T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2024/2718
Karar No : 2025/4187
DAVACI : ... İç Mimarlık Tasarım İnşaat Deniz Taahhüt Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ... Bakanlığı-ANKARA
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : 02/02/2019 tarih ve 30674 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği’nin 60. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi, 2. fıkrasının (b) bendi ile 3. fıkrasının ve arsa tahsisine dair süre uzatımı verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine dair Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : Davacı tarafından, 3194 sayılı Kanunun 29. maddesinde, yapı ruhsatının geçerlilik süresinin 5 yıl olarak belirlendiği, 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanununda yapı ruhsatı geçerlilik süresine yönelik bir düzenlemenin bulunmadığı, bu nedenle söz konusu 29. maddedeki 5 yıllık sürenin organize sanayi bölgelerinde yapılacak inşaatlar için de geçerli olduğu, Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği'nin iptali istenen maddelerinin İmar Kanunu'na aykırılık teşkil ettiği, Bakanlık tesis ettiği işlemde gerekçe bildirmediğinden yetkisini aştığı, devredilmiş taşınmazın tahsis kararının iptal edilmesinin mülkiyet hakkına aykırılık oluşturduğu, tesis edilen işlemin şirketin ekonomik mahvına yol açabileceği iddia edilerek Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği’nin 60. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi, 2. fıkrasının (b) bendi ile 3. fıkrası ile Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı kararının hukuka ve usule aykırı olduğu ileri sürülerek iptaline karar verilmesi istenilmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI : Davalı tarafından, Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği'nin aynı hükümlerinin iptali istemiyle davacı tarafından Danıştay Altıncı Dairesi nezdinde 2024/2291 Esas sayılı dosyayla dava açıldığından huzurdaki davanın derdest olduğu, davanın süresinde olmadığı, anılan hükümlerle OSB tüzel kişiliğinde bulunmayan sanayi parsellerinin üretime kazandırılması amaçlanmasına karşın davacının üretime başlamadığı, 4562 sayılı Kanun'a hedeflenen amaç doğrultusunda Kanunun 18. maddesi ile arsa tahsisine ilişkin hükümlere yer verildiği ve gerekli tedbirleri alma konusunda Bakanlığına yetkili kılındığı, bu yetkiye istinaden arsa tahsisi yapılması, tahsis edilen arsaların amaca uygun kullanım usulü, tahsisin iptali gibi konuların 27. madde uyarınca hazırlanan Yönetmelikle düzenlendiği, dava konusu Yönetmelik maddelerinin hukuka uygun olduğu ileri sürülerek davanın reddine karar verilmesi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ :
02/02/2019 tarih ve 30674 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği’nin 60. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi, 2. fıkrasının (b) bendi ile 3. fıkrası yönünden davanın reddine, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı kararı yönünden dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI ...'İN DÜŞÜNCESİ : Dava, ... ada, ... sayılı parsele ilişkin olarak arsa tahsisine dair süre uzatımı verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine dair ... tarih ve ... sayılı karar ile 02.02.2019 tarihli, 30674 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliğinin 60. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin, 2. fıkrasının (b) bendinin ve 3. fıkrasının iptali istemiyle açılmıştır.
Davanın süresinde olduğu görülerek işin esasına geçilmiştir.
