T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2024/1932
Karar No : 2025/940
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Ticaret Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı/...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul ili, Kadıköy ilçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaza ilişkin teknik alt yapı bedeli için ödenen 25/12/2014 tarihli, toplam 3.050.000,00-TL tutarında teminat mektuplarının iadesi istemiyle yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı tarafından teminat mektuplarının 6306 sayılı Kanun ve 6306 sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği kapsamında verildiği, yapı kullanma izin belgelerinin alınması ile birlikte teminat mektuplarına konu taahhüdünün sona erdiği, teminat mektuplarının iade edilmesi gerektiği ileri sürülmüş ise de; dava konusu teminat mektuplarının incelenmesinden, teminat mektuplarının yürürlükteki mevzuat düzenlemesine istinaden teknik alt yapı bedeline ilişkin alındığı, Mahkemenin 11/11/2022 tarihli ara kararı ile dava konusu alana ilişkin alt yapı hizmetlerinin kim tarafından yapıldığının sorulduğu, ara kararına davalı idarece verilen cevap ve eklerinden, alt yapı hizmetlerinin davalı idare tarafından yapıldığının anlaşıldığı, mevzuatta teminat mektuplarının iade edileceğine ilişkin düzenlemeye yer verilmediği açık olduğundan, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge Mahkemesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince, Danıştay Altıncı Dairesinin 17/10/2023 tarih ve E:2023/5075, K:2023/7533 sayılı usule ilişkin bozma kararına uyularak; istinaf başvurusuna konu kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Bakanlar Kurulunun 09/05/2013 tarihli kararıyla ... Mahallesi ve çevresinde riskli alan belirlemesi yapılmış olup bu karar 31/05/2013 tarihli, 28663 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca 03/11/2014 tarihinde tadilen onaylanan 1/1000 ölçekli Fikirtepe ve Çevresi Uygulama İmar Planı notuna istinaden uyuşmazlık konusu taşınmaza ilişkin olarak hesaplanan 3.050.000,00-TL teknik alt yapı katılım bedeline karşılık davacı şirket tarafından 25/12/2014 tarihli 762.500,00-TL tutarında dört adet kesin teminat mektubu davalı idareye teslim edilmiştir.
Davacı tarafından anılan mektupların iadesi istemiyle davalı idareye yapılan 11/10/2021 tarihli başvurunun zımnen reddi üzerine görülmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun "Geliştirme Alanlarında Yapı Ruhsatı" başlıklı 23. maddesinde: "İskan hudutları içinde olup da, imar planında beldenin inkişafına ayrılmış bulunan sahalarda her ne şekilde olursa olsun, yapı izni verilebilmesi için;
a) Bu sahaların imar planı esaslarına ve yönetmelik hükümlerine uygun olarak parselasyon planlarının belediye encümeni veya il idare kurulunca tasdik edilmiş bulunması,
b) Plana ve bulunduğu bölgenin şartlarına göre yollarının, pis ve içme suyu şebekeleri gibi teknik alt yapısının yapılmış olması, şarttır.
Ancak, bunlardan parselasyon planları tasdik edilmiş olmakla beraber yolu, pis ve içme suyu şebekeleri gibi teknik alt yapısı henüz yapılmamış olan yerlerde, ilgili idarenin izni halinde ve ilgili idarece hazırlanacak projeye uygun olarak yaptıranlara veya parselleri hizasına rastlayan ve yönetmelikte belirtildiği şekilde hissesine düşen teknik alt yapı bedelini %25 peşin ödeyip geri kalan %75'ini alt yapı hizmetinin ilgili idaresince tamamlanacağı tarihten en geç altı ay içinde ödemeyi taahhüt edenlere de yapı ruhsatı verilir. Kanalizasyon tesisinin yapı bitirilip kullanılmaya başlanacağı tarihe kadar yapılmaması halinde, fosseptik veya benzeri geçici bir tesis yaptırılması yoluna gidilir. Bu yapılmadığı takdirde yapıya kullanma izni verilemez. Ana tesis yapıldığında yapı sahibi veya sahipleri lağım ayaklarını bu tesise bağlamaya mecburdurlar.
