T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2024/3457
Karar No : 2024/7269
TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVACI) ... Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...
2- (DAVALI) ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF : 1- (DAVALI) ... Belediye Başkanlığı
2- (DAVACI) ... Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
İSTEMİN KONUSU : Danıştay Altıncı Dairesinin 09/03/2023 tarih ve E:2019/12436, K:2023/2527 sayılı bozma kararına uyularak, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın, taraflarca aleyhe olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Elazığ ili, Merkez, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel taşınmaz nedeniyle toplam 479.416,00-TL tutarında teknik alt yapı bedeli tahakkuk ettirilmesine ilişkin işlemin iptali ile davacı tarafından ihtirazi kayıtla peşin olarak ödenen 119.854,00-TL tutarın yasal faiziyle birlikte iadesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; taşınmaz için yapı ruhsatı verilmesi istemiyle idareye başvuru yapıldığı tarihte alanda içme suyı ve kanalizasyon altyapısının henüz tamamlanmadığı, sadece stabilize yol bulunduğu, teknik altyapı bedeli tahakkuk ettirilmesine ve bu bedelin % 25'lik kısmının peşin olarak tahsil edilmesine yönelik işlemin 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 86 ila 94. maddelerine göre değil, 3194 sayılı İmar Kanununun 23. maddesi uyarınca tesis edildiği, beldenin inkişafına ayrılmış alanlarda yapı ruhsatı verilebilmesi için parselasyon planlarının tasdik edilmiş olmasının yanı sıra teknik altyapısının yapılmış olması da gerektiğinden, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, öte yandan, Anayasanın 125. maddesi uyarınca idare kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olmakla birlikte dava konusu işlem hukuka uygun bulunduğundan, davacının bu işlem nedeniyle ihtirazi kayıtla ödemek durumunda kaldığını ileri sürdüğü meblağın iadesi isteminin de reddi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince, Danıştay Altıncı Dairesinin 09/03/2023 tarih ve E:2019/12436, K:2023/2527 sayılı bozma kararına uyularak verilen kararda, dava konusu işlemin tahakkuk ettirilen teknik alt yapı katılım bedelinin %75'i olan 359.654,00-TL'lik kısmı yönünden; söz konusu tesislerin yetkili idarece tamamlandığı tarihi takip eden 6 ay içinde ödeneceğine yönelik davacıdan bir taahhütname alınması gerekmekte iken; kalan borcun istenebilir hale gelmesinin hizmetin tamamlanması koşuluna bağlı olduğu gözetilmeksizin, Vergi Kanunda öngörülen vergi dönemleri esas alınarak en son 18/10/2017 tarihine kadar 4 eşit taksit halinde ödenmesi gerektiğine dair düzenlenen dava konusu tahakkuk fişinin 3194 sayılı Kanunda öngörülen usule aykırı olduğu anlaşılmakla, yol, su ve kanalizasyon teknik alt yapı bedeli tahakkuku işleminin %75'lik oranı olan 359.654,00-TL'lik kısmında hukuka uygunluk bulunmadığı; %25'i olan 119.854,00-TL'lik kısmı yönünden ise, uyuşmazlığa konu taşınmazın 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarında gelişme konut alanında kaldığı, ruhsat verilmesi istemiyle davalı idareye başvurulduğu tarihte altyapı tesislerinin tamamlanmamış olduğu ve teknik altyapı beledinin hukuka uygun şekilde hesaplandığı dolayısıyla dava konusu işlemin bu kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, davacının istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, davanın reddine ilişkin Mahkeme kararının dava konusu işlemin tahakkuk ettirilen teknik alt yapı katılım bedelinin %75'i olan 359.654,00-TL'lik kısmı yönünden kaldırılarak iptaline, dava konusu işlemin %25'i olan 119.854,00-TL'lik kısmı ve ihtirazi kayıtla ödenen 119.854,00-TL tutarındaki teknik alt yapı bedelinin iadesi istemi yönünden istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TARAFLARIN İDDİALARI :
Davacı tarafından; uyuşmazlığa konu taşınmaz nedeniyle tahakkuk ettirilen bedelin 2464 sayılı Kanunda yer alan düzenlemelere aykırı olduğu, ayrıca taşınmazın buluduğu alanda bedele konu hizmetler tamamlanmamasına rağmen teknik alt yapı katılım bedeli tahsil edilmesinin de hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
Davalı idare tarafından; 3194 sayılı Kanun'un 23. maddesi uyarınca tesis edilen dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.
