T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2024/2512
Karar No : 2025/3803
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:... K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Tunceli İli, Merkez, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda 3194 sayılı İmar Kanununun 18. maddesi uyarınca parselasyon işlemi yapılmasına ilişkin Tunceli Belediye Encümeninin... tarihli, ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; her ne kadar bahse konu ... ada, ... parsel (ilk haliyle ... ada, ... parsel), Tunceli Belediye Encümeninin 2004 ve 2005 yıllarında aldığı kararlar ile davacı adına tescil edilen ... ada ...,...,...,... parseller ve ... ada ...,...,...,... parsel sayılı taşınmazlara dönüştürülmüş ise de, her iki belediye encümeni kararıyla onaylanan parselasyon işlemlerinin de yargı kararlarıyla iptaline karar verilmesi neticesinde 2010 yılında alınan geri dönüşüme ilişkin belediye encümeni kararı ile taşınmazın ilk tescil edildiği hale dönüştürüldüğü yani davacı ile ilgisi kesilerek tekrar Hazine adına tescil edildiği, dava konusu ... tarihli, ... sayılı belediye encümeni kararında da ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın mülkiyet durumunda davacı lehine herhangi bir değişiklik yapılmadığı görülmekle, idarece tesis edilen işlemlerden kaynaklı olarak zarara uğranıldığı iddiasının farklı davaların konusu olabileceği düşünülebilse de aynı iddiayla Hazine adına kayıtlı taşınmaza yönelik parselasyon işlemine ilişkin işlemin iptali istemiyle davacı tarafından açılmış olan işbu davanın esasının incelenmesine, ehliyet yönünden olanak bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.
Belirtilen gerekçelerle davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
SAVUNMALARIN ÖZETİ : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dava konusu Tunceli İli, Merkez İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz ilk olarak ... tarihinde ... ada ... sayılı parsel olarak 5.732,25 m² yüz ölçümlü haliyle, arazi ve teşvik vasfı ile Hazine adına hükmen tescil edilmiştir. Sonrasında Tunceli Belediye Encümeninin ... tarihli,... sayılı kararı ile onaylanan parselasyon işlemi neticesinde mülkiyeti Hazine'ye ait ... ada, ... sayılı kadastro parseli...... ada, ...,...,... ve... parsel sayılı taşınmazlar olarak dava dışı ... adına arsa vasfıyla 24.11.2004 tarihinde tapuya tescil edilmiştir. Bahse konu ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazlar 09.05.2005 tarihinde davacı tarafından, ...'den satın alınarak aynı tarihte davacı adına tapuya tescil edilmiştir. Alana yönelik 2004 yılında onaylanan bu parselasyon işleminin ... İdare Mahkemesinin E:..., K:... sayılı kararıyla fazla düzenleme ortaklık payı kesintisi yapıldığı gerekçesiyle iptaline karar verilmiş anılan Mahkeme kararı üzerine Tunceli Belediye Encümeninin ...tarihli, ... sayılı kararı ile Mahkeme kararındaki hukuka aykırılıkların giderilmesi ile taşınmazların yüz ölçümleri ve dağılımında değişiklik yapılmaksızın parselasyon işleminin yenilenmesine karar verilmiş ve aslına Hazine'ye ait olup yargı kararıyla iptaline karar verilen önceki parselasyonda ... adına tahsis yapılan taşınmazlar bu parselasyon işleminde de ... ada, ... ve ... sayılı parseller olarak davacı adına 10.04.2007 tarihinde tapuya tescil edilmiştir. Bu parselasyon işleminin de düzenleme sonrası, mülkiyeti hazineye ait taşınmazın teknik ve hukuki bir zorunluluk bulunmamasına rağmen özel şahıslar adına tahsis edildiği, değer ve konum olarak daha değersiz ve eşdeğer olmayan başka bir şahsa ait yerlerin ise hazineye tahsis edildiği, düzenleme sınırını gösteren haritada yer almasına rağmen bir kısım parsellerin dağıtıma sokulmaması nedeniyle düzenleme ortaklık payının da hatalı olarak hesaplandığı ve uygulamaya ilişkin usulü eksiklikler bulunduğu, parselasyon işleminde dağıtım, ilke ve esaslara uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle ... İdare Mahkemesinin ...... