T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2024/1801
Karar No : 2025/1859
DAVACI : ... Birliği Derneği
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ... Bakanlığı/ANKARA
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...
DAVANIN KONUSU : Davalı idarenin internet sitesinde 08.01.2024 tarihinde "Duyuru" olarak yayımlanan Yapı Denetim Uygulama Yönetmeliğinin 26. maddesinin 4. fıkrası uyarınca aynı maddenin 3. fıkrasında yer alan birim maliyetlerin Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan 2023 yılı Aralık ayı Yurt İçi Üretici Fiyat Endeks yıllık değişim oranında (%44,22) arttırılarak güncellenmesine ilişkin ... tarih ve ... saylı davalı idare işleminin ve dayanağı 05/02/2008 tarihli ve 26778 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yapı Denetim Uygulama Yönetmeliğinin 26. maddesinin 4. fıkrasının iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 1. maddesinin 2. fıkrasının (f) bendinde "hizmet bedeline esas yapı yaklaşık maliyeti"nin "binalarda, yapı inşaat alanının Bakanlıkça Yönetmelik ile belirlenen birim maliyeti veya birim maliyetleri ile çarpımından elde edilen bedel" olarak tanımlandığı, aynı Kanunun 5. maddesinin 5. fıkrasında, yapı denetim kuruluşuna ödenecek hizmet bedelinin, hizmet bedeline esas yapı yaklaşık maliyetinin %1,5’i kadar olacağının hükme bağlandığı, Yapı Denetim Uygulama Yönetmeliğinin 26. maddesinde ise 2018 yılında yapılan değişiklik ile birim maliyetlerin, yapı yaklaşık maliyetlerindeki 5 grup yerine 3 gruba düşürüldüğü ve 2019 yılı için bir baz bedel tablosunun ilave edildiği, belirlenen bu baz bedellerinin, üretici fiyat endeksi esas alınarak her yıl güncelleneceğinin düzenlendiği, yapı denetim mühendislik hizmetinin hiç ilgisi olmayan sanayi maliyeti endeksine bağlanarak yapı yaklaşık maliyetinden kopartıldığı ve ilgili Kanunun belirlemiş olduğu kriterin, Yapı Denetim Uygulama Yönetmeliğinin 26. maddesinin 4. fıkrası ve dava konusu işlem ile değiştirildiği, bu durumun normlar hiyerarşisine aykırılık teşkil ettiği, inşaat maliyetlerine esas oluşturulan birim fiyatlara yıllık olarak 3 kez güncelleme gelmiş olmasına rağmen yapı denetim birim maliyetlerinin yılda bir kez üretici fiyat endeksi ile güncellenmesinin hem yüksek fen kurulu kararlarına hem de eşitlik ilkesine aykırı olduğu, yılda bir yapılan güncellemenin maliyetlerin güncellenmesi için yeterli olmadığı, yapı denetim hizmet bedellerinin verilen hizmetin niteliğine zarar verecek oranda düşük tutulduğu, Yapı Denetim Uygulama Yönetmeliğinin 26. maddesinin 4. fıkrası uyarınca aynı maddenin 3. fıkrasında yer alan birim maliyetlerin Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan 2023 yılı Aralık ayı Yurt İçi Üretici Fiyat Endeks yıllık değişim oranında (%44,22) arttırılarak güncellenmesine ilişkin işlemin ve dayanağı Yapı Denetim Uygulama Yönetmeliği'nin 26. maddesinin 4. fıkrasının iptali gerektiği ileri sürülmüştür.
