T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2024/1252
Karar No : 2025/1122
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2- ... Belediye Başkanlığı / ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Gaziantep ili, Nurdağı ilçesi, ... Mahalle, ... mevki, ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda Nurdağı Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilerek Gaziantep Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli ilave ve revizyon uygulama imar planına karşı yapılan itirazın reddine ilişkin Nurdağı Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile bu kararın onaylanmasına dair Gaziantep Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda hazırlanan bilirkişi raporundaki tespitler ile dava dosyasında yer alan diğer tüm bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile enkesiti 12 metreye çıkartılan yol nedeniyle uyuşmazlık konusu taşınmazda bulunan yapının ön bahçe mesafesi kalmadığı gibi bir kısmının yola isabet ettiği, böylelikle mevcut binanın yapılaşma koşulları açısından 1/1000 ölçekli uygulama imar planına aykırı hale geldiği, bu durumun taşınmazın yakın çevresinde benzer yapılaşma taleplerinin oluşmasına ve cephe düzeninin bozulmasına neden olacağı, planlama kapsamında eğitim ve sağlık tesisleri için Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliğinde aranan kişi başına düşen asgari kentsel sosyal teknik altyapı büyüklüğünün sağlanmadığı, dava konusu imar planının hazırlanmasında nüfus gibi temel veriye yer verilmediği, kişi başına düşen asgari sosyal teknik altyapı büyüklüklerinin hesaplanmadığı, araştırma, analiz ve raporlama tekniğinin eksik-yetersiz olduğu sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince; istinaf başvurularına konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davalı Gaziantep Büyükşehir Belediye Başkanlığınca; İdare Mahkemesi kararına dayanak alınan bilirkişi raporuna yaptıkları itirazlar yeterince değerlendirilmeksizin karar verildiği, söz konusu raporun karara dayanak alınacak yeterlilikte ve nitelikte olmadığı, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının, şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına, üst ölçekli planlara ve kamu yararına uygun olduğu, temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddialarıyla bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı Nurdağı Belediye Başkanlığınca; dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin ve bu kapsamda yola ilişkin yapılan düzenlemelerin, kentsel gelişimi destekleyici, yerel halkın ihtiyaçlarına, bölgenin gelişimine, trafiğine ve ihtiyaçlarına uygun şekilde yapıldığı, plan değişikliği sürecinde toplum katılımının sağlandığı, planlama sürecinde detaylı şekilde yapılan analizlerin bölgenin sosyo-ekonomik gelişimine ve mevzuata uygun olduğu, temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddialarıyla bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
16.06.2017 tarihinde onaylanan 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planında; ''gelişme konut alanı'', 18.05.2018 tarihinde onaylanan 1/25.000 ölçekli nazım imar planında; ''düşük yoğunluklu gelişme konut alanı'', 18.05.2018 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planında; ''düşük yoğunluklu kentsel gelişme alanı ve 12 metre enkesitli yol'' olarak planlanan uyuşmazlık konusu taşınmazın, dava konusu 12.10.2018 tarihinde onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planında; önceki plandaki ''ayrık nizam 2 katlı konut alanı'' kullanım kararı değiştirilmemiş ancak taşınmazın az bir kısmının isabet ettiği 10 metre enkesitli yolun genişliği 12 metreye çıkartılmıştır. Bunun üzerine davacı tarafından; yalnızca taşınmazının bulunduğu taraftan yol genişletmesi yapıldığı, yolun karşı tarafındaki taşınmaz maliklerinin bu durumdan hiç etkilenmediği ileri sürülerek 1/1000 ölçekli uygulama imar planında taşınmazının ''yol alanı'' olarak planlanan kısımlarına yönelik yapılan itirazın reddi üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, "nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan; uygulama imar planı da; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan" olarak tanımlanmıştır. Aynı Kanunun 6. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde ise, planlar kapsadıkları alan ve amaçları açısından bölge planları ve imar planları olarak iki ana kategoriye ayrılmış, imar planları da uygulamaya esas olan uygulama imar planları ve bu planın hazırlanmasındaki temel hedefleri, ilkeleri ve arazi kullanım kararlarını belirleyen nazım imar planları olarak sınıflandırılmış, her planın bir üst kademedeki plana uygun olarak hazırlanması zorunluluğu getirilmiştir.