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile iptaline karar verilmiş anılan karar Danıştay Altıncı Dairesinin 05/11/2010 tarih ve E:2009/164, K:2010/10092 sayılı kararı ile onanmak suretiyle kesinleşmiştir. Bahse konu Mahkeme kararı üzerine, Tunceli Belediye Encümeninin... tarihli, ... sayılı ve ... tarihli, ... sayılı kararları ile parselasyon işleminin geri dönüşümüne karar verilmiş ve yapılan geri dönüşüm işlemi ile davacının satın almış olduğu ve son yapılan parselasyon ile ... ada ...,...,... ve ... parsel sayılı taşınmazlar tekrar ... ada, ... parsel sayılı taşınmaza dönüştürülerek 01.12.2010 tarihinde Hazine adına tapuya tescil edilmiştir. Geri dönüşüme ilişkin söz konusu belediye encümeninin ...tarihli, ... sayılı kararının "İmar parsellerinin kök kadastro parsellerine cetvellerde gösterildiği şekilde döndürülmesinin uygun görüldüğüne" ilişkin kısmı ile görülen davadaki davacının bu işleme yaptığı itiraz üzerine alınan belediye encümeninin... tarihli, ... sayılı kararının dava konusu alana ilişkin yapılan 18. madde uygulamasının iptaline "Mahkeme kararı ile iptal edilen eski uygulamalar nedeni ile oluşan tapu kayıtları için yapılan geriye dönüşüm işleminin kabulüne, geri dönüşüm yapılmasına rağmen bununla birlikte yapılması zorunlu yeni parselasyon uygulamasının yapılmayarak taşınmazların kadastral parsel halinde bırakılmasına" ilişkin bölümünün iptali istemiyle açılan davada, ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K... sayılı kararla, dava konusu işlemlerden belediye encümeninin ... tarihli, ... sayılı kararının "...yapılan 18. madde uygulamasının iptaline..." ilişkin kısmının, iptal kararının üzerinden yaklaşık iki yıllık bir süre geçmesine rağmen parselasyon işleminin tesis edilmediği, makul süre içinde parselasyon işleminin yapılması gerektiği gerekçesiyle iptaline, belediye encümeninin ... tarihli, ... sayılı kararının dava konusu edilen kısmı ile ... tarihli, ... sayılı belediye encümeni kararının "...Mahkeme kararı ile iptal edilen eski 18. madde uygulamaları nedeni ile oluşan tapu kayıtları için yapılan geriye dönüşüm işleminin kabulüne" ilişkin kısmı yönünden davanın reddine karar verilmiş, söz konusu "kısmen iptal, kısmen ret" kararının, iptale ilişkin kısmının Danıştay Altıncı Dairesi'nin 23/11/2016 tarih ve E:2012/5897, K:2016/7660 sayılı kararı ile "Bu durumda, çok sayıda itiraz olduğu için yeniden düzenleme yapılmak üzere 18. madde uygulamasının iptal edilmesine ilişkin dava konusu... tarihli, ... sayılı belediye encümeni kararının iptalinde hukuka uyarlık bulunmamaktadır." gerekçesiyle bozulması neticesinde, yetkili ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile bozma kararına uyularak bozulan kısım yönünden davanın reddine karar verilmiş ve söz konusu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir. ... ada, ... parsel sayılı mülkiyeti Hazine'ye ait taşınmazın tahsisli bulunduğu kurum olan Tunceli İl Milli Eğitim Müdürlüğünün talebi doğrultusunda Tunceli Belediye Encümeninin ... tarihli, ... sayılı kararıyla imar planına uygun biçimde gerekli yola terk işlemleri yapılarak taşınmazın ifrazının yapıldığı ve ... ada,... parsel sayılı taşınmazın bu işlem sonrası ... ada, ..., ..., ... ve ... sayılı parseller olarak ayrıldığı, bu taşınmazlardan ... parsel sayılı taşınmazın yol olarak kamuya terkin edildiği ve ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın da 29.07.2011 tarihinde Hazine adına tapuya tescil edilmiştir. ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın mülkiyet durumunda herhangi bir değişiklik yapılmaksızın Tunceli Belediye Encümeninin... tarihli, ... sayılı kararıyla onaylanan parselasyon işlemine tabi tutulduğu ve anılan parselasyon işlemiyle yapılan düzenleme ortaklık payı kesintileri sonucunda düzenleme sahasındaki başka imar parsellerinden Hazine'ye tahsis yapıldığı, alandaki yürürlükte olan 1/1000 ölçekli uygulama imar planında ilkokul alanında kalan ... ada, ... sayılı parselin de ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz olarak Hazine adına okul alanı vasfıyla tescil edildiği görülmektedir.