DAVALININ SAVUNMASI : Yapı denetim hizmet bedelinin, 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 5. maddesinin 5. fıkrasında düzenlendiği, inşaat aşamasının bir yapının üretim süreci olması sebebiyle ve benzer konulara ilişkin düzenlemeler değerlendirildiğinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanununda yapım işleri için dikkate alınan yapı yaklaşık maliyetlerine ilişkin belirlenen eşik değerlerin güncellenmesi konusunda bir önceki yılın üretici fiyat endeksinin esas alındığı ve Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinde iş deneyimin güncellenmesinde yine yurt içi üretici fiyat endeksinin esas alınarak güncelleneceğinin düzenlendiği, ayrıca 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununa 2023 yılında eklenen Geçici 7. maddede yapılan düzenlemede yapı müteahhitlerine ödenecek fiyat farkında da yurt içi üretici fiyat endeksinin dikkate alındığının görüldüğü, bu doğrultuda Yapı Denetim Uygulama Yönetmeliği'nin 26. maddesinin 3. fıkrasında yer alan birim maliyetlerin 2020 yılında Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan 2019 yılı Aralık ayı Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi yıllık değişim oranında (%7,36) arttırıldığı, 2021 yılında (%25,15) arttırıldığı, 2022 yılında (%79,89) arttırıldığı, 2023 yılında (%97,72) arttırıldığı, 2024 yılı için (%44,22) oranında arttırılarak güncellendiği, 2024 yılına güncellenen yapı denetim hizmet bedeline esas birim maliyetlerine ilişkin duyurunun Bakanlık web sitesinde 8 Ocak 2024 tarihinde yapıldığı, TÜİK İnşaat Maliyet Endeksi Değişim Oranı ve TÜİK Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) Değişim Oranı karşılaştırıldığında, oranların birbirine çok yakın olduğu ve davacının buna ilişkin iddiaların asılsız olduğu ve davanın reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI ...'IN DÜŞÜNCESİ : Dava davalı idarenin internet sitesinde 08.01.2024 tarihinde "Duyuru" olarak yayımlanan Yapı Denetim Uygulama Yönetmeliğinin 26. maddesinin 4. fıkrası uyarınca aynı maddenin 3. fıkrasında yer alan birim maliyetlerin Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan 2023 yılı Aralık ayı Yurt İçi Üretici Fiyat Endeks yıllık değişim oranında (%44,22) arttırılarak güncellenmesine ilişkin işlemin ve dayanağı Yapı Denetim Uygulama Yönetmeliği'nin 26. maddesinin 4. fıkrasının iptali istemiyle açılmıştır.
4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun'un 1. maddesinin üçüncü fıkrasının (f) bendinde ;"Hizmet bedeline esas yapı yaklaşık maliyeti: Binalarda, yapı inşaat alanının, Bakanlıkça Yönetmelik ile belirlenen birim maliyeti veya birim maliyetleri ile çarpımından elde edilen bedeli, "ifade edeceği, 5. maddesinin beşinci fıkrasında ;" Yapı denetimi hizmeti için yapı denetim kuruluşuna ödenecek hizmet bedeli, yapı denetimi hizmet sözleşmesinde belirtilir. (Değişik cümle:11/5/2018-7143/19 md.) Bu bedel, hizmet bedeline esas yapı yaklaşık maliyetinin %1,5’i kadardır. Hizmet bedeli oranı, yapım süresi iki yılı aşan iş için yıllık %5 artırılır ve yapım süresi iki yıldan daha az olan işler için yıllık %5 azaltılır. Bu bedele, laboratuvarlara yaptırılacak olan taşıyıcı sisteme ilişkin deneylerden Bakanlıkça belirlenenlerin masrafları dâhil olup, katma değer vergisi ile yapı denetim kuruluşu tarafından talep edilen ve taşıyıcı sisteme ilişkin olmayan malzeme ve imalâtlar konusunda yapı müteahhidince yaptırılacak olan laboratuvar deneylerinin masrafları dâhil değildir. Yapı denetim kuruluşu, yapı sahibinden başka bir ad altında, ayrıca hiçbir bedel talebinde bulunamaz. Yapı denetim kuruluşlarına ödenecek hizmet bedeli, Endüstri Bölgeleri, Teknoloji Geliştirme Bölgeleri, Organize Sanayi Bölgeleri, Serbest Bölgeler ve Sanayi Siteleri onaylı sınırı içerisinde yer alan tüm yapılar için %50’yi geçmemek üzere indirimli uygulanır. (Ek cümle:14/2/2020-7221/24 md.) Bu indirim oranlarına ilişkin usul ve esaslar Ticaret Bakanlığı ile Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının görüşü alınarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca belirlenir."hükmü yer almaktadır.