14.06.2014 tarih ve 29030 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin "Genel Plânlama Esasları" başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde, "Planlar, kademesine ve ölçeğine göre ve yapılış amacının gerektirdiği ayrıntı düzeyinde kalmak koşuluyla alt kademedeki planları yönlendirir." hükmüne, "Gösterim (lejand) Teknikleri" başlıklı 10. maddesinde, her türlü mekânsal planın, kendi kademesinin ve yapılış amacının gerektirdiği çizim ve gösterim tekniğine göre hazırlanacağı kurala bağlanmış, "İmar Planı Değişiklikleri" başlıklı 26. maddesinin 6. fıkrasında, "İmar planında gösterilen yolların genişletme, daraltma ve güzergahına ait imar planı değişikliklerinde:
a) Devamlılığı olan bir yolun belli bir kesimde şerit sayısı azaltılamaz ve daraltılamaz.
b) Yolların kaydırılmasında, mülkiyet ve yapılaşma durumu dikkate alınır.
c) İmar planlarındaki gelişme alanlarında geçiş amaçlı 3,00 metreden dar yaya yolu, 10,00 metreden dar trafik yolu açılamaz; yerleşik alanlarda mülkiyet ve yapılaşma durumlarının elverdiği ölçüde yukarıdaki standartlara uyulur. Ancak parseller 7,00 metreden dar yollardan mahreç alamaz.
ç) İmar planı değişikliği ile taşıt geri dönüş kurbu olmayan çıkmaz yol ihdas edilemez.
d) İmar planlarında Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluğunda olan karayollarında yapılacak her türlü değişiklikte bu Kuruluştan alınacak görüşe uyulur." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Davacı tarafından dava dilekçesinde özetle; dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile yalnızca taşınmazının bulunduğu taraftan yol genişletmesi yapıldığı, yolun karşı tarafındaki taşınmaz maliklerinin bu durumdan hiç etkilenmediği iddialarıyla bu planın iptaline karar verilmesi istenilmiş olmasına rağmen, bilirkişilerce uyuşmazlık konusu 12 metre enkesitli yol ile birlikte dava konusu imar planının tümüne yönelik olarak yapılan inceleme neticesinde düzenlenen 15.03.2021 tarihli raporun mahkemece dayanak alınması suretiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Uyuşmazlıkta, davacının dava konusu planla ilgisi ve menfaat bağı kendi taşınmazı ile sınırlı olduğundan, -planın ''yetki'' ve ''şekil'' yönünden hukuka uygun olup olmadığı hakkında yapılacak inceleme dışında- sadece bu taşınmaza yönelik, parsel bazlı, davacının iddiaları ile dava açma amacı dikkate alınarak inceleme yapılması suretiyle karar verilmesi gerekirken, davacı tarafından dava dilekçesinde planın tümüne yönelik somut hiçbir iddia ve itiraz ileri sürülmediği halde mahkemece davacının talebini aşacak nitelikte planın tümü hakkında verilen ''iptal'' kararında bu yönüyle isabet bulunmamıştır.
Planlamanın en temel unsurlarından birisi olan, birbirini yönlendiren ve denetleyen farklı ölçeklerdeki planlar arasındaki "kademeli birliktelik" ilkesi uyarınca, alt ölçekli planlar, bir üst ölçekte belirlenen temel ilke, strateji ve plan kararlarına uygun olmak zorunda olup, bunun sonucu olarak, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile belirlenen kullanım kararlarının, üst kademede bulunan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile uyumlu olup olmadığı yönünden incelenmesi gerektiği açıktır. Başka bir deyimle hiyerarşik planlama ilişkisine göre, bir plan bir üst ölçekli plan tarafından yönlendirilmeli ve ona uyumu noktasında denetlenmelidir.
Davanın yalnızca 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istemiyle açıldığı, dayanağı üst ölçekli 1/5000 ölçekli nazım imar planının dava konusu yapılmadığı hususu göz önüne alındığında, planların kademeli birlikteliği ilkesi uyarınca 1/1000 ölçekli uygulama imar planına yönelik incelemenin 1/5000 ölçekli nazım imar planına uygun olup olmadığı yönünden yapılması gerekmektedir.
Bakılan uyuşmazlıkta, üst ölçekli 1/5000 nazım imar planında "düşük yoğunluklu kentsel gelişme ve 12 metre enkesitli yol alanında'' kalan uyuşmazlık konusu taşınmazın dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında da aynı kullanımda kaldığı, böylelikle planlar arasında ölçekler arası tutarlılığın sağlandığı, plan kademelenmesi yönünden planlar arası ilişkinin şehircilik ilkelerine ve planlama esaslarına uygun olduğu anlaşıldığından, 1/5000 ölçekli nazım imar planına uygun olarak hazırlanan dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının uyuşmazlık konusu taşınmaza ilişkin kısmı yönünden davanın reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmış, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurularının reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalıların temyiz istemlerinin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurularının reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 04/03/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.