Bunun üzerine anılan ...... tarihli, ... sayılı Tunceli Belediye Encümeni kararıyla onaylanan parselasyon işleminin 26.07.2021 - 26.08.2021 tarihleri arasında askıya çıkarıldığı, davacı tarafından askı süresi içerisinde 23.08.2021 tarihinde daha önce satın aldığı parsellerin yerinde korunmadığı, imar planında okul yeri olarak ayrılan alanın okul alanı için uygun olmadığı şeklinde yapılan itirazın mevcut imar planı ve dağıtıma esas kök tapu kayıtları dikkate alınarak reddine ilişkin alınan Tunceli Belediye Encümeninin ... tarihli, ... sayılı kararı üzerine anılan parselasyon işleminin iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesinin "a" fıkrasında, idari işlemler hakkında; yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar iptal davaları olarak tanımlanmış; idarenin hukuka uygun davranmasını sağlayan en önemli denetim araçlarından olmakla birlikte her idari işleme karşı herkes tarafından iptal davası açılmasının idari işlemlerde istikrarsızlığa neden olmaması ve idarenin işleyişinin bu yüzden olumsuz etkilenmemesi için, dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçüler içinde menfaat ilişkisi bulunmasını öngören yasakoyucu, iptal davaları için "menfaat ihlali"ni, subjektif ehliyet koşulu olarak getirmiştir.
İptal davalarındaki subjektif ehliyet koşulunun, doğrudan doğruya hukuk devletinin yapılandırılması ve sürdürülmesine ilişkin bir sorun olması dolayısıyla, idari işlemlerin hukuka uygunluğunun iptal davası yoluyla denetlenmesini engellemeyecek bir biçimde anlaşılması gerekmektedir. Nitekim; çevre, tarihi ve kültürel değerlerin korunması, imar uygulamaları gibi kamu yararını yakından ilgilendiren konularda subjektif ehliyet koşulunun, bu durum dikkate alınarak yorumlanması gerektiğine ilişkin Danıştay kararları yerleşik içtihat niteliği kazanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Davaya konu parselasyon işlemiyle mülkiyeti Hazine'ye ait ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın ... ada, ... sayılı parsel olarak Hazine adına tapuda tescil edildiği davacıyla anılan taşınmaz arasında mülkiyet ilişkisi bulunmadığı açık ise de, somut olay özelinde mülkiyeti Hazine'ye ait bu taşınmazın safahatı dikkate alındığında iptal kararı öncesi yapılan parselasyonla mülkiyeti Hazine'ye ait ... ada, ......parsel sayılı taşınmazın bulunduğu yerde oluşan ... ada, ...,...,...ve ... parsel sayılı taşınmazlar davacı tarafından satın alındığından düzenleme sahasında taşınmazı bulunan ancak mülkiyeti dışındaki taşınmaza ilişkin parselasyon işleminin iptali istemiyle üçüncü şahıs tarafından açılan davalardaki menfaat ilişkisi gibi değerlendirme yapılamayacağı ayrıca aynı parselasyonla düzenleme sahasındaki ... ada, ...,...,...,... ve ... parsel sayılı taşınmazların davacı adına tahsis edildiği de göz önünde bulundurulduğunda anılan parselasyon işlemine karşı açılan davada, davacının subjektif ehliyetinin (menfaat koşulu) bulunduğu sonucuna varılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, davacılar tarafından davaya konu taşınmazı satın aldıkları tarihte taşınmazın konumunun Tunceli - Elazığ yoluna cepheli ve değerli bir konumda olduğu ve kendisine aynı parselden tahsis yapılması gerektiği iddia edilmekte ise de, bu durumun davalı idarenin parselasyon işlemindeki düzenleme sonrası, mülkiyeti hazineye ait taşınmazın teknik ve hukuki bir zorunluluk bulunmamasına rağmen özel şahıslar adına; değer ve konum olarak daha değersiz ve eşdeğer olmayan başka bir şahsa ait yerlerin ise hazineye tahsis edilmesi şeklindeki hatasından kaynaklandığı kaldı ki bu parselasyon işlemlerinin de yargı kararlarıyla iptaline karar verildiği ve kesinleştiği, ayrıca idarece de yargı kararlarının gereğinin yerine getirilmesi amacıyla geri dönüşüm işlemleri yapılarak anılan taşınmazın yeniden Hazine adına tescil edildiği görülmektedir.
Öte yandan, davacı tarafından idarece tesis edilen işlemlerden kaynaklı olarak zarara uğranıldığı iddiasının parselasyon işleminin iptali istemiyle açılan bu davanın konusu olamayacağı ancak bu hususa ilişkin olarak davacının davalı idareye karşı tam yargı davası açabileceği tabiidir.
Bu itibarla, davanın ehliyet yönünden reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle ehliyet yönünden reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 30/06/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.