4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu'nun 4. maddesinin 15. fıkrasında, "Yürürlüğe giren imar plânına göre arazi kullanımı, yapı ve tesislerinin projelendirilmesi, inşası ve kullanımıyla ilgili ruhsat ve izinler ile işyeri açma ve çalışma ruhsatları OSB tarafından verilir ve denetlenir. İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesi sırasında işyeri açma ve çalışma ruhsatına ilişkin harçlar, OSB tarafından tahsil edilerek ilgili belediye veya il özel idaresi hesabına yatırılır." hükmü, "Arsa Tahsisleri" başlıklı 18. maddesinin 7. ve 8. fıkrasında, "Katılımcının kendisine tahsis edilen parsel üzerinde gerçekleştireceği sabit yatırım tutarının en az %50’si tutarında bankalar veya kredi kuruluşlarından yatırım kredisi alması durumunda altıncı fıkrada aranan şartları sağlayanlarda üretime geçme şartı aranmaksızın geri alım hakkı şerhi konulmadan; Bakanlık kredisi kullanan OSB’lerde ipotekli, Bakanlık kredisi kullanmayan OSB’lerde ipoteksiz tapu verilebilir. Katılımcının yönetmelikte belirlenen süreler içinde üretime geçmemesi ve kredi sözleşmesinin sona ermesi durumunda tahsis için ödenen tutar toplamının tahsis tarihinden sonraki yıllar için 213 sayılı Kanun uyarınca açıklanan yeniden değerleme oranlarına göre güncellenmesi ile elde edilen tutarın ilgilinin banka hesabına yatırılmasını müteakip, parsel OSB adına tescil edilir. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin hususlar yönetmelikle belirlenir.
Hâlihazırda geri alım şerhli tapusunu alan katılımcılar hakkında yedinci fıkra hükümleri kıyasen uygulanabilir." hükmü, 01.07.2017 tarihinde yürürlüğe giren Geçici 15. maddesinde, "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce OSB olarak seçilen alan içinde kalan ve OSB tarafından katılımcıya devri gerçekleştirilen taşınmazların yatırım yapılmayarak boş kaldığının tespit edilmesi hâlinde taşınmaz malikine yapı ruhsatını alması ya da OSB’nin uygun gördüğü yatırımcıya taşınmazı devretmesi için bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl süre tanınır. Bu süre içinde taşınmazın OSB’nin uygun göreceği bir yatırımcıya devredilmemesi ya da yapı ruhsatı alınmaması veya yapı ruhsatı alınmış ise yapı ruhsatı tarihinden itibaren iki yıl içinde üretime geçilmemesi hâllerinde, taşınmaz kimin tasarrufunda olursa olsun tahsis için ödenen tutar toplamının tahsis tarihinden sonraki yıllar için Maliye Bakanlığı tarafından 213 sayılı Kanun uyarınca açıklanan yeniden değerleme oranlarına göre güncellenmesi ile elde edilen tutarın ilgilinin banka hesabına yatırılmasını müteakip OSB adına tescil edilir.
Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce maliki bulunduğu taşınmazı OSB olarak seçilen alan içerisinde kalan ve bu taşınmazı üzerinde yatırım yapmayarak boş hâlde bulunduran taşınmaz malikine, yapı ruhsatını alması ya da OSB’nin uygun gördüğü yatırımcıya taşınmazı devretmesi için bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl süre tanınır. Bu süre içinde taşınmazın OSB’nin uygun göreceği bir yatırımcıya devredilmemesi ya da yapı ruhsatı alınmaması veya yapı ruhsatı alınmış ise yapı ruhsatı tarihinden itibaren iki yıl içinde üretime geçilmemesi hâllerinde taşınmaz, kamulaştırma yoluyla iktisap edilir.
Birinci fıkraya göre OSB adına resen tescil edilen taşınmazlar ile ikinci fıkraya göre kamulaştırma yoluyla iktisap edilen taşınmazlar, öncelikli olarak orta yüksek ve yüksek teknolojili yatırımlara tahsis edilir. Aynı parsel için birden fazla yatırımcının tahsis talebinde bulunması durumunda teknoloji yoğunluğu, yatırım tutarı ve istihdam oranı yüksek olan yatırıma öncelik tanınır, eşitlik hâlinde ise kura yöntemine başvurulur. Bakanlık, OSB tarafından talep edilmesi durumunda, birinci ve ikinci fıkraların uygulanması kapsamında ortaya çıkacak arsa edinim masraflarının tamamına kadar olan kısmını kredilendirebilir." hükmü yer almıştır.