Toplu mesken alanlarında, ilgili şahıs veya kurumlarca ilgili idarenin izni ile bütünü inşa ve ikmal edilen teknik altyapının iki tarafındaki diğer parsellerin sahiplerinden, kendi parsellerine isabet eden bedel alınmadıkça, kendilerine yapı ruhsatı verilmez.
Toplu mesken alanlarında altyapı tesisleri belediyelerce onaylı projesine göre ilgili şahıs veya kurumlarınca yapılmışsa belediyece altyapı hizmetleri nedeniyle hiçbir bedel alınmaz.
Alınan bu paralar teknik altyapıyı yaptıranlara veya bu meblağı önceden ilgili idareye ödeyenlere aynen geri verilir.
Şu kadar ki, bir yolun iki tarafındaki parsel sahipleri bahis konusu yol bedellerini ve bir kanalizasyon şebekesinden istifade eden veya etmesi gereken parsel sahipleri teknik altyapı bedellerini ilgili idareye vermedikçe ilgili idarenin bu tesisleri inşa ve ikmali mecburiyeti yoktur.
Mevcut binalarda esaslı değişiklikler ve ilaveler yapılması da bu madde hükümlerine bağlı olmakla beraber, bunların tamirleri için yukarıdaki şartlar aranmaz.
Bu maddenin tatbikinde 6183 Sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri tatbik olunur. Tatbikatla ilgili diğer hususlar imar yönetmeliğinde belirtilir.
İmar planları ilke kararları ile yoğunluk ve yapı düzeninde düzeltme ve yenileme getirilen yerleşik alanlardaki uygulamada mevcut şehirsel teknik ve sosyal altyapının tevsii ya da yenilenmesi gereken durumlarda, şehirsel hizmetlerin yerine getirilmesi ile ilgili olarak kanunlarda belirtilen katılma payları bu hizmetlerden yararlanacak arsa, yapı ya da bina sahiplerinden usulünce alınır.
İmar planlarında meskün saha olarak belirtilen yerlerde ise, gayrimenkul sahiplerince pis su mecralarının, yapının bulunduğu sokaktaki lağım şebekesine veya varsa umumi fosseptiğe bağlanması, lağım şebekesi veya umumi fosseptik olmayan yerlerde mahalli ihtiyaç ve vesaite göre ilgili idarece verilecek esaslar dahilinde gayrimenkulün içinde, lüzumlu tesisatın yapılması mecburidir. Bu bağlantılar mal sahibi tarafından ilgili idarece yapılacak tebligatla verilecek müddet zarfında yaptırılmadığı takdirde ilgili idare tarafından yıktırılır." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca 03/11/2014 tarihinde tadilen onaylanan 1/1000 ölçekli Fikirtepe ve Çevresi Uygulama İmar Planının ... sayılı plan notunda "Tüm yol ve alt yapı bedelleri mülkiyet sahipleri veya yatırımcı/müteahhit firma tarafından karşılanacaktır. Bu alt yapı masrafları harcamalara katılma payı olarak İstanbul Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı tarafından mimari avan proje onayı aşamasında tahsil edilecektir." düzenlemesine yer verilmiştir.
İmar Kanunu ve Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinde, her ölçekteki planların plan notları ve raporuyla bir bütün olarak hazırlanacağı belirtilmiştir. Plan notu, planın uygulanmasına ilişkin olarak uyulması gereken kuralların gösterildiği, planlarda belirlenen koşulları açıklayıcı, belirleyici ve bütünleyici nitelikte notlardır. Plan notlarında; yapılaşma şartları, parsel büyüklüğü, parsel derinliği, kat adedi, yükseklik gibi hususlara yer verilir.
Bu itibarla, alt yapı katılım bedeli gibi bir yükümlendirici işlemin imar planı notlarıyla düzenlenerek davacıdan talep edilmesine ilişkin işlemde hukuka ve mevzuata uyarlık görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 25/02/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.