T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2024/3891
Karar No : 2025/886
TEMYİZ EDENLER : I- DAVALILAR
1- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2- ... Belediye Başkanlığı/...
VEKİLİ : Av. ...
II- DAVALI YANINDA MÜDAHİL
... Kiralama A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
III- DAVACI ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF : I- DAVACI ...
II- DAVALI YANINDA MÜDAHİL
A...Kiralama A.Ş.
III- DAVALILAR
1- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
2- ... Belediye Başkanlığı/...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhe olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Ankara ili, Çankaya ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... sayılı parsele yönelik verilen ... tarih ve ...Blok,... Blok, ...Blok sayılı yapı ruhsatları ile ... sayılı iksa ruhsatının ve bu ruhsatların dayanağı olan Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile 1/5000 ölçekli nazım imar planı notlarında yapılan değişikliğin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyadaki bilgi ve belgeler ile yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporun birlikte değerlendirilmesinden; iksa projeleriyle, öncelikle sürekli kayma eğilimi gösteren üst kotta bulunan imar yolunun güvenli bir şekilde tutulmasının, mevcutta kullanılan yolun ıslah edilmesi suretiyle de halkın güvenliğinin sağlanmasının amaçlandığı, üst yoldan yağışlarla gelen suların yağmur suyu hattına bağlanarak şehir şebekesine disipline edilmiş şekilde verileceği, yan parseldeki (davacının bulunduğu ... sayılı parsel) binadan 14 metre mesafe bırakıldığı, bu alandan hem bir yeşil bant hem de yağmur suyu hattının geçtiği, parselde yapılması öngörülen eğitim bloklarının topoğrafya eğimiyle uyumlu bir şekilde planlandığı, planların kademeli birlikteliği ilkesinin sağlandığı, ek bilirkişi raporunda öne sürülen aykırılıkların değerlendirilmesi sonucunda; imar planındaki 0,00 kotu altında kalan alanların emsale dahil edilmesinin, ruhsatların dayanağı olan imar planında bu hususa izin verilmesi nedeniyle uygun olduğu, yapı ruhsatlarında yer alan inşaat alanlarında maddi hata bulunduğu anlaşılmakla birlikte ek bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere kullanılan toplam emsalin 13.719,72 m2 olduğu ve bu alanın yapılaşma şartlarında belirtilen 13.732,00 m2 kullanılabilecek emsalin altında olduğunun anlaşılması karşısında bilirkişi ek raporundaki tespitlere itibar edilmediği, sonuç olarak imar planlarının ve yapı ruhsatları ile iksa ruhsatının şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına uygun olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; İdare Mahkemesi kararının 1/5000 ölçekli nazım imar planı notlarında yapılan değişiklik ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planında taşınmaza getirilen özel eğitim alanı kullanım kararına ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun bulunmuş olup davacılar tarafından istinaf dilekçesinde ileri sürülen iddiaların kararın bu kısmının kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediğinden bu bölüm yönünden istinaf başvurusunun reddine, kararın, 1/1000 ölçekli uygulama imar planının ... sayılı plan notunda yer alan "0,00 kotu altı emsal haricidir" ibaresine ilişkin kısmı yönünden söz konusu değişikliğin Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliğinin 16. maddesinin 4. fıkrasına aykırı olarak emsale dahil edilmesi gereken alanların emsal harici bırakılmasına yönelik bir düzenleme olduğu görüldüğünden 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğine ilişkin işlemin bu kısmında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun bu kısım yönünden kabulüne, kararın bu bölümünün kaldırılmasına, anılan kısım yönünden dava konusu işlemin iptaline, ... tarih ve ... Blok,... Blok, ...Blok sayılı yapı ruhsatları ile ...sayılı iksa ruhsatı yönünden ise anılan ruhsatların dayanağı 1/1000 ölçekli uygulama imar planında yer alan ...sayılı plan notunun "0,00 kotu altı emsal haricidir" kısmı hukuka aykırı bulunduğundan, dayanaksız kalan yapı ve iksa ruhsatlarında da hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle bu bölüm yönünden yapılan istinaf başvurusunun kabulüne, kararın anılan kısmının kaldırılmasına, bu bölüm yönünden de dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI :
Davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından, davacının dava açma ehliyeti bulunmadığından temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının dava konusu işlemlerin iptaline ilişkin kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı yanında müdahil ... Kiralama A.Ş. tarafından, davanın süresinde açılmadığı, uygulama imar planında yer alan ... sayılı plan notunun uygulama imar planının onaylandığı zaman yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerine uygun olduğu, ... bloğun 0 kot altında yapılaşması bulunmadığından "0,00 kotu altı emsal haricidir" hükmünü içeren ... sayılı plan notunun iptali üzerine anılan blok için verilen yapı ruhsatının dayanaksız kaldığından bahsedilemeyeceği, kazanılmış haklarının ihlal edildiği iddialarıyla temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının dava konusu işlemlerin iptaline ilişkin kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı Çankaya Belediye Başkanlığı tarafından, yapı ruhsatları ve iksa ruhsatı ile uygulama imar planının yürürlükteki mevzuata uygun olarak tesis edildiğinden temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının dava konusu işlemlerin iptaline ilişkin kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davacı tarafından, eğitim tesisleri inşa etmenin bölgedeki olası sel ve taşkın risklerini arttıracağı, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünden bu hususa ilişkin görüş alınmadığı, plan değişikliğinin zorunlu kılacak teknik ve nesnel gerekçelerin bulunmadığı, bilirkişi raporundaki tespitlerin dikkate alınmadığı, planların kademeli birlikteliği ilkesinin sağlanamadığı, planlama yapılırken bölgedeki yapı yoğunluğunun dikkate alınmadığı iddialarıyla temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının davanın reddine ilişkin kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : Davacı tarafından, dava konusu eğitim tesis alanının bulunduğu bölgede oturduğundan dava açmakta hukuki, güncel ve meşru menfaatinin bulunduğu, temyiz edilen kararın dava konusu işlemlerin iptaline ilişkin kısmında bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından davalı idareler ve davalı yanında müdahilin temyiz isteminin reddedilerek usul ve kanuna uygun olan kararın bu kısmının onanması gerektiği savunulmaktadır.
Davalı yanında müdahil... Kiralama A.Ş. tarafından, Mahkemelerin bilirkişinin oy ve görüşünü diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirebileceği, bilirkişi raporunun yetersiz ve hatalı olduğunun Mahkeme kararıyla tespit edildiği, bilirkişilerin dava konusu olaya yönelik uzmanlıklarının bulunmadığı, özel eğitim tesisinin davacıların manzarasını engellemeyeceği, temyiz edilen kararın davanın reddine ilişkin kısmında bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından davacının temyiz isteminin reddedilerek usul ve kanuna uygun olan kararın bu kısmının onanması gerektiği savunulmaktadır.
Davalı Çankaya Belediye Başkanlığı tarafından, davacının yapı ruhsatlarının iptali talebinde kişisel meşru ve güncel bir menfaatinin bulunmadığından davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerektiği, temyiz edilen kararın davanın reddine ilişkin kısmında bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından davacının temyiz isteminin reddedilerek usul ve kanuna uygun olan kararın bu kısmının onanması gerektiği savunulmaktadır.
Davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Uyuşmazlığa konu alan morfolojik olarak dere yatağı niteliğinde olduğu hususu göz önüne alındığında, kamu güvenliği ve sağlığı açısından taşınmaza getirilen özel eğitim alanı fonksiyonunun yerinde olmadığı kanaatine ulaşılmış olup, bu sebeple davacının temyiz isteminin kabulü ile temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının iptale ilişkin kısmının bozulması , redde ilişkin kısmına yönelik davalı idareler ve davalı idareler yanında müdahilin temyiz isteminin ise reddine karar verilerek kararın bu kısımın onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dosyanın incelenmesinden; ... ada ... sayılı parselin Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ...tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğiyle sportif tesisler, yüzme havuzu ve kulüp binası olarak belirlenmesi üzerine askı süresi içerisinde yapılan itirazların kabulüne ilişkin Ankara Büyükşehir Belediyesi Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararıyla ... ada ... sayılı parselin E:1,50, hmax=serbest yapılaşma koşullarında "özel eğitim alanı" olarak öngörüldüğü, anılan nazım imar planına göre hazırlanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planının Çankaya Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile reddedilmesi üzerine Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin dava konusu... tarih ve ... sayılı meclis kararı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ve 1/5000 nazım imar planın plan notlarında yapılan değişikliğin kabul edildiği, akabinde ... ada, ... sayılı parsele yönelik ... tarih ve ... Blok,...Blok, ... Blok sayılı yapı ruhsatları ile ... sayılı iksa ruhsatının düzenlenmesi üzerine davacı tarafından 29/04/2022 tarihinde bakılmakta olan davanın açıldığı görülmektedir.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun “Dava Açma Süresi” başlıklı 7. maddesinde, dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay’da ve İdare Mahkemelerinde altmış (60) gün olduğu; ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı, ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililerin düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabileceği kurala bağlanmıştır.
