T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2024/1094
Karar No : 2025/1858
DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ... Bakanlığı/ANKARA
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...
DAVANIN KONUSU : Samsun ili, Atakum ilçesi, ... Mahallesi, ... parsel sayılı taşınmazda bulunan 12 nolu bağımsız bölüm ve bağımsız bölüme yapılan eklenti alanına verilen yapı kayıt belgesinin iptaline ilişkin tesis edilen Samsun Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemine dayanak olarak gösterilen Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nın (Altyapı Kentsel Dönüşüm Hizmetleri Genel Müdürlüğü) ... tarih ve E... sayılı işleminin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : Samsun ili, Atakum ilçesi, ... Mahallesi, ... parsel sayılı taşınmazda yer alan yapının 12 numaralı bağımsız bölüm ve bağımsız bölüme yapılan eklenti alan için davacı tarafından alınan ... tarih ve ... belge numaralı yapı kayıt belgesinin Samsun Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemiyle iptal edildiği ve Samsun Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemiyle davacıya bildirildiği; Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nın (Altyapı Kentsel Dönüşüm Hizmetleri Genel Müdürlüğü) ... tarih ve E... sayılı işleminin söz konusu iptal işlemine dayanak gösterildiği; yapı kayıt belgesinin, Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar 4/5 gereği dava konusu yapıya ait yapı kullanma izin belgesi bulunmadığı ve yapı kayıt belgesinin yalnızca bağımsız bölümü kapsayacak şekilde alındığının tespit edildiği iddiasıyla iptal edildiği, ancak yapıya ilişkin yapı kullanma izin belgesinin bulunduğu ve yapı kayıt belgesinin iptal işleminin de dayanağının kalmadığı, yapı kayıt belgesinin iptaline ilişkin işleme dayanak olan dava konusu Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nın (Altyapı Kentsel Dönüşüm Hizmetleri Genel Müdürlüğü) ... tarih ve E... sayılı işleminin de hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI : 04.07.2011 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 644 sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri başlıklı Kanun Hükmünde Kararname ile kurulan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığın teşkilat, görev ve yetkilerinin 10.07.2018 tarihinde yayımlanan 1 nolu Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 97 ile 126. maddesinde yeniden düzenlendiği, söz konusu Kararnamenin 98.maddesinde belirtildiği üzere Bakanlığın merkez, taşra ve yurtdışı teşkilatından oluştuğu ve bu kapsamda söz konusu Kararname ile zikredilen ve diğer Kanunlar ile Bakanlığa verilen görevlerin merkez teşkilatı ve illerde taşra teşkilatı eliyle yürütüldüğü, buna göre 3194 sayılı İmar Kanununun Geçici 16. maddesi ile yürürlüğe konulan düzenleme kapsamında yapılacak iş ve işlemlerin, 06.06.2018 tarih ve 30443 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan "Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar" hakkında Tebliğ hükümleri çerçevesinde Bakanlıklarınca yürütüldüğü, bu kapsamda Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığının 16/08/2018 tarih ve 145688 sayılı yazısı ile anılan Tebliğin 10.maddesinin 1.fıkrasında yer alan "yapı kayıt belgesi verilmesine ilişkin iş ve işlemler Bakanlık tarafından denetlenebilir" hükmü uyarınca, anılan Geçici 16.madde hükmüne aykırı uygulamaların tespiti usulsüz alınmış yapı kayıt belgelerinin incelenmesi ve iptaline ilişkin iş ve işlemlerin Bakanlık taşra teşkilatı tarafından yani Valiliklere bağlı Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüklerince yürütülmesinin uygun görüldüğü ve Bakanlıklarınca bütün Valiliklere gönderilen Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Hizmetleri Genel Müdürlüğünün "Yapı Kayıt Belgelerinin iptali" konulu 16/10/2018 tarih ve 184558 sayılı yazıda; yapı kayıt belgesinin iptaline ilişkin işlemlerin Valiliklerce (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü) yapılabilmesi için bütün Valiliklere sistem üzerinden