T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2024/3136
Karar No : 2025/2159
TEMYİZ EDENLER : I-(DAVACI)
... Odası (... Şubesi)
VEKİLİ : Av. ...
II- (DAVACI YANINDA MÜDAHİL)
... Belediye Başkanlığı/ ...
VEKİLİ : Av. ...
III- (DAVALI) ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
IV- (DAVALI YANINDA MÜDAHİL)
... Yapı Kooperatifi
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF : I- (DAVALI) ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
II- (DAVALI YANINDA MÜDAHİL)
... Konut Yapı Kooperatifi
III-(DAVACI)
... Plancıları Odası
IV- (DAVACI YANINDA MÜDAHİL)
... Belediye Başkanlığı
İSTEMİN KONUSU : Danıştay Altıncı Dairesinin 14/12/2023 tarih ve E:2021/8138, K:2023/9503 sayılı bozma kararına uyularak ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Ankara ili, Çankaya ilçesi, ... Mevkii, ..., ..., ..., ... ve ... sayılı kadastro parsellerine yönelik Kentsel Dönüşüm Gelişim Proje Alanı (KDGPA) sınır teklifi onayına ilişkin Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile 1/25.000 ve 1/5.000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin kabulü yolundaki Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararının ve 1/1.000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin onaylanmasına ilişkin Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararda; mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporları ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden; üst ölçekli (1/100.00) Çevre Düzeni Planının dava konusu planlardan sonra hazırlandığı ve davaya konu alana ilişkin bir değişiklik getirmediği, bu nedenle dava konusu imar planlarında üst ölçekli plana aykırılığın söz konusu olmadığı, yaklaşık 6,8 hektar yüzölçümlü taşınmazların en az 5 en çok 50 hektar alan büyüklüğü şartını taşıdığı ve 5393 sayılı Kanunun 73. maddesinde sayılan amaçlardan birinin gerçekleştirilmesi bakımından yeterli olduğu, proje alanı üzerinde yapı bulunup bulunmaması ve imarlı ya da imarsız alan olması hususlarının belediye meclisinin yetki ve takdirinde olduğu, bu bakımdan taşınmazların bulunduğu alanın Kentsel Dönüşüm Gelişim Proje Alanı olarak belirlenebilmesi için ilgili mevzuatta aranan şartların mevcut olduğu, imar planlarında sosyal ve teknik donatı alanı olarak ayrılan 20.926 metrekare büyüklüğündeki alanın Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinde belirlenen standartların üzerinde olduğu, ulaşım altyapısının yeterli düzeyde bulunduğu, plan kararlarında ilgili mevzuata aykırı bir düzenlemeye yer verilmediği, II. Derece Doğal Sit Alanı ve ODTÜ Koruma Planı Alanı içinde kalan alanların kamusal kullanıma terk edilmiş olduğu ve bölgenin artan konut ihtiyacının karşılandığı dikkate alındığında kamu yararının gözetildiği, imar planları ile getirilen Emsal: 2.00 yapılaşma koşulunun çevredeki yapılaşma koşulları ile uyumlu olduğu ve plan alanındaki taşınmazlara çevresindeki taşınmazlardan ayrıcalıklı haklar getirmediği anlaşıldığından, dava konusu işlemlerde imar mevzuatına, şehircilik ilkelerine ve planlama esaslarına aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; uyuşmazlığa konu ada ve parsellerin etrafındaki mevcut yapı dokusu ile birlikte ele alındığında sosyal ve teknik alt yapı alanlarının birlikte kullanılması bakımından İncek, Alacaatlı, Beytepe ve civar mahallelerin yapı yoğunluğu ile sosyal ve teknik donatılarının bütünsel olarak değerlendirilmesi gerektiği, bu alanlarda 0,50 emsal ve 2 katlı konut yapıları bulunduğu gibi 2,0 emsal yüksek katlı konut yapılarının da bulunduğu anılan bölgede çok sayıda ada/parselin site tarzında konut alanı olarak sosyal ve teknik altyapı alanlarını ada/parsel içinde ya da civarda yaptığı terklerden karşılanmak üzere