İşlem tarihinde yürürlükte olan haliyle, Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği’nin "Arsa tahsis iptali" başlıklı 60. maddesinin 1. fıkrasında, "Tahsis edilen arsa ile ilgili olarak;
a) Tahsis tarihinden itibaren 1 yıl içerisinde gerçekleştireceği yapıya ait projeleri OSB’ye tasdik ettirerek yapı ruhsatını almayan,
b) Yapı ruhsatı aldığı tarihten itibaren 2 yıl içinde iş yeri açma ve çalışma ruhsatını almayan,
c) 25/11/2014 tarihli ve 29186 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğine göre “ÇED Gerekli Değildir” veya “ÇED Olumlu” kararı almayan,
katılımcılara yapılan tahsis, yönetim kurulu tarafından iptal edilir." düzenlemesi, 2. fıkrasında, "Makul sebeplerin varlığı halinde birinci fıkranın;
a) (a) bendinde belirtilen süre toplamda 6 ayı,
b) (b) bendinde belirtilen süre ise toplamda 2 yılı
geçmemek üzere yönetim kurulu tarafından uzatılabilir." düzenlemesi, 3. fıkrasında, "İkinci fıkranın (b) bendinde belirtilen sürede de inşaata başlanmış ve yapı kullanma izni alamamış katılımcılar için ise bu süre toplamda 1 yılı geçmemek üzere Bakanlık tarafından uzatılabilir." düzenlemesi yer almıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 4. maddesinde, diğer özel kanunlar ile belirlenen veya belirlenecek olan yerlerde, bu Kanunun özel kanunlara aykırı olmayan hükümlerinin uygulanacağı hükme bağlanmış, 29. maddesinde, "Yapıya başlama müddeti ruhsat tarihinden itibaren iki yıldır. Bu müddet zarfında yapıya başlanmadığı veye başlanıp da her ne sebeple olursa olsun, başlama müddetiyle birlikte beş yıl içinde bitirilmediği takdirde verilen ruhsat hükümsüz kalır. Bu durumda yeniden ruhsat alınması mecburidir..."hükmü, 30. maddesinde, "Yapı tamamen bittiği takdirde tamamının, kısmen kullanılması mümkün kısımları tamamlandığı takdirde bu kısımlarının kullanılabilmesi için inşaat ruhsatını veren belediye, valilik (...) bürolarından; 27 nci maddeye göre ruhsata tabi olmayan yapıların tamamen veya kısmen kullanılabilmesi için ise ilgili belediye ve valilikten izin alınması mecburidir. Mal sahibinin müracaatı üzerine, yapının ruhsat ve eklerine uygun olduğu ve kullanılmasında fen bakımından mahzur görülmediğinin tespiti gerekir." hükmü, 31. maddesinde, "İnşaatın bitme günü, kullanma izninin verildiği tarihtir. Kullanma izni verilmeyen ve alınmayan yapılarda izin alınıncaya kadar elektrik, su ve kanalizasyon hizmetlerinden ve tesislerinden faydalandırılmazlar. Ancak, kullanma izni alan bağımsız bölümler bu hizmetlerden istifade ettirilir." hükmü yer almıştır.
Öte yandan mevzuata göre iş yeri açma ve çalışma ruhsatı alınabilmesi için yapı kullanma izni belgesinin alınmış olması gerekmektedir.
4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu'na göre yapı ve tesislerinin projelendirilmesi, inşası ve kullanımıyla ilgili ruhsat ve izinler ile işyeri açma ve çalışma ruhsatları OSB tarafından verilmekte olup yapı ruhsatının süresi, yani yapının ne kadar sürede bitirilerek yapı kullanma izni alınacağı düzenlenmemekte, bu hususlar genel kanun olan 3194 sayılı İmar Kanunu'na bırakılmaktadır. Ayrıca 4562 sayılı Kanun'da katılımcının yönetmelikte belirlenen süreler içinde üretime geçmemesi ve kredi sözleşmesinin sona ermesi durumunda, tahsis edilmiş olan taşınmazın OSB adına tescil edileceği hükme bağlanmaktadır. Yönetmelikte ise arsa tahsisinden itibaren 1 yıl içinde yapıya ilişkin projelerin onaylanarak yapı ruhsatının alınması, yapı ruhsatının alınmasından itibaren 2 yıl içinde iş yeri açma ve çalışma ruhsatının alınması gerektiği düzenlenmekte, makul sebeplerin varlığı halinde yapı ruhsatının alınmasının 6 ay, iş yeri açma ve çalışma ruhsatı alınmasının 2 yıl süreyle ya da makul sebeplerin varlığı aranmaksızın inşaata başlanmış, ancak yapı kullanma izni alamamış katılımcılar için ise bu sürenin toplamda 1 yılı geçmemek üzere uzatılabileceği kurala bağlanmaktadır.