yetki verildiği, belirtilen çerçevede yapı kayıt belgelerine yönelik ihbar, şikayet, inceleme ve iptal talepleri halihazırda ilgili Valiliklerce (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü) incelendiği ve neticelendirildiği, "Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar" hakkında Tebliğin 4. maddesinin 5. fıkrası uyarınca yapı kayıt belgesinin yapı ruhsatı veya yapı kullanma izni bulunmayan yapılarda yapının tamamı için, yapı kullanma izni bulunan yapılarda ise ruhsat ve eklerine aykırılık hangi bölümlerde yapılmış ise o bağımsız bölümler için ayrı ayrı alınması gerektiği, buna göre sadece yapının bazı bağımsız bölümleri için alınmış olan yapı kayıt belgelerinin bu haliyle geçerli kabul edilmesi ve bu belgeye istinaden anılan Geçici 16. madde ile verilen haklardan faydalanılmasının mümkün olmadığı, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI ...'IN DÜŞÜNCESİ : Dava Samsun ili, Atakum ilçesi, ... Mahallesi, ... parsel sayılı taşınmazda bulunan 12 nolu bağımsız bölüm ve bağımsız bölüme yapılan eklenti alanına verilen yapı kayıt belgesinin iptaline ilişkin tesis edilen Samsun Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemine dayanak olarak gösterilen Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nın (Altyapı Kentsel Dönüşüm Hizmetleri Genel Müdürlüğü) ... tarih ve E... sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
18/05/2018 tarih ve 30425 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7143 sayılı "Vergi ve Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun"un 16. maddesi ile 3194 sayılı İmar Kanunu'na eklenen geçici 16. maddesinin dava konusu Genelge'nin yayımlandığı tarihte yürürlükte bulunan hükmünde "Afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla, 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara 31/10/2018 tarihine kadar başvurulması, bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve 31/12/2018 tarihine kadar kayıt bedelinin ödenmesi halinde Yapı Kayıt Belgesi verilebilir. Başvuruya konu yapının ve arsasının mülkiyet durumu, yapı sınıf ve grubu ve diğer hususlar Bakanlık tarafından hazırlanan Yapı Kayıt Sistemine yapı sahibinin beyanına göre kaydedilir.
Yapının bulunduğu arsanın 29/7/1970 tarihli ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununa göre belirlenen emlak vergi değeri ile yapının Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca belirlenen yaklaşık maliyet bedelinin toplamı üzerinden konutlarda yüzde üç, ticari kullanımlarda yüzde beş oranında alınacak kayıt bedeli başvuru sahibi tarafından genel bütçenin (B) işaretli cetveline gelir kaydedilmek üzere merkez muhasebe birimi hesabına yatırılır. 6306 sayılı Kanun kapsamında kullanılmak üzere kaydedilen gelirler karşılığı Bakanlık bütçesine ödenek eklemeye Maliye Bakanı yetkilidir. Bu ödenek, dönüşüm projeleri özel hesabına aktarılarak kullanılır. Kayıt bedeline ilişkin oranı iki katına kadar artırmaya, yarısına kadar azaltmaya, yapının niteliğine ve bölgelere göre kademelendirmeye, ayrıca başvuru ve ödeme süresini bir yıla kadar uzatmaya Bakanlar Kurulu yetkilidir.
Yapı Kayıt Belgesi yapının kullanım amacına yöneliktir. Yapı Kayıt Belgesi alan yapılara, talep halinde ilgili mevzuatta tanımlanan ait olduğu abone grubu dikkate alınarak geçici olarak su, elektrik ve doğalgaz bağlanabilir.
Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarla ilgili bu Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezaları iptal edilir.
Yapı ruhsatı alıp da yapı kullanma izin belgesi almamış veya yapı ruhsatı bulunmayan yapılarda, Yapı Kayıt Belgesi ile maliklerin tamamının muvafakatinin bulunması ve imar planlarında umumi hizmet alanlarına denk gelen alanların terk edilmesi halinde yapı kullanma izin belgesi aranmaksızın cins değişikliği ve kat mülkiyeti tesis edilebilir. Bu durumda, ikinci fıkrada belirtilen bedelin iki katı ödenir.
Beşinci fıkra uyarınca kat mülkiyetine geçilmiş olması 6306 sayılı Kanunun ek 1 inci maddesinin uygulanmasına engel teşkil etmez.