TARAFLARIN SAVUNMASI :
Taraflarca savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Uyuşmazlık konusu taşınmaz için yapı ruhsatı verilmesi istemiyle davalı idareye yapılan başvuru üzerine 3194 sayılı İmar Kanununun 23. maddesi uyarınca Elazığ Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı ücret tarifesine göre hesaplanan toplam 479.416,00 TL tutarında yol, kanalizasyon ve içme suyu tesisatı katılım bedelinin %25'ine karşılık gelen 119.854,00 TL'lik kısmı 18/04/2016 tarihinde davacıdan peşin olarak tahsil edilmiş, borcun kalan kısmı için tahakkuk fişi düzenlenmiştir.
Davacı tarafından ihtirazi kayıtla ödeme yapıldıktan sonra bakılmakta olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun "Geliştirme Alanlarında Yapı Ruhsatı" başlıklı 23. maddesinde, "İskan hudutları içinde olup da, imar planında beldenin inkişafına ayrılmış bulunan sahalarda her ne şekilde olursa olsun, yapı izni verilebilmesi için;
a) Bu sahaların imar planı esaslarına ve yönetmelik hükümlerine uygun olarak parselasyon planlarının belediye encümeni veya il idare kurulunca tasdik edilmiş bulunması,
b) Plana ve bulunduğu bölgenin şartlarına göre yollarının, pis ve içme suyu şebekeleri gibi teknik alt yapısının yapılmış olması, şarttır.
Ancak, bunlardan parselasyon planları tasdik edilmiş olmakla beraber yolu, pis ve içme suyu şebekeleri gibi teknik alt yapısı henüz yapılmamış olan yerlerde, ilgili idarenin izni halinde ve ilgili idarece hazırlanacak projeye uygun olarak yaptıranlara veya parselleri hizasına rastlayan ve yönetmelikte belirtildiği şekilde hissesine düşen teknik alt yapı bedelini %25 peşin ödeyip geri kalan %75'ini alt yapı hizmetinin ilgili idaresince tamamlanacağı tarihten en geç altı ay içinde ödemeyi taahhüt edenlere de yapı ruhsatı verilir. Kanalizasyon tesisinin yapı bitirilip kullanılmaya başlanacağı tarihe kadar yapılmaması halinde, fosseptik veya benzeri geçici bir tesis yaptırılması yoluna gidilir. Bu yapılmadığı takdirde yapıya kullanma izni verilemez. Ana tesis yapıldığında yapı sahibi veya sahipleri lağım ayaklarını bu tesise bağlamaya mecburdurlar.
Toplu mesken alanlarında, ilgili şahıs veya kurumlarca ilgili idarenin izni ile bütünü inşa ve ikmal edilen teknik altyapının iki tarafındaki diğer parsellerin sahiplerinden, kendi parsellerine isabet eden bedel alınmadıkça, kendilerine yapı ruhsatı verilmez.
Toplu mesken alanlarında altyapı tesisleri belediyelerce onaylı projesine göre ilgili şahıs veya kurumlarınca yapılmışsa belediyece altyapı hizmetleri nedeniyle hiçbir bedel alınmaz.
Alınan bu paralar teknik altyapıyı yaptıranlara veya bu meblağı önceden ilgili idareye ödeyenlere aynen geri verilir.
Şu kadar ki, bir yolun iki tarafındaki parsel sahipleri bahis konusu yol bedellerini ve bir kanalizasyon şebekesinden istifade eden veya etmesi gereken parsel sahipleri teknik altyapı bedellerini ilgili idareye vermedikçe ilgili idarenin bu tesisleri inşa ve ikmali mecburiyeti yoktur.
Mevcut binalarda esaslı değişiklikler ve ilaveler yapılması da bu madde hükümlerine bağlı olmakla beraber, bunların tamirleri için yukarıdaki şartlar aranmaz.
Bu maddenin tatbikinde 6183 Sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri tatbik olunur. Tatbikatla ilgili diğer hususlar imar yönetmeliğinde belirtilir.
İmar planları ilke kararları ile yoğunluk ve yapı düzeninde düzeltme ve yenileme getirilen yerleşik alanlardaki uygulamada mevcut şehirsel teknik ve sosyal altyapının tevsii ya da yenilenmesi gereken durumlarda, şehirsel hizmetlerin yerine getirilmesi ile ilgili olarak kanunlarda belirtilen katılma payları bu hizmetlerden yararlanacak arsa, yapı ya da bina sahiplerinden usulünce alınır.
