı 10. maddesinde;
"(1) Her türlü mekânsal plan, kendi kademesinin ve yapılış amacının gerektirdiği çizim ve gösterim tekniğine göre hazırlanır.
(2) Planlar, Bakanlıkça belirlenen ve EK-1 Gösterimler başlığı altında yer alan EK-1a Ortak Gösterimler, EK-1b Mekânsal Strateji Planları Gösterimleri, EK-1c Çevre Düzeni Planı Gösterimleri, EK-1ç Nazım İmar Planı Gösterimleri, EK-1d Uygulama İmar Planı Gösterimleri ve EK-1e Detay Kataloğuna uygun olarak hazırlanır." düzenlemesine yer verilmiştir.
Yer verilen normun incelenmesinden, her ölçekteki planların bu Yönetmeliğin Ek-1. maddesinde yer alan lejant ve plan çizim normlarına göre hazırlanacağı anlaşılmaktadır.
EK-1 Gösterimler başlığı altında yer alan EK-1ç Nazım İmar Planı Gösterimleri altında düzenlenen lejant gösterimleri incelendiğinde; erişme kontrolü karayolu, birinci derece yol, ikinci derece yol olarak adlandırılan üç adet lejant gösteriminin yer aldığı, EK-1e Detay Kataloğundan incelendiğinde ise, 10 metre enkesitli yolun, bu lejant gösterimlerinin geometrik ve sınır tip tipi şekillendirmesini kapsamadığı görülmüştür.
Öte yandan, aynı EK-1 Gösterimler başlığı altında yer alan EK-1d Uygulama İmar Planı Gösterimleri altında düzenlenen lejant gösterimleri incelendiğinde; erişme kontrolü karayolu (Otoyol), bölünmüş taşıt yolu ve taşıt yolu olarak adlandırılan üç adet lejant gösteriminin yer aldığı yine bunlarla beraber yaya yolu ve bisiklet yolu gibi en alt düzey yolların düzenlendiği görülmüş olup, böylelikle uygulama imar planında en küçük düzeyde dahi taşıt yollarının ve diğer yolların tamamının gösterileceği anlaşılmaktadır. Esasen tüm yollar ve birbirleriyle olan bağlantılarını içeren hususların ulaşım ana planında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Yine, EK-1 Gösterimler başlığı altında yer alan EK-1c Çevre Düzeni Planı Gösterimleri altında düzenlenen lejant gösterimleri incelendiğinde; erişme kontrolü karayolu, birinci derece yol, ikinci derece yol ve üçüncü derece yol olarak adlandırılan dört adet lejant gösteriminin yer aldığı, böylelikle yol ağlarının gösterilmesi bakımından nazım imar planından daha ayrıntılı bir düzenleme yapıldığı görülmektedir.
Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin "Nazım imar planı" başlığını taşıyan 23. maddesinde; nazım imar planında karar düzeyi ve içerikleri bakımından, uygulama imar planındaki detay kararlar alınmaması esas olup, uygulamaya dönük kararlar uygulama imar planlarında belirleneceği belirtilmiş ve maddenin devamında nazım imar planlarının hazırlanması sürecinde ana ulaşım sistemi (Karayolu, demiryolu, denizyolu, havayolu, terminal, gar, liman ve havalimanı)' nin analiz, etüt ve araştırmaların yapılacağı hususu düzenlenmiştir.
Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği ile Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nde yukarıda sözü edilen yol tanımları yapılmamıştır.
Ölçeği gereği genel kullanım kararları ile başlıca bölge tiplerini belirleyen nazım imar planının, uygulama imar planıyla düzenlenmesi gereken imar adaları oluşturulmadan belirtilen nitelikteki yol kullanımını ihdas etmesinin planlama ilkeleri bakımından mümkün olmadığı, nitekim dava konusu uygulama imar planının dayanağı olan nazım imar planı paftasının incelenmesinden uyuşmazlığa konu "yol" un geçtiği bölgede nazım imar planında ada bazında bir düzenleme yapılmadığı hususu gözetildiğinde, özellikle yapı adalarını ve bu bağlamda da farklı kullanım kararlarına konu alanları birbirinden ayıran ve bunlar arasındaki ulaşım ihtiyacının karşılanması amacına hizmet eden yolların uygulama imar planı kararları ile getirilmesi mümkündür.
Dolayısıyla 1/5000 ölçekli nazım imar planında düzenlenmeyen 10 metrelik yol fonksiyonunun 1/1000 ölçekli uygulama imar planında düzenlenmesinin tek başına plan hiyerarşisine aykırılık oluşturmadığı sonucuna varılmaktadır.
Bu durumda, yukarıda belirtilen gerekçeler de göz önüne alındığında, dava konusu uygulama imar planının 10 metrelik yola ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmamakta olup işlemin 10 metrelik yol yönünden iptaline yönelik Mahkeme kararının belirtilen kısmının bozulması gerektiğinden aksi yöndeki Dairemiz kararına katılmamaktayım.