Yapı Kayıt Belgesi alınan yapıların, Hazineye ait taşınmazlar üzerine inşa edilmiş olması halinde, bu taşınmazlar Bakanlığa tahsis edilir. Yapı Kayıt Belgesi sahipleri ile bunların kanuni veya akdi haleflerinin talepleri üzerine taşınmazlar Bakanlıkça rayiç bedel üzerinden doğrudan satılır. Bu durumda elde edilen gelirler bu maddenin ikinci fıkrasına göre genel bütçeye gelir kaydedilir. Ayrıca bu gelirler hakkında 29/6/2001 tarihli ve 4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 5 inci maddesinin beşinci fıkrası hükmü uygulanmaz.
Yapı Kayıt Belgesi alınan yapıların belediyelere ait taşınmazlar üzerine inşa edilmiş olması halinde, Yapı Kayıt Belgesi sahipleri ile bunların kanuni veya akdi haleflerinin talepleri üzerine bedeli ilgili belediyesine ödenmek kaydıyla taşınmazlar rayiç bedel üzerinden belediyelerce doğrudan satılır.
Üçüncü kişilere ait özel mülkiyete konu taşınmazlarda bulunan yapılar ile Hazineye ait sosyal donatı için tahsisli araziler üzerinde bulunan yapılar bu madde hükümlerinden yararlandırılmaz.
Yapı Kayıt Belgesi, yapının yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulamasına kadar geçerlidir. Yapı Kayıt Belgesi düzenlenen yapıların yenilenmesi durumunda yürürlükte olan imar mevzuatı hükümleri uygulanır. Yapının depreme dayanıklılığı hususu malikin sorumluluğundadır.
Bu madde hükümleri, 18/11/1983 tarihli ve 2960 sayılı Boğaziçi Kanununda tanımlanan Boğaziçi sahil şeridi ve öngörünüm bölgesi içinde ekli kroki ile listede sınır ve koordinatları gösterilen alan ile İstanbul tarihi yarımada içinde ekli kroki ile listede sınır ve koordinatları gösterilen alanlarda ve ayrıca 19/6/2014 tarihli ve 6546 sayılı Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı Kurulması Hakkında Kanunun 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde belirlenmiş Tarihi Alanda uygulanmaz.
Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlık ve Maliye Bakanlığı tarafından müştereken belirlenir." hükmü yer almıştır.
3194 sayılı İmar Kanununun geçici 16. maddesinin son fıkrasına dayanılarak hazırlanan ve 06/06/2018 tarihli, 30443 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar" başlıklı Tebliğin "Denetim" başlığını taşıyan 10. maddesinde de, "Yapı Kayıt Belgesi verilmesine ilişkin iş ve işlemler Bakanlık tarafından denetlenebilir. Yapı Kayıt Belgesi düzenlenmesi safhasında e-Devlet sistemi üzerinden veya kurum ve kuruluşlara yapılan müracaatta yalan beyanda bulunulması durumunda;
a) Yapı Kayıt Belgesi bedeli eksik olarak ödenmiş ise müracaat sahibince e-Devlet üzerinden gerekli düzeltme işlemi yapılması ve eksik olan meblağın ödenmesi sağlanarak, duruma uygun yeni Yapı Kayıt Belgesi düzenlenir. Eksik olan meblağın ilgilisince ödenmemesi halinde verilmiş olan Yapı Kayıt Belgesi iptal edilir, daha önce yatırılmış olan bedel iade edilmez ve yalan beyanda bulunan hakkında 5237 sayılı Kanunun 206 ncı maddesi uyarınca suç duyurusunda bulunulur.
b) Yapı Kayıt Belgesi bedeli fazla ödenmiş ise, fazla ödenen kısmın iadesi için Müdürlüğe başvurulur. Müdürlükçe yapı mahallinde inceleme yapılarak Bakanlık resmi internet sitesinden yayımlanan düzeltme formu iki nüsha olarak doldurulmak suretiyle müracaat sahibine iade edilecek tutar belirlenir. Düzeltme formunun bir nüshası müracaat sahibinin talep dilekçesi ile birlikte resmi yazı ekinde iade işlemi yapılmak üzere il defterdarlık muhasebe müdürlüğüne gönderilir. İade işleminden sonra yeni Yapı Kayıt Belgesi düzenlenmez. Düzeltme formunun onaylı ikinci nüshası, fazla ödenen bedele göre verilen Yapı Kayıt Belgesinin ayrılmaz parçası kabul edilir ve Yapı Kayıt Belgesi bu form ile birlikte hüküm ifade eder." hükmü getirilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden ... tarihli ,... sayılı işlemle yapı kayıt belgelerinin iptali konusunda Valiliklerin görevlendirildiği anlaşılmaktadır.