Davacı tarafından 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 1. maddesinin 2. fıkrasının (f) bendinde "hizmet bedeline esas yapı yaklaşık maliyeti"nin "binalarda, yapı inşaat alanının Bakanlıkça Yönetmelik ile belirlenen birim maliyeti veya birim maliyetleri ile çarpımından elde edilen bedel" olarak tanımlandığı, aynı Kanunun 5. maddesinin 5. fıkrasında, yapı denetim kuruluşuna ödenecek hizmet bedelinin, hizmet bedeline esas yapı yaklaşık maliyetinin %1,5’i kadar olacağının hükme bağlandığı, Yapı Denetim Uygulama Yönetmeliğinin 26. maddesinde ise 2018 yılında yapılan değişiklik ile birim maliyetlerin, yapı yaklaşık maliyetlerindeki 5 grup yerine 3 gruba düşürüldüğü ve 2019 yılı için bir baz bedel tablosunun ilave edildiği, belirlenen bu baz bedellerinin, üretici fiyat endeksi esas alınarak her yıl güncelleneceği düzenlendiği, yapı denetim mühendislik hizmeti hiç ilgisi olmayan sanayi maliyetinin endeksine bağlanarak yapı yaklaşık maliyetinden kopartıldığı ve ilgili Kanunun belirlemiş olduğu kriterin, Yapı Denetim Uygulama Yönetmeliğinin 26. maddesinin 4. fıkrası ve dava konusu işlem ile değiştirildiği, bu durumun normlar hiyerarşisine aykırılık teşkil ettiği, inşaat maliyetlerine esas oluşturulan birim fiyatlara yıllık olarak 3 kez güncelleme gelmiş olmasına rağmen yapı denetim birim maliyetlerinin yılda bir kez üretici fiyat endeksi ile güncellenmesinin hem yüksek fen kurulu kararlarına hem de eşitlik ilkesine aykırı olduğu, yılda bir yapılan güncellemenin maliyetlerin güncellenmesi için yeterli olmadığı, yapı denetim hizmet bedellerinin verilen hizmetin niteliğine zarar verecek oranda düşük tutulduğu iddialarıyla Yapı Denetim Uygulama Yönetmeliğinin 26. maddesinin 4. fıkrası uyarınca aynı maddenin 3. fıkrasında yer alan birim maliyetlerin Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan 2023 yılı Aralık ayı Yurt İçi Üretici Fiyat Endeks yıllık değişim oranında (%44,22) arttırılarak güncellenmesine ilişkin işlemin ve dayanağı Yapı Denetim Uygulama Yönetmeliği'nin 26. maddesinin 4. fıkrasının iptali istenilmektedir.
Davalı idare tarafından Yapı denetim hizmet bedelinin, 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 5. maddesinin 5. fıkrasında düzenlendiği, inşaat aşamasının bir yapının üretim süreci olması sebebiyle ve benzer konulara ilişkin düzenlemeler değerlendirildiğinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanununda yapım işleri için dikkate alınan yapı yaklaşık maliyetlerine ilişkin belirlenen eşik değerlerin güncellenmesi konusunda bir önceki yılın üretici fiyat endeksinin esas alındığı ve Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinde iş deneyimin güncellenmesinde yine yurt içi üretici fiyat endeksinin esas alınarak güncelleneceğinin düzenlendiği, ayrıca 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununa 2023 yılında eklenen Geçici 7. maddede yapılan düzenlemede yapı müteahhitlerine ödenecek fiyat farkında da yurt içi üretici fiyat endeksinin dikkate alındığının görüldüğü, bu doğrultuda Yapı Denetim Uygulama Yönetmeliği'nin 26. maddesinin 3. fıkrasında yer alan birim maliyetlerin 2020 yılında Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan 2019 yılı Aralık ayı Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi yıllık değişim oranında (%7,36) arttırıldığı, 2021 yılında (%25,15) arttırıldığı, 2022 yılında (%79,89) arttırıldığı, 2023 yılında (%97,72) arttırıldığı, 2024 yılı için (%44,22) oranında arttırılarak güncellendiği, 2024 yılına güncellenen yapı denetim hizmet bedeline esas birim maliyetlerine ilişkin duyurunun Bakanlık web sitesinde 8 Ocak 2024 tarihinde yapıldığı, TÜİK İnşaat Maliyet Endeksi Değişim Oranı ve TÜİK Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) Değişim Oranı karşılaştırıldığında, oranların birbirine çok yakın olduğu ve davacının buna ilişkin iddiaların asılsız olduğu savunulmuştur.
