T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2023/9007
Karar No : 2025/2341
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı-ANKARA
İSTEMİN ÖZETİ : Muğla İli, Bodrum İlçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... parsel sayılı taşınmazın "doğal karakteri korunacak alan" olarak belirlenmesine ilişkin Bitez Beldesi 1/5000 ölçekli Koruma Amaçlı Revizyon ve İlave Nazım Planı ile 1/1000 ölçekli Koruma Amaçlı Revizyon ve İlave Uygulama İmar Planının onaylanmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle açılan davanın reddi yolundaki .... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun Danıştay Altıncı Dairesinin 01/11/2021 tarih ve E:2018/270, K:2021/11923 sayılı bozma kararına uyularak reddine dair ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:... K:... sayılı kararın, usul ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek bozulması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairelerince verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:... K:... sayılı karar ve dayandığı gerekçe hukuk ve usule uygun olup bozulmasını gerektirecek bir sebep bulunmadığından, anılan kararın ONANMASINA, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 28/04/2025 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
KARŞI OY)(X) : Muğla ili, Bodrum ilçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... parsel (yeni ... ada ... parsel) sayılı taşınmazın "doğal karakteri korunacak alan ve sit alanı" olarak belirlenmesine ilişkin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının ...tarih ve ... sayılı işlemi ile kabul edilen 1/5000 ölçekli koruma amaçlı revizyon ve ilave nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli koruma amaçlı revizyon ve ilave uygulama imar planın iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca çıkarılan ve 14.06.2014 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 4.maddesinin 1.fıkrasının (c) bendinde, "Çevre düzeni planı: Varsa mekânsal strateji planlarının hedef ve strateji kararlarına uygun olarak orman, akarsu, göl ve tarım arazileri gibi temel coğrafi verilerin gösterildiği, kentsel ve kırsal yerleşim, gelişme alanları, sanayi, tarım, turizm, ulaşım, enerji gibi sektörlere ilişkin genel arazi kullanım kararlarını belirleyen, yerleşme ve sektörler arasında ilişkiler ile koruma-kullanma dengesini sağlayan 1/50.000 veya 1/100.000 ölçekteki haritalar üzerinde ölçeğine uygun gösterim kullanılarak bölge, havza veya il düzeyinde hazırlanabilen, plan notları ve raporuyla bir bütün olarak yapılan planı ifade eder" kuralı yer almaktadır.
3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, "Nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan; uygulama imar planı da; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan" olarak tanımlanmıştır.
25.8.2009 tarihinde onaylanan 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı 9.3.2011 ve 5.7.2011 tarihlerinde revize edilmiş; 5.7.2011 tarihinde en son halini alan Revize Çevre Düzeni Planının plan hükümlerinin 4.47.maddesinde doğal ve ekolojik yapısı korunacak alanlar, kayalık-taşlık, makilik-fundalık-çalılık, plaj-kumsal sazlık-bataklık, kanyon ve benzeri doğal ekolojik, topoğrafik, jeolojik, yerel bitki örtüsü ve silüet gibi özelliklere, tarımsal değerlere sahip plan ve bu planın ilke ve stratejileri ile nüfus kabulleri doğrultusunda, bu planla yapılaşmaya kapatılması öngörülen alanlardır. şeklinde tanımlanmış, Makilik-Fundalık-Çalılık Alanlar başlıklı 8.12 maddesinin, 8.12.1 sayılı alt bendinde, "bu alanların doğal yapısının korunması esastır. Ancak özel mülkiyete tabi olan parsellerde kadastral bir yola cephesi bulunmak şartı ile konut ya da tarımsal amaçlı yapılar ile, Turizm Tesislerinin Belgelendirilmesine ve Niteliklerine İlişkin Yönetmelik'deki sağlıklı yaşam tesisleri tanımında belirtilen kullanımlar ve bunların ihtiyacı olan konaklama tesisleri ile rekreasyon alanları yer alabilir. Bu kullanımlara ilişkin imar planları, ilgili kurum ve kuruluşların uygun görüşleri doğrultusunda ilgili idarece onaylanmadan uygulamaya geçilemez" hükmü ile Doğal ve Ekolojik Yapısı Korunacak Alanlar başlıklı 8.14 maddesinin 8.14.1 sayılı alt bendinde "Bu planda, Doğal ve Ekolojik yapısı korunacak alanlar olarak gösterilen sit alanları, günübirlik kullanım izni verilenler hariç, yapılaşmaya açılamaz; ancak, bu alanlarda 19.6.2007 tarihli, 728 numaralı ilke kararlarında belirtilen yapılaşmaya yönelik hükümler dışındaki diğer hükümler geçerlidir"; 8.14.2 sayılı alt bendinde, "Bu planda, doğal ve ekolojik yapısı korunacak alanlar olarak gösterilen sit alanları dışında kalan alanlarda, bugünkü arazi kullanımı devam ettirilecektir. Zorunlu olan teknik alt yapı hizmetleri uygulamaları dışında, doğal bitki örtüsü, topografya ve silüet etkisini bozacak ya da çevre tahribatına sebep olacak hiçbir uygulama yapılamaz. Bu alanlar yapılaşmaya açılamaz" hükümlerine yer verilmiştir.