1 Nolu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 98. maddesinde belirtildiği üzere,davalı Bakanlık merkez, taşra ve yurtdışı teşkilatından oluşmaktadır. Bu kapsamda bahsedilen Kararname ve diğer kanunlar ile davalı Bakanlığa verilen görevler, merkez ve illerde taşra teşkilatı eliyle yürütülmektedir. 3194 sayılı İmar Kanununun Geçici 16. maddesi ile yürürlüğe konulan düzenleme kapsamında yapılacak iş ve işlemlerin "Yapı Kayıt Belgesi Usul ve Esaslar" hakkında Tebliğ hükümleri çerçevesinde davalı Bakanlıkça yürütülmektedir. Bakanlığın merkez, taşra ve yurtdışı teşkilatından oluştuğu dikkate alınarak ve yapı kayıt belgelerinin incelenmesi ve iptaline ilişkin iş ve işlemlerin Bakanlık taşra teşkilatı tarafından, Valiliklere bağlı Çevre, Şehircilik İl Müdürlüklerince, yürütülmesi uygun görülerek, davalı Bakanlıkça tüm Valiliklere 16.10.2018 tarih ve 184558 sayılı yazı ile gönderilerek ve yapı kayıt belgesinin iptaline ilişkin işlemlerin Valiliklerce (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü) yapılabilmesi adına Valiliklere sistem üzerinden yetki verildiği, belirtilen çerçevede yapı kayıt belgelerine yönelik ihbar, şikayet, inceleme ve iptal taleplerinin Valiliklerce (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü) incelendiği ve neticelendirildiği,bu haliyle dava konusu düzenleyici işlemde mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince duruşma için taraflara önceden bildirilen 09/04/2025 tarihinde, davacı vekili Av. ...'ın geldiği, davalı idare vekili Av. ...'nün gelmediği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Taraflara usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra taraflara son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığının "İmar barışına aykırı uygulamalar" konulu 16/08/2018 tarih ve 145688 sayılı yazısıyla "İmar barışına aykırı uygulamaların önüne geçilmesi, başvuruların devam ettiği, bu aşamada Bakanlığımızın öncelikli hedeflerinden birisi olup, Valiliğinize (Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü) ulaşan imar barışına aykırı uygulamalara ilişkin şikayetler hakkında, öncelikle Valiliğinizce (Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü) gerekli inceleme ve tespitlerin yapılması, sonrasında gereği için ilgili kuruma (belediyeler, il özel idareleri b) ve yetkili Cumhuriyet Başsavcılığına bildirimde bulunulması, sonucunun takip edilmesi..." hususunda gereğinin yapılması için Bakanlık Taşra Teşkilatına talimat verilmiştir.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Hizmetleri Genel Müdürlüğünün "Yapı Kayıt Belgelerinin iptali" konulu 16/10/2018 tarih ve 184558 sayılı yazısı ile; "...Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esasların 8. maddesinin 2. fıkrasında; Yapı Kayıt Belgesi düzenlenemeyecek yapılar için bu belgenin düzenlendiğinin tespit edilmesi durumunda, Yapı Kayıt Belgesi iptal edilir, bu belgenin sağlamış olduğu haklar geri alınır, Yapı Kayıt Belgesi bedeli olarak yatırılmış olan bedel iade edilmez ve belge düzenlenmesi safhasında yalan beyanda bulunan müracaat sahibi hakkında 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 206 ncı maddesi uyarınca suç duyurusunda bulunulur." hükmü yer almakta olup, iptal edilmesi gereken yapı kayıt belgelerinin iptaline ilişkin işlemlerin Valiliklerce (Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü) yapılabilmesi için Coğrafi Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğünce bütün Valiliklere (Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü) sistem üzerinden yetki verilmiştir. Belirtilen sebeplerle, Yapı Kayıt Belgesinin usulsüz olarak alındığının tespit edilmesi durumunda Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esasların 8. maddesinin 2. fıkrası uyarınca Yapı Kayıt Belgesinin sistem üzerinden iptal edilerek, müracaat sahibi hakkında Türk Ceza Kanununun 206 ncı maddesi uyarınca suç duyurusunda bulunulması işlemlerinin Valiliklerce (Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü) yürütülmesi" gereğinin yapılması için Bakanlık Taşra Teşkilatına talimat verilmiştir.
