T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2024/5556
Karar No : 2024/7196
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Kağıt Karton San.ve Tic. A.Ş
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ...Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : Danıştay Altıncı Dairesinin 20/09/2022 tarihli, E:2018/8893 K:2022/7813 sayılı bozma kararına uyularak verilen ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Muğla ili, Fethiye ilçesi, ... Mahallesi sınırları içerisinde davacı şirkete tahsis edilmiş arazi içinde bulunan mevcut yolun güzergahının değiştirilmesine dair hazırlatılan 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişiklik teklifinin Muğla Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonunca uygun görülmemesine ilişkin ... tarihli, ... sayılı kararın iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı şirkete 16.04.2002-16.04.2031 tarihleri arasında 29 yıllığına tahsis edilen toplam 20.510,00 m² yüzölçümlü alanın 1/25.000 ölçekli Fethiye-Göcek Özel Çevre Koruma Bölgesi Çevre Düzeni Plan Revizyonunda "orman alanı" olarak tanımlanan alanda kaldığı, tahsis sahasının 1/1000 ölçekli Göcek 1.Etap Uygulama İmar Planında yer almadığı ve söz konusu alanın 3. derece doğal sit alanı olarak tescil edilen alanda kaldığı, jeolojik olarak önemli bir alanda olup mülkiyete konu bir yer olmadığı, davacı tarafından daha önce mevcut yolun güzergahının değiştirilerek tahsis bedelinden düşürülmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada, ...İdare Mahkemesinin ... tarihli, E:...,K:... sayılı kararıyla tahsis alanı içerisinden geçen yolun tesisler için tehlike oluşturduğu hususunun davalı idare uzmanlarınca da kabul edilmesi nedeniyle, mevcut orman yolunun tahsis edilen alan dışına çıkarılması gerektiğinin belirtildiği hususları birlikte değerlendirildiğinde, üst ölçekli çevre düzeni planında orman alanı kullanımı olup özel çevre koruma bölgesi sınırları içinde kalan yolun tahsis alanı dışından geçirilmesi gerektiği, bu defa davacı tarafından mevcut yol güzergahının yine tahsis alanı içinde başka bir yerle değiştirilmesine yönelik yapılan 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişiklik teklifinin reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin bozma kararına uyularak verilen kararda, İdari Dava Dairesince yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, plan değişikliği teklifi kapsamında yapılan düzenlemede, ikinci bir yol yaratılmadığı var olan güzergahın değiştirildiği, mülkiyet durumu dikkate alınarak aynı izin sahası içerisinde düzenleme yapıldığı, teknik altyapı standardının düşürülmediği, eşdeğer alan ayrıldığı, izin sahası içerisinde Orman Bölge Müdürlüğü ve diğer kurum görüşlerinin alındığı, mevcut ve öneri yolun, kıyıda yer alan iskele, park gibi fonksiyonlara hizmet vermesi amacıyla ayrıldığı, ancak dava konusu imar planı değişikliği teklifinin, plan açıklama raporunun, plan değişikliğinin gerekçesini ortaya koyan teknik bir değerlendirme içermediği, vaziyet planı ile plan değişikliği teklifinin kullanım kararları ve yer seçimi yönünden uyumsuz olduğu, öneri yol güzergahının tesis güvenliği ve yolu kullananlar açısından farklı güvenlik sorunlarına neden olabileceği, orman alanı bütünlüğünü bozucu nitelikte ve orman alanının kentsel alan sınırları içerisine dahil edilmesine neden olacak bu değişikliğin yapılmasının kamu yararı taşımadığı sonucuna varıldığından, ... Mahallesi sınırlarında ve davacı şirkete tahsis edilmiş arazi içinde bulunan mevcut yolun güzergahının değiştirilmesine ilişkin olarak hazırlanan 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği teklifinin imar mevzuatı, şehircilik ilkeleri ve planlama esaslarına uygun olmadığı, dolayısıyla davanın reddine dair istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle ile istinaf başvurusunun değişik gerekçe ile reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ :Dava konusu işlemin gerekçesinde 28/12/1989 tarihinde mülga Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığınca onaylı 1/1000 ölçekli Göcek I.Etap Uygulama İmar Planında kamuya açık olan bir yolun tahsise konu edilemeyeceği, tahsis sahasının mülga Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığınca onaylı 1/25.000 ölçekli Fethiye-Göcek Özel Çevre Koruma Bölgesi Çevre Düzeni Planı Revizyonunda orman alanı olarak tanımlanan bölgede kaldığı, ayrıca plan değişikliği talep edilen tahsis sahasının 28/12/1989 tarihinde