Belirtilen plan notlarıyla getirilen doğal ve ekolojik niteliği korunacak alanlar tanımının geniş bir ifade olduğu dikkate alındığında, bu tanımın kapsadığı alanlar itibariyle yeterli açıklığa sahip bulunup bulunmadığının, planlama tekniği yönünden değerlendirilmesi gerekmektedir.
Davacı tarafından, anılan taşınmaza ilişkin, 1. derece doğal sit kararının kaldırılması istemiyle yaptığı 12.11.2007 tarihli başvurunun, Muğla Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu'nun ... tarihli, ... sayılı kararıyla reddedilmesine ilişkin işlemin taşınmazın 1. derece doğal sit özelliklerine sahip olmadığından bahisle hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek iptali istemiyle açılan davada .... İdare Mahkemesinin ... tarihli, E:..., K:... sayılı kararı ile doğal yapı itibariyle 2. derece doğal sit olarak değerlendirilmesi gereken taşınmaza ilişkin 1. derece doğal sit tescil kararının kaldırılması istemini reddeden dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle iptaline karar verildiği ve bu kararın Danıştay Ondördüncü Dairesinin 23.09.2014 tarihli, E:2013/424, K:2014/7738 sayılı kararı ile onandığı, yine aynı Dairenin 03.02.2016 tarihli E:2015/405, K:2016/551 sayılı kararı ile karar düzeltme isteminin reddedildiği ve iptal kararının kesinleştiği, kesinleşme üzerine Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tabiat Varlıkları Koruma Genel Müdürlüğünün 08.10.2018 tarihli kararı ile taşınmazın sit statüsünün değiştirilmesi için işlem tesis edilmesine karar verildiği anlaşılmıştır.
Davacı tarafından 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planında getirilen "doğal ve ekolojik karakteri korunacak alan" kararına karşı açılan davada Danıştay Altıncı Dairesinin 25.12.2013 tarihli E:2011/8351, K:2013/9207 sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmiş ise de üzerinden ölçü alınamayan ve leke plan niteliğinde olan 1/100.000 ölçekli plandaki bu kullanım kararı alt ölçekli planlara yansıtılırken alanın bir bütün olarak yapılaşma durumu, özellikleri, alt ölçekli imar planları ile parsel ölçeğinde kararlar üretildiği de gözetilmeli ve getirilen fonksiyonlar bu yönden değerlendirilmelidir.
Diğer taraftan dosyadaki plan örneklerinden dava konusu taşınmazın etrafının büyük oranda yapılaştığı, davacının parselinin de aralarında bulunduğu bir kısım parselde ise yapılaşmanın bulunmadığı görülmüştür.
Davacı tarafından bu alanın jeolojik ve topoğrafik yapısı ile coğrafi özelliklerinin "Doğal ve Ekolojik Yapısı Korunacak Alanlar" nitelendirilmesini gerektirecek durumda olmadığı iddiasıyla bakılan dava açılmıştır.
Uyuşmazlık konusu taşınmazı kapsayan bölgenin1/5000 ölçekli koruma amaçlı revizyon ve ilave nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli koruma amaçlı revizyon ve ilave uygulama imar planının ölçeğinin gerektirdiği ayrıntı düzeyi de göz önünde bulunudurularak "doğal ve ekolojik yapısı korunacak alan" olarak belirlenmesinin gerekçesinin, bölgeye bu kullanım kararı verilirken bölgenin fiziksel koşulları, iklimi, toprak yapısı ve bitki örtüsü gibi hususlarda plana altlık teşkil edecek şekilde gerekli araştırma, analiz ve değerlendirmelerin yapılıp yapılmadığının, varsa bu hususlara dair bilgi ve belgeler temin edilerek aralarında ekolog bilirkişinin de bulunduğu bir heyet tarafından yerinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılarak tespit edilmesi gerekirken sadece şehir plancısı olan bilirkişilerden oluşan heyet tarafından verilen rapora göre hüküm kurulmasında isabet görülmemiştir.
Bu nedenle davanın reddi yolundaki karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair idari dava dairesi kararının bozulması gerektiği oyuyla Daire kararına katılmıyoruz.