Samsun ili, Atakum ilçesi, ... Mahallesi, ... parsel sayılı taşınmazda bulunan 12 nolu bağımsız bölüm ve bağımsız bölüme yapılan eklenti alanına verilen yapı kayıt belgesinin iptaline ilişkin tesis edilen Samsun Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemine dayanak olarak gösterilen Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nın (Altyapı Kentsel Dönüşüm Hizmetleri Genel Müdürlüğü) ... tarih ve E... sayılı işleminin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununa 11/05/2018 tarih ve 7143 sayılı Kanunun 16. maddesiyle eklenen Geçici 16. maddede, "Afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla, 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara 31/10/2018 tarihine kadar başvurulması, bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve 31/12/2018 tarihine kadar kayıt bedelinin ödenmesi halinde Yapı Kayıt Belgesi verilebilir. Başvuruya konu yapının ve arsasının mülkiyet durumu, yapı sınıf ve grubu ve diğer hususlar Bakanlık tarafından hazırlanan Yapı Kayıt Sistemine yapı sahibinin beyanına göre kaydedilir. ...
Yapı Kayıt Belgesi yapının kullanım amacına yöneliktir. Yapı Kayıt Belgesi alan yapılara, talep halinde ilgili mevzuatta tanımlanan ait olduğu abone grubu dikkate alınarak geçici olarak su, elektrik ve doğalgaz bağlanabilir.
Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarla ilgili bu Kanun (İptal ibare: Anayasa Mahkemesinin 24/9/2020 tarihli ve E.:2019/21; K.:2020/51 sayılı Kararı ile) (…) uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezaları iptal edilir. ...
Üçüncü kişilere ait özel mülkiyete konu taşınmazlarda bulunan yapılar ile Hazineye ait sosyal donatı için tahsisli araziler üzerinde bulunan yapılar bu madde hükümlerinden yararlandırılmaz.
Yapı Kayıt Belgesi, yapının yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulamasına kadar geçerlidir. Yapı Kayıt Belgesi düzenlenen yapıların yenilenmesi durumunda yürürlükte olan imar mevzuatı hükümleri uygulanır...
Bu madde hükümleri, 18/11/1983 tarihli ve 2960 sayılı Boğaziçi Kanununda tanımlanan Boğaziçi sahil şeridi ve öngörünüm bölgesi içinde ekli kroki ile listede sınır ve koordinatları gösterilen alan ile İstanbul tarihi yarımada içinde ekli kroki ile listede sınır ve koordinatları gösterilen alanlarda ve ayrıca 19/6/2014 tarihli ve 6546 sayılı Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı Kurulması Hakkında Kanunun 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde belirlenmiş Tarihi Alanda uygulanmaz.
Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlık ve Maliye Bakanlığı tarafından müştereken belirlenir." hükmü yer almıştır.
Anılan maddenin son fıkrası uyarınca düzenlenen ve 06/06/2018 tarih ve 30443 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar başlıklı Tebliğin "Yapı kayıt belgesi düzenlenemeyecek yapılar" başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasında "(1) Yapı Kayıt Belgesi; a) 18/11/1983 tarihli ve 2960 sayılı Boğaziçi Kanununda tanımlanan Boğaziçi sahil şeridi ve öngörünüm bölgesi içinde, 3194 sayılı Kanunun geçici 16 ncı maddesi uyarınca adı geçen Kanuna eklenmiş olan kroki ile listede sınır ve koordinatları gösterilen alanda, b) İstanbul tarihi yarımada içinde 3194 sayılı Kanunun geçici 16 ncı maddesi uyarınca adı geçen Kanuna eklenmiş olan kroki ile listede sınır ve koordinatları gösterilen alanlarda, c) 19/5/2014 tarihli ve 6546 sayılı Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı Kurulması Hakkında Kanunun 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde belirlenmiş Tarihi Alanda, ç) Üçüncü kişilere ait özel mülkiyete konu taşınmazlar üzerinde, d) Kesinleşmiş planlar neticesinde sosyal donatı alanı olarak belirlenmiş ve Maliye Bakanlığınca aynı amaçla değerlendirilmek üzere ilgili kurumlara tahsis edilmiş Hazineye ait taşınmazlar üzerinde, bulunan yapılar hakkında Yapı Kayıt Belgesi düzenlenemez. 2. fıkrasında; "(Değişik:RG-20/9/2018-30541) Yapı Kayıt Belgesi düzenlenemeyecek yapılar için bu belgenin düzenlendiğinin tespit edilmesi durumunda, Yapı Kayıt Belgesi iptal edilir, bu belgenin sağlamış olduğu haklar geri alınır,...belge düzenlenmesi safhasında yalan beyanda bulunan müracaat sahibi hakkında 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 206 ncı maddesi uyarınca suç duyurusunda bulunulur." hükmüne,"Denetim" başlıklı 10. maddesinde; "Yapı Kayıt Belgesi verilmesine ilişkin iş ve işlemler Bakanlık tarafından denetlenebilir." hükmüne yer verilmiştir.