planlandığı, ayrıntısına yer verilen açıklamalar doğrultusunda dinamik bir sürecin sonucunda oluşturulan imar planlarını değişmeyen statik belgeler olarak kabul etmenin ekonomik, toplumsal ve teknolojik bakımdan hızlı bir değişim içinde bulunan kentlerin yerleşim alanlarının gerçek yapısı ile bağdaşmayacağı gözönünde bulundurulduğunda bölgenin dönüşümüne yönelik olarak gerçekleştirilen imar planı değişikliklerinde şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına aykırılık bulunmadığı; plan açıklama raporunda kentsel teknik altyapı etki değerlendirmesine ilişkin yeterli açıklamalara yer verildiği görüldüğünden, kentsel teknik altyapı etki değerlendirme raporu hazırlanmaması dava konusu işlemi kusurlandırır nitelikte görülemediği; 10 sayılı plan notu ile imar mevzuatında yer almayan imar hakkı transferinin gerçekleştirilmediği, notun imar adası içindeki parseller arasında yoğunluklukların belirlenmesine yönelik olduğu, toplam emsal oranının değiştirilmediği görüldüğünden, bu hususun mevzuata aykırı olmadığı; bozma kararına uyularak uyuşmazlık incelendiğinde, davacı meslek odasının plan genelinin iptali istemiyle bakılan davayı açtığı ancak özel olarak herhangi bir plan notunun ayrıca iptalini talep etmediği, dava dilekçesinde açıkça anılan plan notlarının ilgili mevzuat hükümlerine aykırı olduğu şeklinde yakınmalarda bulunduğu ve plan genelinin iptalinin talep edildiği hususları dikkate alındığında, plan genelinin bir parçası olan 8 ve 11 sayılı plan notlarının da iptalinin talep edildiğinin kabulü gerektiği, dava konusu 8 sayılı plan notu (Konut+Ticaret alanlarında E:2.00 Yençok:serbesttir. Konut ve ticaret kullanımları birlikte veya ayrı ayrı yer alabilir. Ticaret kullanımı toplam inşaat alanının %30'undan fazla olmamak kaydı ile emsale dahil değildir.) ile getirilen yapılaşma koşullarının uygun olduğunun ayrıntılarına yer verilen gerekçelerle ortaya konulduğu bu nedenle plan notunun yapılaşma koşullarına yönelik kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı, Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliğinin emsal harici bırakılabilecek alanları düzenlediği 16. maddesinin 4. fıkrasında ticaret alanlarının emsal harici bırakılabileceğine dair bir düzenleme olmadığından plan notunun ticaret alanlarını emsal harici bırakan son cümlesinde hukuka uygunluk bulunmadığı; dava konusu 11 sayılı plan notunun ("İmar ada/parsellerinde konut kullanımlarında kat bahçeleri yapılabilir. Bu alanlar emsale dahil değildir.") Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliğinin emsal harici bırakılabilecek alanları düzenlediği 16. maddesinin 4. fıkrasında, kış bahçesinin emsal harici bırakılabileceği düzenlendiğinden söz konusu plan notunda hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılarak 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile anılan mahkeme kararının 1/5000 ve 1/1000 ölçekli plan değişikliğine ait 8 sayılı plan notunun son cümlesine ilişkin kısmının kaldırılmasına, bu kısım yönünden dava konusu işlemin iptaline, istinaf başvurularının 1/5000 ve 1/1000 ölçekli ana plan değişikliği ve 8 sayılı plan notunun son cümlesi dışında kalan kısmı ile 11 sayılı plan notu yönünden yukarıda yer verilen gerekçelerle reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesinde, "Temyiz incelemesi sonucunda verilen bozma kararı üzerine ilgili merci, dosyayı öncelikle inceler ve varsa gerekli tahkik işlemlerini tamamlayarak yeniden karar verir. Bölge idare mahkemesi, Danıştayca verilen bozma kararına uyabileceği gibi kararında ısrar da edebilir. Danıştayın bozma kararına uyulduğu takdirde, bu kararın temyiz incelemesi, bozma kararına uygunlukla sınırlı olarak yapılır." hükmüne yer verilmiştir.