4562 sayılı Kanun, ayrıca yukarıda açıklanan dışında, Geçici 16. madde ile 01.07.2017 tarihinden önce OSB olarak seçilen alan içinde kalan ve OSB tarafından katılımcıya devri gerçekleştirilen ya da taşınmazın maliki olan yatırımcının, bu taşınmaz üzerinde yatırım yapmaması ve taşınmazı boş bırakması halinde, taşınmazın elinden alınacağını ve mülkiyetinin OSB'ye geçeceğini ve sonrasında başka yatırımcılara tahsis edileceğini hükme bağlamaktadır. Burada kanun koyucu, Kanun'un önceki maddelerinden ve Yönetmeliğin 60. maddesinden ayrı olarak 01.07.2017 tarihinden önce OSB olarak seçilen alan içinde kalan yatırımcı için düzenleme getirmekte, anılan yatırımcının, 01.07.2017 tarihten itibaren taşınmazı bir yatırımcıya devretmesini ya da yapı ruhsatı almasını ve yapı ruhsatı alınmış ise yapı ruhsatı tarihinden itibaren iki yıl içinde üretime geçmesini istemekte, İmar Kanunu'nda belirlenen yapılaşma süresini, ayrıca iş yeri açma ve çalışma belgesi alınma süresini kısıtlamaktadır.
Bu bağlamda anılan Kanun, Geçici 15. madde ile yapı ruhsatı, yapı kullanma izni, iş yeri açma ve çalışma ruhsatı alınarak üretime geçilebilmesi için ayrı ve kısıtlayıcı kurallar öngörmekte olup Yönetmeliğin 60. maddesinde Geçici 15. madde ile ilgili bir düzenleme yer almamaktadır.
Dosyanın incelenmesinden, uyuşmazlığa konu taşınmazın 14.04.2011 tarihinde davacıya devredildiği, Kanun'un Geçici 15. maddesine göre 03.05.2018 tarihli yapı ruhsatının verildiği, sonrasında üretime geçme süresinin 09.10.2022 tarihine kadar olmak üzere 2 yıl uzatıldığı, davacının 29.12.2023 tarihli yeniden 2 yıl ek süre verilmesi isteminin ise dava konusu 06.02.2024 tarihli işlemle, Yönetmeliğin 60. maddesinin 3. fıkrası dayanak gösterilerek reddedildiği anlaşılmaktadır. Yönetmeliğin anılan maddesi dayanak gösterilerek işlem tesis edilse de somut olayda, davacının süre uzatım talebinin reddi yolundaki işleme ilişkin uyuşmazlığın, Geçici 15. madde uyarınca değerlendirilmesi ve dava hakkında karar verilmesi gerekmektedir. Nitekim davacıya yapılan arsa tahsisinin iptal edilerek taşınmazın Organize Sanayi Bölgesi adına tescili için gerekli işlemlerin başlatılması yolundaki 29.11.2023 tarihli işlem, Kanun'un Geçici 15. maddesi uyarınca tesis edilmiştir.
Bu durumda davacının süre uzatım talebinin reddine ilişkin işlemin, Kanun'un Geçici 15. maddesi uyarınca inceleneceği, Yönetmeliğin 60. maddesine uygunluğu yönünden değerlendirme yapılamayacağı ve anılan Yönetmelik maddesinin davacının menfaatini etkilemediği sonucuna ulaşıldığından, davanın bu kısmının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca ehliyet yönünden reddi gerekmektedir.