mülga Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığınca onaylı 1/1000 ölçekli Göcek I.Etap Uygulama İmar planında imar planı kararı olarak yer almadığı ve teklife konu yolun yeni yol niteliği taşıdığı, plan değişikliği talebinin Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğindeki 26.Maddenin 6.fıkrasının(b) bendi kapsamında mülkiyet ve yapılaşma durumu açısından değerlendirilemeyeceği,3621/3680 sayılı Kıyı Kanunu ve ilgili yönetmeliklerine göre birinci kısım içerisinde taşıt yolu planlanamayacağından Komisyonca uygun görülmediği hususlarına yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden Muğla Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonunun ... tarihli, ... sayılı kararına davacı tarafından yapılan itiraz sonucu Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tabiat ve Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü tarafından yerinde inceleme yapılarak ... tarihli, ... sayılı yazı ile, 10 metre genişliğindeki yolun 1/1000 ölçekli uygulama imar planında yer aldığı, 1/25.000 ölçekli planlarda 10 metre genişliğindeki yolların gösterilmeyeceği, yol güzergahında bir değişikliğin bulunmadığı, yine tahsisli saha içinde kaldığını ve Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğin 26. maddesine göre yolların kaydırılmasında yapılaşma ve mülkiyetin göz önünde bulundurulması gerektiğine de değinilerek yolun kaydırıldığı arazinin ağaçsız bir alan olduğu orman kanunu 17. maddesine göre izin verilmesinde bir sakınca bulunmadığına karar verilmiş, Orman Genel Müdürlüğünün... tarihli, ... sayılı yazısı ile de konu hakkında düzenlenen teknik rapor ile yol yapılmasında sakınca görülmemiştir. Bu durumda dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerektiği, temyize konu idari dava dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Benzin tankı, mazot tankı, ambar, açık depo, jeneratör, su tankı, santral binası, kazan dairesi, lojman ve diğer tesisler yapılmak amacıyla 16.04.2031 tarihine kadar toplam 20.510,00 m² büyüklüğündeki Muğla İli, Fethiye İlçesi, ... Mahallesindeki ormanlık alanın davacı tarafından 04.08.2003 tarihli taahhüt senedi ile kiralandığı, kiralanan ormanlık alan içerisinden geçen 374 kod nolu Bingüs-Günlük B Tipi Tali Orman yolunun limana, akaryakıt tanklarına ve diğer tesislere olası terörist saldırı, yangın ve kaza riskini artırarak, genel güvenlik zafiyeti yarattığından yolun başka bir güzergahtan geçirilmesi istemiyle davacının yaptığı 15.06.2004 tarihli başvuru üzerine davalı idare uzmanlarınca yerinde yapılan inceleme neticesinde hazırlanan ve 12.07.2004 tarihinde uygun bulunan 09.07.2004 tarihli teknik raporda; şirketin mevcut yolun 100 metre kuzeyinden ormanlık alandan geçecek ve aynı fonksiyonu görecek yolun yapımını, altyapı ve üstyapı tesislerinin ikmalini ve yıllık bakımlarını taahhüt ettiği, yerinde yapılan incelemede de şirketin gerekçelerinin kabul edilerek talebin uygun olduğunun belirtildiği, davacı şirketin, anılan raporla uygun görülen talebin uygulamaya konulmadığından, yolun tahsis edilen ormanlık alan dışına çıkarılması ve tahsis bedelinden yolun kapladığı alana tekabül eden orantılı kısmın 2003 yılından itibaren ödenen bedelden düşülmesi yönündeki başvurusunun reddine ilişkin işlemin iptali için Orman Genel Müdürlüğüne karşı açmış olduğu davada ...İdare Mahkemesinin... tarihli, E:...,K:... sayılı kararı ile dava konusu işlemin tahsis edilen arazi içerisinden geçen yol güzergahının değiştirilmesinin ve yola tekabül eden bedelin tahsis bedelinden indirilmesinin reddine ilişkin kısmının iptaline, 2003 yılından itibaren yapılan fazla ödemenin iadesine ilişkin isteminin, 2009 yılına ait tahsis bedeli yönünden kabulüne, söz konusu yıllar için hesaplanacak miktarın başvuru tarihi itibariyle hesaplanarak davacıya ödenmesine, anılan yıllardan önceki istemin ise süre aşımı nedeniyle reddine karar verildiği, bu defa davacının, tahsis edilen arazi içerisinde mevcut yolun güzergahının, aynı tahsis alanı içinde yerinin değiştirilmesine dair hazırlatmış olduğu 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişiklik teklifinin Muğla Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonunca uygun bulunmadığına ilişkin ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun değişik gerekçe ile reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA,
3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 02/12/2024 tarihinde, kesin olarak, oy çokluğuyla karar verildi.