Davalı idarenin savunmasının değerlendirilmesinden dava konusu işlem ve dayanağı Yapı Denetim Uygulama Yönetmeliğinin 26. maddesinin 4. fıkrasında 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun hükümlerine aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince duruşma için taraflara önceden bildirilen 09/04/2025 tarihinde, davacı vekili Av. ...'ın ve davalı idare vekili Hukuk Müşaviri ...'ün geldiği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Taraflara usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra taraflara son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY: Davalı idarenin internet sitesinde 08.01.2024 tarihinde "Duyuru" olarak yayımlanan Yapı Denetim Uygulama Yönetmeliğinin 26. maddesinin 4. fıkrası uyarınca aynı maddenin 3. fıkrasında yer alan birim maliyetlerin Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan 2023 yılı Aralık ayı Yurt İçi Üretici Fiyat Endeks yıllık değişim oranında (%44,22) arttırılarak güncellenmesine ilişkin 08.01.2024 tarih ve ... saylı davalı idare işleminin ve dayanağı 05/02/2008 tarihli ve 26778 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yapı Denetim Uygulama Yönetmeliğinin (Başlığı ile Birlikte Değişik: RG-29/12/2018-30640) 26. maddesinin 4. fıkrasının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun "Amaç, kapsam ve tanımlar" başlıklı 1. maddesinin 1. fıkrasında, "Bu Kanunun amacı; can ve mal güvenliğini teminen, imar plânına, fen, sanat ve sağlık kurallarına, standartlara uygun kaliteli yapı yapılması için proje ve yapı denetimini sağlamak ve yapı denetimine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir." denilmiş; 3. fıkrasının (f) bendinde; "Hizmet bedeline esas yapı yaklaşık maliyeti: Binalarda, yapı inşaat alanının, Bakanlıkça Yönetmelik ile belirlenen birim maliyeti veya birim maliyetleri ile çarpımından elde edilen bedeli," ifade ettiği hükme bağlanmış, 2. maddesinin 1. fıkrasında, "Bu Kanun kapsamına giren her türlü yapı; Bakanlıktan aldığı izin belgesi ile çalışan ve münhasıran yapı denetimi ile uğraşan tüzel kişiliğe sahip yapı denetim kuruluşlarının denetimine tabidir. Yapı denetim hizmeti; yapı denetim kuruluşu ile yapı sahibi veya vekili arasında akdedilen hizmet sözleşmesi hükümlerine göre yürütülür..." hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Kanunun 5. maddesinin 5. fıkrasında; "Yapı denetimi hizmeti için yapı denetim kuruluşuna ödenecek hizmet bedeli, yapı denetimi hizmet sözleşmesinde belirtilir. (Değişik cümle:11/5/2018-7143/19 md.) Bu bedel, hizmet bedeline esas yapı yaklaşık maliyetinin %1,5’i kadardır. Hizmet bedeli oranı, yapım süresi iki yılı aşan iş için yıllık %5 artırılır ve yapım süresi iki yıldan daha az olan işler için yıllık %5 azaltılır. Bu bedele, laboratuvarlara yaptırılacak olan taşıyıcı sisteme ilişkin deneylerden Bakanlıkça belirlenenlerin masrafları dâhil olup, katma değer vergisi ile yapı denetim kuruluşu tarafından talep edilen ve taşıyıcı sisteme ilişkin olmayan malzeme ve imalâtlar konusunda yapı müteahhidince yaptırılacak olan laboratuvar deneylerinin masrafları dâhil değildir. Yapı denetim kuruluşu, yapı sahibinden başka bir ad altında, ayrıca hiçbir bedel talebinde bulunamaz. Yapı denetim kuruluşlarına ödenecek hizmet bedeli, Endüstri Bölgeleri, Teknoloji Geliştirme Bölgeleri, Organize Sanayi Bölgeleri, Serbest Bölgeler ve Sanayi Siteleri onaylı sınırı içerisinde yer alan tüm yapılar için %50’yi geçmemek üzere indirimli uygulanır. (Ek cümle:14/2/2020-7221/24 md.) Bu indirim oranlarına ilişkin usul ve esaslar Ticaret Bakanlığı ile Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının görüşü alınarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca belirlenir." hükmü, Aynı Kanunun 12. maddesinin 2. fıkrasında; "...yapı denetimi hizmet sözleşmesine ve feshine ilişkin esaslar; hizmet bedelinin belirlenmesi ve ödenmesi, beton deneyine ilişkin laboratuvarca verilen hizmetlerin azami bedeli ve bu bedelin kimin tarafından karşılanacağı, bu Kanun uyarınca denetlenerek inşa edilen yapılara bina kimlik sertifikası verilmesi ve düzenlenecek meslek içi eğitimlere ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça hazırlanan yönetmeliklerle düzenlenir." hükmü yer almaktadır.