Uyuşmazlığın ... tarih ve ... sayılı işleme ilişkin kısmına gelince;
Davacının, Organize Sanayi Bölgesi Uygulama Yönetmeliğinin Geçici 12. maddesi kapsamında, 10.01.2025 tarihinde yaptığı süre uzatım başvurusunun Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından 16.01.2025 tarihinde onaylandığı, böylece uyuşmazlığa konu Bakanlık işleminin konusunun kalmadığı anlaşılmaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davanın Yönetmeliğe ilişkin kısmının ehliyet yönünden reddine, diğer işleme ilişkin dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince duruşma için taraflara önceden bildirilen 17/09/2025 tarihinde, davacı ... İç Mimarlık Tasarım İnşaat Deniz Taahhüt Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi vekili Av. ...'ın gelmediği ve davalı Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı vekili Av. ...'in geldiği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Gelen tarafa usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra gelen tarafa son kez söz verilip duruşma tamamlandı. Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY: Dosyanın incelenmesinden, Gebze Organize Sanayi Bölgesi tarafından, 2005 yılında davacıya tahsis edilen ... ada, ... sayılı parsele "Gebze OSB lehine 10 yıl süreyle vefa hakkı vardır." şerhi konularak 14/04/2011 tarihinde parselin davacıya devredildiği, 4562 sayıl Yasanın Geçici 15. maddesi uyarınca 03/05/2018 tarihinde yapı ruhsatı, 09/10/2019 tarihine kadar da 2 yıl ek süre verildiği, Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği’nin 60. maddesinin 3. fıkrası uyarınca 2 yıl süre uzatımı verilmesi istemiyle yapılan başvurunun Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı kararı ile reddedilmesi üzerine 02/02/2019 tarih ve 30674 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği’nin 60. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi, 2. fıkrasının (b) bendi ile 3. fıkrasının ve arsa tahsisine dair süre uzatımı verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine dair Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 2. maddesinde; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve dışında kalan yerlerde yapılacak planlar ile inşaa edilecek resmi ve özel bütün yapıların bu kanun hükümlerine tabi olduğu; 4. maddesinde, diğer özel kanunlar ile belirlenen veya belirlenecek olan yerlerde, bu Kanunun özel kanunlara aykırı olmayan hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiş; 29. maddesinde: "Yapıya başlama müddeti ruhsat tarihinden itibaren iki yıldır. Bu müddet zarfında yapıya başlanmadığı veye başlanıp da her ne sebeple olursa olsun, başlama müddetiyle birlikte beş yıl içinde bitirilmediği takdirde verilen ruhsat hükümsüz kalır. Bu durumda yeniden ruhsat alınması mecburidir. Başlanmış inşaatlarda müktesep haklar saklıdır. ...." hükmüne, 30. maddesinde ise, "Yapı tamamen bittiği takdirde tamamının, kısmen kullanılması mümkün kısımları tamamlandığı takdirde bu kısımlarının kullanılabilmesi için inşaat ruhsatını veren belediye, valilik (...) bürolarından; 27 nci maddeye göre ruhsata tabi olmayan yapıların tamamen veya kısmen kullanılabilmesi için ise ilgili belediye ve valilikten izin alınması mecburidir. Mal sahibinin müracaatı üzerine, yapının ruhsat ve eklerine uygun olduğu ve kullanılmasında fen bakımından mahzur görülmediğinin tespiti gerekir." hükmüne, 31. maddesinde de; "İnşaatın bitme günü, kullanma izninin verildiği tarihtir. Kullanma izni verilmeyen ve alınmayan yapılarda izin alınıncaya kadar elektrik, su ve kanalizasyon hizmetlerinden ve tesislerinden faydalandırılmazlar. Ancak, kullanma izni alan bağımsız bölümler bu hizmetlerden istifade ettirilir." hükmüne yer verilmiştir.