1 Nolu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin "Teşkilat" başlıklı 98. maddesinde, (Değişik:RG-10/1/2019-30651-CK-27/27 md.) (1) "Çevre ve Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı; merkez, taşra ve yurtdışı teşkilatından oluşur. " düzenlemesi yer almaktadır.
Aynı Kararnamenin 506. maddesinde; "Bakan ve her kademedeki Bakanlık yöneticileri sınırlarını açıkça belirtmek ve yazılı olmak kaydıyla, yetkilerinden bir kısmını alt kademelere devredebilir. Yetki devri, uygun araçlarla ilgililere duyurulur." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Anayasanın 124. maddesinde, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabileceği hükmüne yer verilmiş, buna göre, idari teşkilat yapısı içinde yer alan Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşları, görev alanlarına ilişkin olarak ve yönetmelik, yönerge, tebliğ, genelge ve talimat gibi çeşitli adlar altında düzenleme yapabilmektedirler. Normlar hiyerarşisine göre kanundan sonra gelen yönetmelik, genelge, tebliğ, talimat gibi düzenlemelerin ancak kanunda verilmiş olan hakkın kullanılmasının açıklanması ile ilgili olacağı, bu metinlerde kanun ile verilmiş olan hakkı genişletici veya daraltıcı mahiyette ve bu normları aşar nitelikte hükümlere yer verilemeyeceği hukukun genel ilkelerindendir.
3194 sayılı İmar Kanununun Geçici 16. maddesi ile yürürlüğe konulan düzenleme kapsamında yapılacak iş ve işlemler "Yapı Kayıt Belgesi Usul ve Esaslar" hakkında Tebliğ hükümleri çerçevesinde davalı Bakanlıkça yürütülmektedir.
Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar başlıklı Tebliğin "Yapı kayıt belgesi düzenlenemeyecek yapılar" başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasında; 3194 sayılı Kanunun Geçici 16. maddesinin 9. ve 11. fıkralarında belirlenen ve anılan Kanun hükmünden yararlanması açıkça yasaklanan yapı veya alanların, kanunda öngörülen düzenleme ile aynı doğrultuda sınırlandığı; anılan Tebliğin 8. maddesinin 2. fıkrasında ise, Geçici 16. maddenin 1. fıkrası uyarınca "yapı kayıt belgesi düzenlenemeyecek yapılar için bu belgenin düzenlendiğinin tespit edilmesi durumunda, "yapı kayıt belgesinin iptal edileceği ve bu belgenin sağlamış olduğu hakların geri alınacağı" yolunda düzenleme yapıldığı görülmektedir.