05/02/2008 tarihli ve 26778 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yapı Denetim Uygulama Yönetmeliğinin "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde;
"s) (Değişik:RG-29/12/2018-30640) Hizmet bedeline esas yapı yaklaşık maliyeti: Binalarda, yapı inşaat alanının, Bakanlıkça bu Yönetmelik ile belirlenen birim maliyet veya birim maliyetleri ile çarpımından elde edilen bedeli," ifade ettiği hükme bağlanmış,
Aynı Yönetmeliğin (Başlığı ile Birlikte Değişik: RG-29/12/2018-30640) "Hizmet bedelinin tespiti ve bu bedele esas birim maliyetlerin belirlenmesi" başlıklı 26. maddesinde ise;
(1) Yapı denetimi hizmet bedeli, hizmet bedeline esas yapı yaklaşık maliyeti ile hizmet bedeline esas oranın çarpımı suretiyle elde edilen bedeldir. (Değişik ikinci cümle:RG-23/12/2022-32052) Bu bedele, katma değer vergisi dahil olmayıp, taşıyıcı sisteme ilişkin Bakanlıkça belirlenen laboratuvar deneylerinin masrafları dâhildir.
(2) Hizmet bedeline esas yapı yaklaşık maliyeti bu maddede belirlenen birim maliyet ile yapı inşaat alanının çarpımından bulunur.
(3) (Değişik ibare:RG-12/2/2022-31748) Yapı denetimi hizmet bedeline esas yapı gruplarına ilişkin birim maliyetler aşağıdaki şekilde alınacaktır:
...
(4) Üçüncü fıkrada yer alan birim maliyetler Bakanlıkça her yıl bir önceki yılın yurt içi üretici fiyat endeksi esas alınarak güncellenir. Küsuratlar bir üst tamsayıya tamamlanır. Her yıl 1 Ocak tarihinden geçerli olmak üzere Bakanlığın ilgili biriminin elektronik adresinden yayınlanır..." düzenlemesi yapılmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, can ve mal güvenliğini teminen, imar plânına, fen, sanat ve sağlık kurallarına, standartlara uygun kaliteli yapı yapılması için proje ve yapı denetimini sağlamak ve yapı denetimine ilişkin usul ve esasları düzenlemek amacıyla getirilen 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun kapsamına giren her türlü yapı, Bakanlıktan aldığı izin belgesi ile çalışan ve münhasıran yapı denetimi ile uğraşan tüzel kişiliğe sahip yapı denetim kuruluşlarının denetimine tabidir. Yapı denetim hizmeti, yapı denetim kuruluşu ile yapı sahibi veya vekili arasında akdedilen hizmet sözleşmesi hükümlerine göre yürütülür. Yapı denetimi hizmeti için yapı denetim kuruluşuna ödenecek hizmet bedeli, yapı denetimi hizmet sözleşmesinde belirtilir.