4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu'nun Geçici 15. maddesinde, "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce OSB olarak seçilen alan içinde kalan ve OSB tarafından katılımcıya devri gerçekleştirilen taşınmazların yatırım yapılmayarak boş kaldığının tespit edilmesi hâlinde taşınmaz malikine yapı ruhsatını alması ya da OSB’nin uygun gördüğü yatırımcıya taşınmazı devretmesi için bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl süre tanınır. Bu süre içinde taşınmazın OSB’nin uygun göreceği bir yatırımcıya devredilmemesi ya da yapı ruhsatı alınmaması veya yapı ruhsatı alınmış ise yapı ruhsatı tarihinden itibaren iki yıl içinde üretime geçilmemesi hâllerinde, taşınmaz kimin tasarrufunda olursa olsun tahsis için ödenen tutar toplamının tahsis tarihinden sonraki yıllar için Maliye Bakanlığı tarafından 213 sayılı Kanun uyarınca açıklanan yeniden değerleme oranlarına göre güncellenmesi ile elde edilen tutarın ilgilinin banka hesabına yatırılmasını müteakip OSB adına tescil edilir.
Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce maliki bulunduğu taşınmazı OSB olarak seçilen alan içerisinde kalan ve bu taşınmazı üzerinde yatırım yapmayarak boş hâlde bulunduran taşınmaz malikine, yapı ruhsatını alması ya da OSB’nin uygun gördüğü yatırımcıya taşınmazı devretmesi için bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl süre tanınır. Bu süre içinde taşınmazın OSB’nin uygun göreceği bir yatırımcıya devredilmemesi ya da yapı ruhsatı alınmaması veya yapı ruhsatı alınmış ise yapı ruhsatı tarihinden itibaren iki yıl içinde üretime geçilmemesi hâllerinde taşınmaz, kamulaştırma yoluyla iktisap edilir.
Birinci fıkraya göre OSB adına resen tescil edilen taşınmazlar ile ikinci fıkraya göre kamulaştırma yoluyla iktisap edilen taşınmazlar, öncelikli olarak orta yüksek ve yüksek teknolojili yatırımlara tahsis edilir. Aynı parsel için birden fazla yatırımcının tahsis talebinde bulunması durumunda teknoloji yoğunluğu, yatırım tutarı ve istihdam oranı yüksek olan yatırıma öncelik tanınır, eşitlik hâlinde ise kura yöntemine başvurulur. Bakanlık, OSB tarafından talep edilmesi durumunda, birinci ve ikinci fıkraların uygulanması kapsamında ortaya çıkacak arsa edinim masraflarının tamamına kadar olan kısmını kredilendirebilir." hükümlerine yer verilmiştir.
İşlem tarihinde yürürlükte olan haliyle, 02/02/2019 tarih ve 30674 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği’nin "Arsa tahsis iptali" başlıklı 60. maddesinin 1. fıkrasında, "Tahsis edilen arsa ile ilgili olarak;
a) Tahsis tarihinden itibaren 1 yıl içerisinde gerçekleştireceği yapıya ait projeleri OSB’ye tasdik ettirerek yapı ruhsatını almayan,
b) Yapı ruhsatı aldığı tarihten itibaren 2 yıl içinde iş yeri açma ve çalışma ruhsatını almayan,
c) 25/11/2014 tarihli ve 29186 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğine göre “ÇED Gerekli Değildir” veya “ÇED Olumlu” kararı almayan,
katılımcılara yapılan tahsis, yönetim kurulu tarafından iptal edilir." düzenlemesi, 2. fıkrasında, "Makul sebeplerin varlığı halinde birinci fıkranın;
a) (a) bendinde belirtilen süre toplamda 6 ayı,
b) (b) bendinde belirtilen süre ise toplamda 2 yılı
geçmemek üzere yönetim kurulu tarafından uzatılabilir." düzenlemesi, 3. fıkrasında, "İkinci fıkranın (b) bendinde belirtilen sürede de inşaata başlanmış ve yapı kullanma izni alamamış katılımcılar için ise bu süre toplamda 1 yılı geçmemek üzere Bakanlık tarafından uzatılabilir." düzenlemesi yer almıştır.