3194 sayılı İmar Kanununun işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 5. maddesinde, nazım imar planı, varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yargısal içtihatlarda, imar planları, ilanı gereken genel düzenleyici işlem olarak kabul edilmektedir. İmar planlarına dayalı olarak tesis edilen; parselasyon, yapı ruhsatı verilmesi, yapı ruhsatı iptali ve yıkım gibi işlemlerin ise uygulama imar planlarının uygulanmasına yönelik işlemler olduğunda duraksama bulunmamaktadır.
Bu çerçevede, uygulama imar planları doğrultusunda tesis edilen, parselasyon, yapı ruhsatı verilmesi gibi uygulama işlemleri üzerine, altmış günlük dava açma süresi içerisinde uygulama işlemine karşı veya uygulama işlemiyle birlikte ya da ayrıca dayanak imar planına karşı dava açılması da mümkündür.
Görülmekte olan dava ile Dairemizin E:2024/4480 sayılı dosyasının birlikte incelenmesinden, uyuşmazlığa konu parselde yapılan yapıya yönelik olarak dava dışı ... Yapı Denetim Limited Şirketi tarafından gerçekleştirilen yapı denetim faaliyetine son verilmesi nedeniyle düzenlenen fesih seviye tespit tutanağına göre 18/04/2020 tarihi itibariyle dava konusu parselde yapılaşma oranının %11 olduğunun tespit edildiği görülmekte olup bakılan davanın 14/04/2022 tarihinde açıldığı dikkate alındığında davanın süresinde açılıp açılmadığı konusunda oluşan tereddütün giderilmesi için yeterli araştırma yapılmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu durumda davacının dava konusu parseldeki yapının yapıldığını ve mefaatini etkilediğini ne zaman öğrendiğine dolayısıyla ruhsatlara yönelik açılan davanın süresinde olup olmadığına ilişkin araştırma ve değerlendirme yapılarak bir karar verilmesi gerekmektedir.
Öte yandan, davanın süresinde açıldığına karar verilmesi halinde ...bloğa yönelik verilen yapı ruhsatının incelenmesinden anılan bloğun yol kotu üstünde 7 kat yapılaşma öngörülmesine karşın yol kotu altında ise yapılaşma öngörülmediği görüldüğünden 1/1000 ölçekli uygulama imar planının ... sayılı plan notunda yer alan "0,00 kotu altı emsal haricidir" ibaresinin iptali sebebiyle ... bloğa verilen yapı ruhsatının dayanaksız kalmayacağı sonucuna ulaşılmıştır.
Ayrıca, ... tarih ve ... sayılı iksa ruhsatı yönünden yapılan değerlendirmede, iksa ruhsatının yapının ve bölgenin toprak kayması gibi afetlerden korunması için yapılan güvenlik önlemi niteliğinde bir yapılaşmaya ilişkin olduğu göz önüne alındığında 1/1000 ölçekli uygulama imar planının ... sayılı plan notunda yer alan "0,00 kotu altı emsal haricidir" ibaresinin iptali sebebiyle dayanaksız kalacağından bahsedilemeyeceği açıktır.
Bu durumda, davanın süresinde açılıp açılmadığı hususunun araştırıldıktan sonra davanın süresinde açıldığına karar verilmesi halinde yukarıda anılan hususlar değerlendirilerek bir karar verilmesi gerekirken eksik araştırma ve değerlendirmeye dayalı olarak verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan tarafların temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın reddi yolunda verilen Mahkeme kararının 1/5000 ölçekli nazım imar planı notlarında yapılan değişiklik ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planında taşınmaza getirilen "özel eğitim alanı" kullanım kararına yönelik kısmına yönelik yapılan istinaf başvurusunun reddi, kararın 1/1000 ölçekli uygulama imar planının ...sayılı plan notunda yer alan "0,00 kotu altı emsal haricidir" ibaresi ile yapı ruhsatları ile iksa ruhsatına ilişkin kısmı yönünden istinaf başvurusunun kabulü ile kararın bu kısmının kaldırılması, anılan kısım yönünden dava konusu işlemlerin iptali yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 20/02/2025 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.