Söz konusu düzenlemenin iptali istemiyle açılan davada Danıştay Altıncı Dairesinin 11.12.2024 tarih, E:2018/5259 ve K:2024/7589 sayılı kararında "...anılan Tebliğin 8. maddesinin 1. fıkrasında; 3194 sayılı Kanunun Geçici 16/9 ve 16/11 maddelerinde belirlenen ve anılan Kanun hükmünden yararlanması açıkça yasaklanan yapı veya alanların, kanunda öngörülen düzenleme ile aynı doğrultuda sınırlandığı; Tebliğin 8. maddesinin 2. fıkrasında ise, 3194 sayılı Kanunun Geçici 16/1 maddesi uyarınca "yapı kayıt belgesi düzenlenemeyecek yapılar için bu belgenin düzenlendiğinin tespit edilmesi durumunda, "yapı kayıt belgesinin iptal edileceği ve bu belgenin sağlamış olduğu hakların geri alınacağı" yolunda düzenleme yapıldığı; bu bağlamda, yapı kayıt belgesi düzenlenemeyecek yapıların kanunla belirlenmesi suretiyle bunun doğal sonucu olarak belge düzenlenmemesi gereken yapılar için düzenlendiğinin tespiti halinde iptali gerektiği, dolayısıyla bu hususun kanunda açıkça belirtilmiş olmasına gerek bulunmadığından, belgenin iptal edileceği ve sağlamış olduğu hakların geri alınacağına ilişkin Tebliğ kuralının dayanak Kanun maddesinde verilen yetkiye dayalı olarak hazırlanan ve bu kapsamda ilgili Kanunda yapılan düzenlemenin ayrıntılandırılması niteliğinde olduğu, kanun koyucu tarafından idareye tanınan düzenleme yetkisine dayalı olarak hazırlandığı; söz konusu kural ile getirilen düzenlemenin, normlar hiyerarşisine ve dayanağı Kanun maddesine uygun olduğu sonucuna ulaşılmıştır. " gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
3194 sayılı Kanunda yapı kayıt belgesi verilemeyecek yapıların düzenlendiği; bunun sonucu olarak da ilgililerin beyanına göre düzenlenen yapı kayıt belgelerinin kanunen izin verilmeyen bir taşınmaza ilişkin olduğunun tespiti halinde iptal edilmesinin kanun hükmüne aykırılık teşkil etmeyeceği açıktır.
Zira Kanunda, yapı kayıt belgesinin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara başvurulması üzerine düzenleneceği belirtilmiş olduğundan, "yetki ve usûlde paralellik" ilkesi gereğince söz konusu yapı kayıt belgesinin yine Bakanlıkça iptal edilmesi gerekmektedir.
1 Nolu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 98. maddesinde belirtildiği üzere, davalı Bakanlık merkez, taşra ve yurtdışı teşkilatından oluşmaktadır. Bu kapsamda bahsedilen Kararname ve diğer kanunlar ile davalı Bakanlığa verilen görevler, merkez ve illerde taşra teşkilatı eliyle yürütülmektedir.
Aynı Kararnamenin 506. maddesinde; "Bakan ve her kademedeki Bakanlık yöneticileri sınırlarını açıkça belirtmek ve yazılı olmak kaydıyla, yetkilerinden bir kısmını alt kademelere devredebilir. Yetki devri, uygun araçlarla ilgililere duyurulur." hükmüne yer verilmiş olup, anılan hükme istinaden Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 28/08/2018 tarih ve 146669 sayılı ve 16/10/2018 tarih ve 184558 sayılı, 29/01/2020 tarih ve 25068 sayılı yazılarıyla, yapı kayıt belgelerinin iptali hususunda Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüklerine yetki devri yapıldığı görülmektedir.
Bu durumda Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının, merkez, taşra ve yurtdışı teşkilatından oluştuğu dikkate alınarak ve yapı kayıt belgelerinin incelenmesi ve iptaline ilişkin iş ve işlemlerin Bakanlık taşra teşkilatı tarafından Valiliklere bağlı Çevre, Şehircilik İl Müdürlüklerince yürütülmesi uygun görülerek, tüm taşra teşkilatının talimatlandırılması ve Coğrafi Bilgi Sistemleri üzerinden yetkilendirilmesi, bu kapsamda yapı kayıt belgesinin usulsüz olarak alındığının tespit edilmesi durumunda Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esasların 8. maddesinin 2. fıkrası uyarınca sistem üzerinden iptal edilerek, müracaat sahibi hakkında Türk Ceza Kanununun 206 ncı maddesi uyarınca suç duyurusunda bulunulması işlemlerinin Valiliklerce (Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü) yürütülmesi yönündeki dava konusu düzenleyici işlemde mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3.Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca davalı idare vekilinin duruşmaya katılmadığı gözetilerek duruşmasız davalar için öngörülen ...-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 09/04/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.