5/9/2024 tarih ve 32653 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelikle Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği’ne, "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce 60 ıncı maddede belirtilen, Bakanlık uzatımı dahil tüm süreleri tükenen ve yapı ruhsatı veya işyeri açma ve çalışma ruhsatı almayan katılımcılara, (Değişik ibare:RG-1/2/2025-32800) 31/01/2025 (5/2/2025) tarihine kadar Bakanlığa başvurulması halinde, Bakanlık tarafından 3 yıl ilave süre verilebilir. Süresi içinde başvuru yapılmayan süresi bitmiş tüm parsel tahsisleri OSB tarafından iptal edilir." hükmünü içeren Geçici 12. madde eklenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
1-02/02/2019 tarih ve 30674 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği’nin 60. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi, 2. fıkrasının (b) bendi ile 3. fıkrası yönünden;
Dosya içeriğinden, uyuşmazlığa konu parselin 14.04.2011 tarihinde davacıya devredildiği, Kanun'un Geçici 15. maddesine göre 03.05.2018 tarihli yapı ruhsatının verildiği, sonrasında üretime geçme süresinin 09.10.2022 tarihine kadar olmak üzere 2 yıl uzatıldığı, davacının 29.12.2023 tarihli yeniden 2 yıl ek süre verilmesi isteminin ise dava konusu 06.02.2024 tarihli işlemle, Yönetmeliğin 60. maddesinin 3. fıkrası dayanak gösterilerek reddedildiği anlaşılmaktadır.
Yapı ruhsatı hususunda genel düzenlemenin 3194 sayılı İmar Kanununda olmasına karşın arsa tahsisi ve iptali ile tahsis edilen arsalara ilişkin olarak verilecek yapı ruhsatları hususunda özel Yasa olan 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu hükümlerinin uygulanacağı, Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği’nin "Arsa tahsis iptali" başlıklı 60. maddesinde yer alan dava konusu "Yapı ruhsatı aldığı tarihten itibaren 2 yıl içinde iş yeri açma ve çalışma ruhsatını almayan, … katılımcılara yapılan tahsis, yönetim kurulu tarafından iptal edilir." hükmü ile "Makul sebeplerin varlığı halinde birinci fıkranın; İkinci fıkranın (b) bendinde belirtilen sürede de inşaata başlanmış ve “iş yeri açma ve çalışma ruhsatı” alamamış katılımcılar için ise bu süre toplamda “2” yılı geçmemek üzere Bakanlık tarafından uzatılabilir." düzenlemesinin, 4562 sayılı Yasanın Geçici 15. maddesindeki, "yapı ruhsatı alınmış ise yapı ruhsatı tarihinden itibaren iki yıl içinde üretime geçilmemesi hâllerinde taşınmaz, kamulaştırma yoluyla iktisap edileceği" hükmüne koşut olarak düzenlendiğinden dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
2-Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı kararı yönünden;
Davacının, Organize Sanayi Bölgesi Uygulama Yönetmeliğinin Geçici 12. maddesi kapsamında, 10.01.2025 tarihinde yaptığı süre uzatım başvurusunun Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından 16.01.2025 tarihinde onaylandığından dava konusu bireysel işlem yönünden davanın konusunun kalmadığı anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, dava konusu bireysel işlem yönünden dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 02/02/2019 tarih ve 30674 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği’nin 60. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi, 2. fıkrasının (b) bendi ile 3. fıkrası yönünden DAVANIN REDDİNE,
2.Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı kararı yönünden DAVA HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
3. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...- TL yargılama giderinin yarısı olan ...,-TLnin davacı üzerinde bırakılmasına, ...,-TLnin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı davalar için belirlenen ...- TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idare vekilinin duruşmaya katılması nedeniyle davalı idareye verilmesine, davacı vekili duruşmaya katılmadığından ...- TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
5. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 17/09/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.