T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2024/1316
Karar No : 2025/4483
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Odası (... Şubesi)
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI YANINDA MÜDAHİL :... Turz. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Ankara ili, Sincan ilçesi, ... ve ... Mahalleleri, ... ada, ... parsel ile ... ada, ... parsel sayılı taşınmazları kapsayan alanda Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilerek ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar plan değişikliğinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesi'nin 10/09/2020 tarih ve E:2016/3591, K:2020/7455 sayılı bozma kararına uyularak, mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda hazırlanan bilirkişi raporundaki tespitler ile dava dosyasında yer alan diğer tüm bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin yapıldığı tarihte yürürlükte bulunan imar mevzuatına, şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına uygun olduğu, aynı yer ile ilgili olarak daha önce verilmiş yargı kararlarının gereklerinin yerine getirildiği, plan kararları ile getirilen nüfus yoğunluğunun uygun olduğu, nüfus artışını karşılayacak sosyal ve teknik altyapı alanlarının mevzuatta belirtilen standartlarda ayrıldığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Yapılaşma dışı bırakılması beklenen alanlarda yapılan dava konusu plan değişikliğinin yoğunluk arttırıcı ve sosyal altyapı dengesini bozucu nitelikte olduğu, 2023 Başkent Ankara 1/25000 ölçekli nazım imar planında tümüyle yapılaşma dışı tutulan ve üzerinde yapı bulunmayan bir alanın yapılaşmaya açılmasının üst ölçekli plana, mevzuata ve kamu yararına aykırı olduğu, Gıda, Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğü'nün görüşü alınmaksızın mera alanlarının plana dahil edilerek yeşil alan veya donatı alanı olarak kullanıldığı, öncesinde 4 kişi olarak kabul edilen hane halkı büyüklüğü 3,29 kişi olarak değiştirilerek planlama alanının nüfusunun düşürüldüğü, konut ve yerleşim alanlarında bir azalma yapılmadığı halde nüfusun düşürülmesi suretiyle gerekli donatı alanlarının daha az hesaplandığı, plan kararları ile bölgenin kırsal-tarımsal özelliklerine aykırı bir kent parçasının oluşmasına yol açılacağı, dava konusu planın; plan hiyerarşisine uyulmadan, yerleşim alanları açısından yoğunluk kademelenmesi, eşik analizi ve sentezi yapılmadan, katılım süreçleri işletilmeden, ilgili kurum ve kuruluşlardan alınması gereken görüşler alınmadan onaylandığı, plan değişikliğine konu alanın; ağaçlık ve ağaçlandırılacak alanları, orman alanlarını, marjinal, dikili tarım arazilerini ve diğer tarım alanlarını kapsadığı, plan açıklama raporundaki plan değişiklik gerekçeleri ile plan öncesi araştırma ve değerlendirme çalışmalarının çok yetersiz olduğu, önceki yargı kararları yok sayılarak, etkisizleştirilerek, alandaki konut miktarının artırıldığı, korunması gerekli alanların yapılaşmaya açıldığı, dava konusu imar planının imar mevzuatına, şehircilik ilkelerine ve planlama esaslarına aykırı olduğu, temyize konu kararın bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
DAVALI YANINDA MÜDAHİLİN SAVUNMASININ ÖZETİ : Dava konusu plan hazırlanırken kamu yararı düşünülerek bilimsel ve teknik araştırmaların tamamının yapıldığı, çevresi ile uyum dikkate alınarak değişen ve gelişen kent dinamiğinin belirlendiği, bölgenin ihtiyaç ve isteklerinin mevzuat çerçevesinde plana yansıtıldığı, 2017 yılında onaylanan çevre düzeni planında da planlama alanının ve çevresinin yapılaşmaya açılmasının öngörüldüğü, planlama alanı için Ankara İl Tarım Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı yazısı ile verilen ''tarım dışı amaçlı kullanım izninin'' bulunduğu, planlama alanı için belirlenen 200 ki/ha yoğunluğun çevresi ile uyumlu olduğu, önceki planda planlama alanının yaklaşık %56'sına tekabül eden konut alanı oranının dava konusu plan ile %44 oranına çekildiği, 2023 Başkent Ankara 1/25000 ölçekli nazım imar planının yürürlükte olmadığı, dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planının da üst ölçekli bir plan olduğundan başkaca bir üst ölçekli plana dayandırılma zorunluluğunun bulunmadığı, nazım imar planlarının kendi içerisinde plan kararları ve hükümleri ile bir bütün olduğu, planlama alanında belirlenen nüfusun ihtiyacı olan sosyal ve teknik altyapı alanlarının Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nde belirlenen asgari standartların üzerinde önerildiği, dava konusu plan değişikliğinin şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına, kamu yararına ve imar mevzuatına uygun olduğu, temyize konu kararın onanmasına karar verilmesi gerektiği savunulmaktadır.