Bu durumda, Danıştay Altıncı Dairesinin Danıştay Altıncı Dairesinin 14/12/2023 tarih ve E:2021/8138, K:2023/9503 sayılı bozma kararına uyularak ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu kararının 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile 8 sayılı plan notları yönünden onanması, 11 sayılı plan notları mevzuata aykırı olduğundan bu kısmı yönünden bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY: Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile Ankara ili, Çankaya ilçesi, ... Lodumlu Mevkiinde bulunan 6,8 hektar yüzölçümlü mülkiyeti davalı yanında müdahile ait ..., ..., ..., ... ve ... sayılı kadastro parsellerine ilişkin Kentsel Dönüşüm Gelişim Proje Alanı (KDGPA) sınır teklifinin onaylandığı, sınır teklifi alanının 19.061 büyüklüğündeki kısmının II. Derece Doğal Sit Alanı ve ODTÜ Koruma Amaçlı İmar Planı alanı içinde kaldığı, kalan 49.168 m²lik kısmının ise bu alanın dışında bulunduğu, Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin aynı parsellerle ilgili ... tarih ve ... sayılı kararı ile ... tarih ve ... sayılı kararla onaylanan önceki planların iptal edilerek, anılan parsellere ilişkin 1/25.000 ve 1/5.000 ölçekli nazım imar planı değişikliklerinin kabul edildiği, söz konusu plan değişiklikleriyle ODTÜ Koruma Amaçlı İmar Planı alanı içinde kalan alanların park alanı, yeşil alan, orman alanı ve benzeri fonksiyonlara kamuya ayrıldığı, korunan alan statüsündeki alanlar için koruma amaçlı imar planı yapılmasının öngörüldüğü, kalan kısımların konut+ticaret alanı olarak ayrıldığı, konut+ticaret alanında önceki planda E=2.50 olan yapı yoğunluğunun E=2.00 olarak düzenlendiği, Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin aynı parsellerle ilgili ... tarih ve ... sayılı kararıyla da üst ölçekli plan değişiklikleri doğrultusunda hazırlanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin onaylandığı, bakılan davanın ise 1/25.000 ve 1/5.000 ölçekli nazım imar planı değişikliklerinin iptali istemiyle açıldığı anlaşılmaktadır.
... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; Kentsel Dönüşüm Gelişim Proje Alanı (KDGPA) sınır teklifi onayına ilişkin işlem ile 1/25000 ölçekli nazım imar planı onayına ilişkin işlem yönünden istinaf başvurularının reddine, 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğine ilişkin kısım yönünden istinaf başvurularının kabulü ile kararın bu kısımlarının kaldırılarak dava konusu işlemlerin bu kısımlarının iptaline karar verilmiştir. Daire kararına karşı aleyhe olan kısımlar yönünden davacı, davalı ve müdahiller tarafından temyiz yoluna başvurulması üzerine Danıştay Altıncı Dairesinin 14/12/2023 tarihli ve E:2021/8138, K:2023/9503 sayılı kararıyla; Kentsel Dönüşüm Gelişim Proje Alanı (KDGPA) sınır teklifi onayına ilişkin kısım ile 1/25000 ölçekli nazım imar planı onayına ilişkin kısım yönünden Daire kararının açıklamalı olarak onanmasına, 1/5000 ve 1/1000 ölçekli plan değişiklikleri yönünden ise Daire kararının bozulmasına karar verilmiştir. Kentsel Dönüşüm Gelişim Proje Alanı (KDGPA) sınır teklifi onayına ilişkin kısım ile 1/25000 ölçekli nazım imar planı onayına ilişkin kısım yönünden Daire kararının açıklamalı olarak onanmasıyla birlikte bu kısımların kesinleştiği görüldüğünden, bozulan kısım yönünden (1/5000 ve 1/1000 ölçekli plan değişiklikleri) inceleme yapılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliği'nin 