Yapı denetim hizmeti için yapı denetim kuruluşuna ödenecek hizmet bedeli, hizmet bedeline esas yapı yaklaşık maliyetinin %1,5'i kadardır. Hizmet bedeline esas yapı yaklaşık maliyeti ise 4708 sayılı Yapı Denetim Hakkında Kanunda ve Yapı Denetim Uygulama Yönetmeliğinde; binalarda, yapı inşaat alanının, ilgili Yönetmelik ile belirlenen birim maliyeti ile çarpımından elde edilen bedel olarak tanımlanmıştır.
Yapı Denetim Uygulama Yönetmeliğinin 26. maddesinin 3. fıkrasında; yapı denetimi hizmet bedeline esas yapı grupları -kapsamına da yer verilmek suretiyle- 3 ayrı grup olarak öngörülmüş ve bu yapılara ilişkin birim maliyetler belirlenmiştir.
İlgili Yönetmeliğin dava konusu edilen 26. maddesinin 4. fıkrasında ise; anılan maddenin 3. fıkrasında yer alan birim maliyetlerin Bakanlıkça her yıl bir önceki yılın yurt içi üretici fiyat endeksi esas alınarak güncelleneceği, küsuratların bir üst tamsayıya tamamlanacağı ve her yıl 1 Ocak tarihinden geçerli olmak üzere Bakanlığın ilgili biriminin elektronik adresinden yayınlanacağı kuralı getirilmiştir.
Dava konusu 08.01.2024 tarih ve 8444710 sayılı Bakanlık Makamı Oluru ile de Yapı Denetim Uygulama Yönetmeliğinin 26. maddesinin 4. fıkrası uyarınca aynı maddenin 3. fıkrasında yer alan birim maliyetlerin Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan 2023 yılı Aralık ayı Yurt İçi Üretici Fiyat Endeks yıllık değişim oranında (%44,22) arttırılarak (kararda belirtildiği şekilde) güncellenmesine karar verildiği görülmektedir.
Davacı tarafından, birim maliyetlerin, Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi esas alınarak her yıl güncelleneceği yönünde yapılan düzenleme ile, yapı denetim mühendislik hizmetinin, hiç ilgisi olmayan sanayi maliyeti endeksine bağlanarak yapı yaklaşık maliyetinden kopartıldığı ve 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun belirlemiş olduğu kriterin, dava konusu Yönetmeliğin 26. maddesinin 4. fıkrası ve dava konusu işlem ile değiştirildiği, bu durumun normlar hiyerarşisine aykırılık teşkil ettiği, inşaat maliyetlerine esas oluşturulan birim fiyatlara yıllık olarak 3 kez güncelleme gelmiş olmasına rağmen yapı denetim birim maliyetlerinin yılda bir kez üretici fiyat endeksi ile güncellenmesinin hem yüksek fen kurulu kararlarına hem de eşitlik ilkesine aykırı olduğu, yılda bir yapılan güncellemenin maliyetlerin güncellenmesi için yeterli olmadığı, yapı denetim hizmet bedellerinin verilen hizmetin niteliğine zarar verecek oranda düşük tutulduğu ileri sürülmektedir.
Anayasanın 124. maddesi; yönetmeliklerin, Cumhurbaşkanlığı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri tarafından, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla çıkarılabileceklerini öngörmektedir.
İdarelerin, yönetmeliklerle yapacakları düzenlemelerin üst kurallara aykırı olmaması, düzenlemenin yasalarla idarelere tanınan yetkiler çerçevesinde ve yasayla belirlenen sınırlara bağlı olarak, tamamlayıcı, açıklayıcı ve üst normların uygulanmasına yönelik olması gerekmektedir.
Hizmet bedelinin tespitinde birim maliyetlerin güncellenmesi; yapı denetim kuruluşu ile yapı sahibi arasında ekonomik dengeyi korumak, yapı denetim hizmetinin devamlılığını ve sözleşmelerin sürdürülebilirliğini sağlamak için olmazsa olmaz bir unsurdur.
