T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2024/3035
Karar No : 2025/1960
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- ... 2- ... 3- ... 4- ...
VEKİLLERİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : Danıştay Altıncı Dairesinin 02/10/2023 tarih ve E:2019/21399, K:2023/7050 sayılı bozma kararına uyularak ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul İli, Kadıköy İlçesi, ... Mahallesi, ... pafta ... ada ... ve ... parsel, ... ada ... ve ... parsel, ... ada ... parsel sayılı taşınmazlara yönelik ... tarih ve ... sayılı İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisince kabul edilip ... tarihinde onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen bilirkişi raporu ve dava dosyasındaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden dava konusu plan değişikliğinin, Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinde tanımlanan gerekçeli plan raporunu içermemesi ve "yeşil alan" fonksiyonu getirerek dava konusu ... ada ..., ... ve ... sayılı parsellerin yoldan mahreç almasını engellemesi nedeniyle şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve teknikleri ile kamu yararına uygun olmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Temyize konu kararda; davacıların taşınmazlarının dava konusu plan değişikliği ile yola cephesinin kalmadığı itirazı ile bakılmakta olan davanın açıldığı, dava konusu plana askı süresi içerisinde yapılan itirazlar sonucunda da davacıların yola cephe almasını engelleyen yeşil alan fonksiyonunun kaldırılarak bant ve pasif yeşil alana alındığı ve aynı planda mer'i uygulama imar planı hükümlerinin geçerli olduğunun belirtildiği, Kadıköy Belediye Başkanlığının da dava konusu plana askı süresi içerisinde yaptığı itirazın içeriği incelendiğinde 11/05/2006 onay tarihli 1/1000 ölçekli uygulama imar planı notunda yer alan (11-Her türlü yaya ve taşıt yollarından ve parsel önündeki pasif yeşilleri ile yeşil bantlardan parsellere mahreç sağlanır ve araç giriş-çıkışı yapılabilir) düzenlemesinin yapılmasının istenilmesi üzerine dava konusu imar planında değişikliğe gidildiği, anılan plan notu doğrultusunda davacıların taşınmazının yola mahreç alamama durumunun da ortadan kaldırıldığı, dolayısıyla dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu anlaşıldığından dava konusu işlemin iptaline yönelik İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle, davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu imar planı değişikliğiyle taşınmazının yola bağlantısının ortadan kaldırıldığı, taşınmaz ile yol arasında yeşil alan oluşturulduğu, anılan durumun mevzuata aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacıların temyiz istemlerinin reddine,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile Mahkeme kararının kaldırılması, davanın reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA,
3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 14/04/2025 tarihinde, kesin olarak, oyçokluğuyla karar verildi.
(X) - KARŞI OY :
Dava; İstanbul İli, Kadıköy İlçesi, ... Mahallesi, ... pafta ... ada ... ve ... parsel, ... ada ... ve ... parsel, ... ada ... parsel sayılı taşınmazlara yönelik ... tarih ve ... sayılı İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisince kabul edilip 28/09/2015 tarihinde onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanununun 8. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, "İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer." hükmüne yer verilmiştir.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde ise, "Çevre düzeni plânına uygun olmak kaydıyla, büyükşehir belediye sınırları içinde 1/5000 ile 1/25000 arasındaki her ölçekte nazım imar plânını yapmak, yaptırmak ve onaylayarak uygulamak; büyükşehir içindeki belediyelerin nazım plâna uygun olarak hazırlayacakları uygulama imar plânlarını, bu plânlarda yapılacak değişiklikleri, parselasyon plânlarını ve imar ıslah plânlarını aynen veya değiştirerek onaylamak ve uygulanmasını denetlemek; nazım imar plânının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde uygulama imar plânlarını ve parselasyon plânlarını yapmayan ilçe belediyelerinin uygulama imar plânlarını ve parselasyon plânlarını yapmak veya yaptırmak." büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.