DAVALININ SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
16.02.2007 tarihinde onaylanan 1/25.000 ölçekli Başkent Ankara Nazım İmar Planında; tarımsal niteliği korunacak alan ve ağaçlandırılacak alan olarak planlanan uyuşmazlık konusu taşınmazları kapsayan alanda Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarihli, ... sayılı ve ... tarihli, ... ve ... sayılı kararları ile kabul edilen 1/5000 ve 1/25.000 ölçekli nazım imar planı değişikliklerinin yargı kararları ile iptallerine karar verilmesi üzerine aynı belediye meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile 1/25.000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ile bu plana dayanılarak aynı Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilerek ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar plan değişikliği yapılmış, davacı tarafından 1/25.000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin iptali istemiyle ayrı dava, 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
İşlem tarihindeki yürürlükteki şekliyle 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 5. maddesinde, nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan; uygulama imar planı da; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
3194 sayılı İmar Kanununun 6. maddesinde, planlar kapsadıkları alan ve amaçları açısından bölge planları ve imar planları olarak iki ana kategoriye ayrılmış, imar planları da uygulamaya esas olan uygulama imar planları ve bu planın hazırlanmasındaki temel hedefleri, ilkeleri ve arazi kullanım kararlarını belirleyen nazım imar planları olarak sınıflandırılmıştır. Anılan Kanun'un 8. maddesinde ise alt ölçekli planların üst ölçekli planlarda belirlenen planlama ana ilkelerine, stratejilerine ve kararlarına uyumlu olması zorunluluğu getirilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen Kanun hükümleri uyarınca alt ölçekli planların üst ölçekli planlarda belirlenen planlama ana ilkelerine, stratejilerine ve kararlarına uyumlu olması zorunludur. Planların kademeli birlikteliği ve planlama hiyerarşisi olarak da adlandırılan bu ilke gereği alt ölçekli planın hukuki denetiminin yapılabilmesi üst ölçekli planın varlığına bağlıdır. Aksi halde alt ölçekli plan dayanaksız kalacağından hukuka uygunluğundan söz etmek mümkün olmayacaktır.
Bakılan uyuşmazlıkta, dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin dayanağı niteliğinde olan Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarihli, ... sayılı kararı ile onaylanan "Sincan İlçesi, Güney Kısmına ait'' 1/25000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin iptali istemiyle TMMOB Şehir Plancıları Odası (Ankara Şubesi) tarafından açılan davada, dava konusu işlemin iptali yolunda ... İdare Mahkemesince verilen ... tarihli, E:..., K:... sayılı kararın, Danıştay Altıncı Dairesi'nin 01/03/2018 tarih ve E:2016/1372, K:2018/1867 sayılı kararı ile onandığı, bu karara karşı yapılan karar düzeltme isteminin ise aynı Dairenin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla reddedildiği görülmüştür.
Yine TMMOB Şehir Plancıları Odası (... Şubesi) tarafından Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarihli, ... sayılı kararı ile onaylanan "Sincan İlçesi, ... ada, ... parsel ve ... ada, ... parsel ve çevresine ait'' 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı değişikliğinin iptali istemiyle açılan davada, bu plana karşı yapılan itirazların Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kısmen kabulü ile son halini alan dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı da incelenerek dava konusu işlemin iptali yolunda ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı karara karşı yapılan istinaf başvurularının reddine dair ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:.. sayılı kararın, Danıştay Altıncı Dairesi'nin 28/06/2021 tarih ve E:2017/2456, K:2021/8921 sayılı kararı ile onandığı görülmüştür.
Bu durumda, dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin de incelendiği dava ile dava konusu planın dayanağı 15.08.2014 tarihinde onaylanan 1/25.000 ölçekli nazım imar planı değişikliği hakkındaki davada verilen ''iptal'' kararları göz önünde bulundurularak uyuşmazlık hakkında yeniden bir karar karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşıldığından, davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararında isabet bulunmamıştır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1.2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin temyize konu ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanunun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere 29/09/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.