16. maddesinin 4. fıkrasında, "Kat alanı kat sayısı (KAKS) (Emsal): Yapının katlar alanı toplamının imar parseli alanına oranından elde edilen sayıdır. İmar planlarında emsal hesabının, brüt veya net parsele göre belirleneceğine ilişkin hüküm bulunmaması halinde uygulamalar net imar parseli alanına göre yapılır. Emsalin brüt alandan belirlenmesi halinde kamuya ayrılan alanların bedelsiz terk edilmesi şarttır. Kamuya ayrılan kısımları bedelsiz terk edilmeyen alanlarda parselin brüt alanı üzerinden emsal hesabı yapılarak ruhsat düzenlenemez. Katlar alanına;
Teras çatılar ve çatı bahçeleri, kanopiler, giriş saçakları, tabii veya tesviye zemine oturan avlular, sundurma gibi üstü hafif malzeme ile örtülü bir veya birden fazla kenarı açık olan ve her bir bağımsız bölümle irtibatlı zemin terasları, binaya bitişik veya ayrık bir veya birden fazla kenarı açık olan arkatlar, bahçe ve istinat duvarları, Üstü sökülür-takılır hafif malzeme ile kenarları rüzgar kesici cam panellerle kapatılmış olsa dahi açık oturma yerleri, çocuk oyun alanları, en az bir tarafı açık sundurmalar, açık büfeler, açık yüzme havuzları, atlama kuleleri, pergolalar ve kameriyeler, Bu Yönetmelikte öngörülen asgari sayıda her bir kapıcı dairesinin 75 m2`si, bekçi odalarının ve kontrol kulübelerinin toplam 9 m2`si,
Mescit, bina için gerekli minimum sığınak alanının %30 fazlasını geçmeyen sığınak alanı,
Ticari amaç içermeyen kreş ve çocuk bakım ünitelerinin toplam katlar alanının %5`ini aşmamak koşuluyla 750 m²`yi geçmeyen kısımları, Yapının kendi ihtiyacı için bodrum katta yapılan otoparklar ile konut, resmi kurumlar, eğitim ve sağlık tesisleri, ibadet yerleri, otel, opera, yurt, müze, kütüphane hariç umumi binaların teraslarında yapılan açık otoparklar, Ortak alan olarak ayrılan; asansör boşlukları, yangın merdiveni, yangın güvenlik hollerinin 6 m2`si ve ışıklıklar, Çöp, atık ayrıştırma, hava, tesisat şaft ve bacaları, Yapı yüksekliği 60.50 m.`den fazla olan binalar ile özelliği gereği tesisat katı oluşturulması zorunlu binalarda emsale dahil katlar alanının % 3`ünü geçmemek koşuluyla sadece tesisat için oluşturulan tesisat katları, Bina veya tesise ait olan; kazan dairesi, teshin merkezi, arıtma tesisi, su sarnıcı, gri su toplama havuzu, yakıt ve su depoları, silolar, trafolar, jeneratör, kojenerasyon ünitesi, eşanjör ve hidrofor bölümleri, Bütün cepheleri tamamen toprağın altında ve yapı yaklaşma sınırı içinde kalan katlarda yer alan ve tek başına bağımsız bölüm oluşturmayan veya bir bağımsız bölümün eklentisi veya parçası olmayan ve toplamda katlar alanının % 10`unu ve 3000 m2`yi aşmayacak şekilde düzenlenen; ortak alan niteliğindeki jimnastik salonu, oyun ve hobi odaları, yüzme havuzu, sauna gibi sosyal tesis ve spor birimleri, Bütün cepheleri tamamen tabii zeminin altında kalan bodrum katlarda yer alan ve toplamda katlar alanının %5`ini aşmayan ortak alan depolar, Daha sonradan hafredilerek açığa çıkması mümkün bulunmayan bina cephelerinde ilave kat görünümüne neden olmayan bütün cepheleri tamamen tabii zeminin altında kalan bodrum katlarda yer alan ve tek başına bağımsız bölüm oluşturmayan; konut kullanımlı bağımsız bölümün bağımsız bölüm bürüt alanının %20`sini, ticari kullanımlı bağımsız bölümün bağımsız bölüm bürüt alanını aşmayan depo amaçlı eklentiler, Bulunduğu katın emsale dahil alanının