14/06/2014 tarih ve 29030 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin "Mekânsal planlama kademeleri ve ilişkileri" başlıklı 6. maddesinde, "(1) Mekânsal planlar kapsadıkları alan ve amaçları açısından Mekânsal Strateji Planları, Çevre Düzeni Planları ve İmar Planları olarak hazırlanır. Buna göre planlama kademeleri, üst kademeden alt kademeye doğru sırasıyla; Mekânsal Strateji Planı, Çevre Düzeni Planı, Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından oluşur. (2) Mekânsal planlar, plan kademelenmesine uygun olarak hazırlanır. Her plan, planlar arası kademeli birliktelik ilkesi uyarınca yürürlükteki üst kademe planların kararlarına uygun olmak, raporu ile bütün oluşturmak ve bir alt kademedeki planı yönlendirmek zorundadır." kuralına yer verilmiş, "İmar planı değişiklikleri" başlıklı 26. maddesinde; imar planı değişikliğinin; plan ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü, sosyal ve teknik altyapı dengesini bozmayacak nitelikte, kamu yararı amaçlı, teknik ve nesnel gerekçelere dayanılarak yapılacağı hükme bağlanmıştır.
Yukarıda belirtilen Kanun hükümlerinin değerlendirilmesinden, nazım imar planının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde uygulama imar planlarını yapma yetkisinin ilçe belediyelerine ait olduğu, kanunen öngörülen bir yıllık sürenin geçmediği hallerde ve kanunlarla büyükşehir belediyesine verilmiş görev ve hizmetlerin gerektirdiği proje, yapım, bakım ve onarım işleriyle ilgili olmayan durumlarda ise uygulama imar plânlarının, büyükşehir belediyesince doğrudan yapılmasının mevzuata aykırılık teşkil edeceği açıktır.
Öncelikli olarak; uyuşmazlıkta, belirtilen koşulların gerçekleşmediği görüldüğünden dava konusu ... tarih ve ... sayılı İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisince kabul edilip 28/09/2015 tarihinde onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinde yetki yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Dosyada yer alan bilgi ve belgelerden, dava 2009 tarihli imar planında taşınmazların büyük kısmının yol ve kaldırım alanında kaldığı, yolda kalan taşınmazların ana arter olan Bağdat Caddesine cepheli olması ve bölgedeki kamulaştırma bedellerinin 2014 yılı itibarıyla birim fiyatının yüksek olması nedeniyle belediyeye maddi açıdan büyük külfet getireceği, anılan plana göre halihazırda bir yol projesinin de bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu uygulama imar planı değişikliği yapıldığı anlaşılmaktadır.
Mevzuatta imar planı değişikliğinin, plan ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü, sosyal ve teknik altyapı dengesini bozmayacak nitelikte, kamu yararı amaçlı, teknik ve nesnel gerekçelere dayanılarak yapılacağının açıkça kurala bağlandığı dikkate alındığında, davalı idarece tamamen maddi kaygılarla ile yapılan plan değişikliğinde anılan kurala riayet edilmediğinden dava konusu işlemde bu yönden de hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
Bunun yanında; planlamanın en temel unsurlarından birisi olan, birbirini yönlendiren ve denetleyen farklı ölçeklerdeki planlar arasındaki "kademeli birliktelik" ilkesi uyarınca, alt ölçekli planlar, bir üst ölçekte belirlenen temel ilke, strateji ve plan kararlarına uygun olmak zorunda olup, bunun sonucu olarak, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile belirlenen kullanım kararlarının, üst kademede bulunan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile uyumlu olup olmadığı yönünden incelenmesi gerektiği; uyuşmazlıkta değişikliğin sadece 1/1000 ölçekli uygulama imar planında yapıldığı, 1/5000 ölçekli nazım imar planında değişikliğe gidilmediği anlaşılmakla, dava konusu uygulama imar planı değişikliğinin "planların kademeli birlikteliği" ilkesine ve üst ölçekli nazım imar planına aykırı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle; dava konusu işlemin iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile Mahkeme kararının kaldırılması, davanın reddi yolundaki temyize konu İdari Dava Dairesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği görüşüyle daire kararına katılmıyorum.