4708 sayılı Kanunun 12. maddesinin 2. fıkrasının yukarıda yer verilen hükmü ile yapı denetim kuruluşlarına ödenecek hizmet bedelinin belirlenmesinin Bakanlık tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceği öngörülmüş, anılan maddeye dayanılarak Yapı Denetim Uygulama Yönetmeliğinin 26. maddesinde "Hizmet bedelinin tespiti ve bu bedele esas birim maliyetlerin belirlenmesi" başlığıyla konuya ilişkin düzenleme yapılmış, anılan maddenin dava konusu edilen 4. fıkrasıyla, 26. maddenin 3. fıkrasında yer alan birim maliyetlerin Bakanlıkça her yıl bir önceki yılın yurt içi üretici fiyat endeksi esas alınarak güncelleneceği kuralı getirilmiştir.
4708 sayılı Kanunda birim maliyetlerin Bakanlıkça her yıl bir önceki yılın yurt içi üretici fiyat endeksi esas alınarak güncelleneceği kuralı açıkça yer almamakla birlikte anılan Kanunun 12. maddesinin 2. fıkrasında hizmet bedelinin belirlenmesinin tamamen davalı idare tarafından çıkarılacak yönetmelik hükmü ile düzenlenebileceği hüküm altına alınmıştır.
Bu açıklamalar ışığında uyuşmazlık incelendiğinde, davalı idarenin dava konusu alandaki düzenleme yetkisini kullanırken ortaya koyduğu gerekçelerin Kanunun getirdiği düzenlemeler ile birlikte ele alındığında dava konusu yönetmelik hükmünde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Davalı idarenin internet sitesinde 08.01.2024 tarihinde "Duyuru" olarak yayımlanan Yapı Denetim Uygulama Yönetmeliğinin 26. maddesinin 4. fıkrası uyarınca aynı maddenin 3. fıkrasında yer alan birim maliyetlerin Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan 2023 yılı Aralık ayı Yurt İçi Üretici Fiyat Endeks yıllık değişim oranında (%44,22) arttırılarak güncellenmesine ilişkin 08.01.2024 tarih ve ... sayılı işlemin incelenmesine gelince;
Davalı idare tarafından dava konusu düzenleme yapılırken 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununa 2023 yılında eklenen Geçici 7. maddede yapılan düzenlemede yapı müteahhitlerine ödenecek fiyat farkında da yurt içi üretici fiyat endeksinin dikkate alındığı, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinde iş deneyimin güncellenmesinde yine yurt içi üretici fiyat endeksinin esas alınarak güncelleneceğinin düzenlendiği, bu doğrultuda Yapı Denetim Uygulama Yönetmeliğinin 26. maddesinin 3. fıkrasında yer alan birim maliyetlerin 2020 yılında Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan 2019 yılı Aralık ayı Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi yıllık değişim oranında (%7,36) arttırıldığı, 2021 yılında (%25,15) arttırıldığı, 2022 yılında (%79,89) arttırıldığı, 2023 yılında (%97,72) arttırıldığı, 2024 yılı için (%44,22) oranında arttırılarak güncellendiği belirtilmiştir. Ayrıca davacı tarafından inşaat maliyetlerine esas oluşturulan birim fiyatların çok daha yüksek olduğu iddialarına karşılık olarak TÜİK İnşaat Maliyet Endeksi Değişim Oranı ve TÜİK Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) Değişim Oranı karşılaştırma tablosu sunulmuş ve oranların birbirine çok yakın olduğu görülmüştür.
Davacıların hukuka aykırılık nedeni olarak öne sürdüğü hususlar, davalı idarenin dava konusu düzenleme gerekçeleri, Kanunun öngördüğü kural ve kriterler birlikte değerlendirildiğinde; 05/02/2008 tarihli ve 26778 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yapı Denetim Uygulama Yönetmeliğinin 26. maddesinin 4. fıkrasına ve bu hükme dayanılarak tesis edilen aynı maddenin 3. fıkrasında yer alan birim maliyetlerin Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan 2023 yılı Aralık ayı Yurt İçi Üretici Fiyat Endeks yıllık değişim oranında (%44,22) arttırılarak güncellenmesine ilişkin 08.01.2024 tarih ve ... saylı davalı idare işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için belirlenen ...-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 09/04/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.