toplam %20`sini geçmemek koşuluyla; sökülür-takılır-katlanır cam panellerle kapatılmış olanlar dâhil olmak üzere balkonlar, açık çıkmalar ile kat bahçe ve terasları, kış bahçeleri, iç bahçeler, tesisat alanı, yangın güvenlik koridoru, bina giriş holleri, kat holleri, asansör önü sahanlıkları, kat ve ara sahanlıkları dahil açık veya kapalı merdivenler, dahil edilmez. Özel çevre koruma alanları, kıyı alanları, sit alanları ve orman alanları gibi korunan alanlara ilişkin planlarda emsal, TAKS, yapı yaklaşma mesafeleri ve kat adedi belirlenmeden uygulama yapılamaz, ruhsat düzenlenemez. Korunan alanlar hariç olmak üzere uygulama imar planında yapılaşma koşulları belirlenmeyen; nüfusu 5.000`in altında kalan yerleşmelerde TAKS:0.20`yi, kat adedi 2`yi, nüfusu 5.000`den fazla 30.000` den az olan yerleşmelerde TAKS:0.25`i, kat adedi 3`ü, nüfusu 30.000`den fazla 50.000`den az olan yerleşmelerde TAKS:0.30`u, kat adedi 4`ü, nüfusu 50.000`den fazla olan yerleşmelerde ise TAKS:0.40`ı, kat adedi 5`i geçemez. İmar planında TAKS ve KAKS verilmeyen parsellerde 2/8/2013 tarihinden sonra kat adedinin artırılmasına yönelik yapılacak plan değişikliklerinde bu alanlarda TAKS ve KAKS`ın verilmesi zorunludur, aksi halde bu parsellerde yapı ruhsatı düzenlenemez. Tamamen toprağın altında kalması nedeniyle; bu bent uyarınca emsal hesabına konu edilmeyen mekanlar ile kat adedine konu edilmeyen katların hiç bir cephesi kazı ve tesviye yapılarak açığa çıkarılamaz. Emsal hesabına dahil edilmeyen mekanlar proje değişikliği ile imar planındaki veya yönetmelikle belirlenen emsal değerini aşacak şekilde emsal hesabına konu alan haline getirilemez, müstakil bağımsız bölüm haline dönüştürülemez ve kat mülkiyeti tesis edilemez. Bu alt bentte belirtilen emsal hesabı yapılırken, bağımsız bölüm bürüt alan tespit esaslarına göre işlem yapılır, ancak, bu hesaba bu bent uyarınca katlar alanına dahil edilmeyen alanlar, boşluklar dahil edilmez." hükmü yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ve Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan 1/1.000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile 8 sayılı plan notu yönünden;
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın, 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile 8 sayılı plan notları yönünden usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının anılan kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
11 sayılı plan notları yönünden;
11 sayılı plan notlarında, "İmar ada/parsellerinde konut kullanımlarında kat bahçeleri yapılabilir. Bu alanlar emsale dahil değildir." hükmüne yer verilmiştir.
Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliği'nin 16. maddesinin 4. fıkrasında, "Bulunduğu katın emsale dahil alanının toplam %20`sini geçmemek koşuluyla.... açık çıkmalar ile kat bahçe ve terasları...dahil edilmez." hükmü yer almakta olup bulunduğu katın emsale dahil alanının toplam %20`sini geçmemek koşuluyla yapılan kat bahçelerinin emsal hesabına dahil edilmeyeceğinden, kat bahçelerinin tamamının emsal hesabına dahil edilmemesine ilişkin dava konusu 11 sayılı plan notunda mevzuata uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile 8 sayılı plan notu yönünden ONANMASINA, 11 sayılı plan notu yönünden BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 21/04/2025 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.