İmar planlarında meskün saha olarak belirtilen yerlerde ise, gayrimenkul sahiplerince pis su mecralarının, yapının bulunduğu sokaktaki lağım şebekesine veya varsa umumi fosseptiğe bağlanması, lağım şebekesi veya umumi fosseptik olmayan yerlerde mahalli ihtiyaç ve vesaite göre ilgili idarece verilecek esaslar dahilinde gayrimenkulün içinde, lüzumlu tesisatın yapılması mecburidir. Bu bağlantılar mal sahibi tarafından ilgili idarece yapılacak tebligatla verilecek müddet zarfında yaptırılmadığı takdirde ilgili idare tarafından yıktırılır." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
3194 sayılı İmar Kanununun 23. maddesinin 1. fıkrasında, imar planında beldenin inkişafına ayrılmış alanlarda yapı izni verilebilmesi bu alanda parselasyon işleminin ve teknik altyapının yapılmış olması şartına bağlanmış, anılan maddenin 2. fıkrasında ise istisnai olarak imar planında beldenin inkişafına ayrılmış ve parselasyonu yapılmış olmakla beraber teknik altyapısı henüz yapılmamış yerlerde hissesine düşen teknik alt yapı bedelinin %25'ini peşin ödeyip geri kalan %75'ini alt yapı hizmetinin ilgili idaresince tamamlanacağı tarihten en geç altı ay içinde ödemeyi taahhüt edenlere de yapı ruhsatı verilebileceğine ilişkin düzenleme getirilmiştir. Bu madde kapsamında, yapı ruhsatı düzenlenmesi aşamasında ruhsat talebinde bulunanlardan teknik alt yapı bedeli istenebilmesi için yapı ruhsatının düzenlendiği tarihte ruhsatlandırılması istenen taşınmaza ait teknik alt yapının tamamlanmamış olması gerekir.
Dosyada yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden; taşınmazın imar planlarında gelişme konut alanında kaldığı, taşınmazın cephe aldığı yol ve teknik alt yapısının dava konusu işlem tarihinde tamamlanmadığı, 3194 sayılı Kanunun 23. maddesinin 2. fıkrası gereğince teknik alt yapı katılım bedeli alınabilmesi için gerekli koşulların mevcut olduğu, ancak davalı idarece dava dosyasına sunulan Elazığ Belediye Meclisinin 02/04/2015 tarihli, 2015/108 sayılı kararında tahsil edilen teknik alt yapı bedelinin hesaplanmasında inşaat alanının dikkate alındığı anlaşılmıştır.
Bu durumda; uyuşmazlık konusu taşınmaz nedeniyle 3194 sayılı Kanun'un 23. maddesi uyarınca teknik alt yapı katılım bedeli tahakkuk ettirilmesinde hukuka aykırılık bulunmamakla birlikte, anılan Kanun hükmünde de açıkça belirtildiği üzere söz konusu bedelin "parsellerin hizasına rastlayan ve yönetmelikte belirtildiği şekilde hissesine düşen" kısım yönünden hesaplanması gerektiğinden, inşaat alanı dikkate alınarak yapılan hesaplama sonucu teknik alt yapı bedeli tahakkuk ettirilmesine ilişkin dava konusu işlemde bu yönden hukuka isabet bulunmamaktadır.
Öte yandan; anılan hüküm uyarınca hesaplanarak altyapı bedelinin %25'lik kısmının peşin olarak istenilebileceği, kalan %75'lik kısmının alt yapı hizmetinin ilgili idaresince tamamlandığı tarihten itibaren en geç altı ay içinde ödeneceğine dair taahhütname alınması gerektiği açık olup davalı idarece usulüne uygun olarak yeniden yapılacak hesaplama üzerine tesis edilecek işlemde bu hususun da dikkate alınması gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan tarafların temyiz istemlerinin kabulüne,
2. Davanın reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile davanın reddine ilişkin Mahkeme kararının dava konusu işlemin teknik alt yapı katılım bedelinin %75'i olan ...-TL'lik kısmı yönünden kaldırılarak iptali, dava konusu işlemin %25'i olan ...-TL'lik kısmı ve ihtirazi kayıtla ödenen ...TL tutarındaki teknik alt yapı bedelinin iadesi istemi yönünden istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 04/12/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.