KARŞI OY(X) :Dava, 16.04.2002-16.04.2031 tarihleri arasında 29 yıllığına davacı şirkete tahsis edilen arazi içerisinde bulunan mevcut yolun güzergahının, aynı tahsis alanı içinde yerinin değiştirilmesine dair hazırlatılan 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişiklik teklifinin Muğla Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonunca uygun görülmemesine yönelik işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
Davacı şirketin, kiralanan ormanlık alan içerisinden geçen ... kod nolu Bingüs-Günlük B Tipi Tali Orman yolunun limana, akaryakıt tanklarına ve diğer tesislere olası terörist saldırı, yangın ve kaza riskini artırarak, genel güvenlik zafiyeti yarattığından yolun başka bir güzergahtan geçirilmesi istemiyle yaptığı 15.06.2004 tarihli başvuru üzerine Orman Genel Müdürlüğü uzmanlarınca yerinde yapılan inceleme neticesinde hazırlanan 09.07.2004 tarihli raporla uygun görülen talebin uygulamaya konulmadığından, yolun tahsis edilen ormanlık alan dışına çıkarılması ve tahsis bedelinden yolun kapladığı alana tekabül eden kısmın 2003 yılından itibaren ödenen bedellerden düşülmesi yönündeki başvurusunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle Orman Genel Müdürlüğüne karşı açmış olduğu davada ...İdare Mahkemesinin ... tarihli, E:...,K:... sayılı kararında; davacı şirkete tahsis edilen toplam 20.510,00 m² yüzölçümlü orman alanı içerisinden geçen Bingüs-Günlük Orman Yolunun +950 km'lik kısmının (kiralanan alanın yaklaşık %10'u) iptal edilerek, mevcut yolun 100 metre kuzeyinden 1+200 km yeni yol yapılarak şebekeye ilave edilmesinin davalı idare uzmanlarınca yapılan inceleme neticesinde de uygun bulunduğu, ancak daha sonra herhangi bir işlem yapılmadığı, dava konusu işlemin tahsis edilen arazi içerisinden geçen yol güzergahının değiştirilmesinin reddine ilişkin kısmı yönünden; davacı şirkete kiralanan 20.510,00 m² yüzölçümlü orman alanı içerisinden orman yolu geçirildiğinden, yolun kapladığı alan üzerinde herhangi bir tasarrufunun kalmaması ve yolun tesisler için tehlike oluşturduğu hususunun davalı idare uzmanlarınca da kabul edilmesi nedeniyle, mevcut orman yolunun tahsis edilen alan dışına çıkarılması gerektiği nedeniyle, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı, dava konusu işlemin, yola tekabül eden bedelin tahsis bedelinden indirilmesinin reddine ilişkin kısmı yönünden; kiralanan ormanlık alan içerisinden geçen orman yolunun taşınmasının reddinin, yukarıda anılan gerekçeyle hukuka aykırı olduğunun ortaya konularak iptal edilmesi nedeniyle, yola tekabül eden bedelin tahsis bedelinden indirilmesi gerektiği, dava konusu işlemin 2003 yılından itibaren yapılan fazla ödemenin iadesine ilişkin istemi yönünden ise; arazi tahsis bedelinin yıllık olarak (her yılın Eylül ayında) ödendiğinden, fazla ödemenin en son 2009 yılı Eylül ayında yapıldığından, önceki yıllara ait tahsis bedellerinin ödendiği tarihten itibaren 60 gün içinde istenebileceğinden, anılan ödemeden önceki istem yönünden davanın süre aşımı nedeniyle inceleme olanağı bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin tahsis edilen arazi içerisinden geçen yol güzergahının değiştirilmesinin ve yola tekabül eden bedelin tahsis bedelinden indirilmesinin reddine ilişkin kısmının iptaline, 2003 yılından itibaren yapılan fazla ödemenin iadesine ilişkin istemin 2009 yılında ait tahsis bedeli yönünden kabulüne, söz konsu yıl için hesaplanacak miktarın başvuru tarihi itibarıyla hesaplanarak davacıya ödenmesine, anılan yıllardan önceki yıllara ait istemin ise süre aşımı nedeniyle reddine dair kararın temyiz edilmesi neticesinde Danıştay Sekizinci Dairesinin 08/02/2011 tarih ve E:2010/9530,K:2011/700 sayılı kararıyla, Mahkeme kararının esasa ilişkin kısmının onanmasına, vekalet ücretine yönelik kısmının bozulmasına karar verildiği, anılan kararın kesinleştiği görülmüştür.
Dava konusu işlemin gerekçesinde 28/12/1989 tarihinde mülga Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığınca onaylı 1/1000 ölçekli Göcek I.Etap Uygulama İmar Planında kamuya açık olan bir yolun tahsise konu edilemeyeceği, tahsis sahasının mülga Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığınca onaylı 1/25.000 ölçekli Fethiye-Göcek Özel Çevre Koruma Bölgesi Çevre Düzeni Planı Revizyonunda orman alanı olarak tanımlanan bölgede kaldığı, ayrıca plan değişikliği talep edilen tahsis sahasının 28/12/1989 tarihinde mülga Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığınca onaylı 1/1000 ölçekli Göcek I.Etap Uygulama İmar planında plan kararı olarak yer almadığı ve teklife konu yolun yeni yol niteliği taşıdığı, plan değişikliği talebinin Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğindeki 26. maddesinin 6.fıkrasının(b) bendi kapsamında mülkiyet ve yapılaşma durumu açısından değerlendirilemeyeceği,3621/3680 sayılı Kıyı Kanunu ve ilgili yönetmeliklerine göre birinci kısım içerisinde taşıt yolu planlanamayacağından Komisyonca uygun görülmediği hususlarına yer verilmiştir.
Bu durumda davacının imar planı değişikliği talebi ile mevcut yolun tahsis alanı içerisinde yerinin değiştirilmesi talebinde bulunduğu mevcut yolun tesisler için tehlike oluşturduğunun teknik raporda belirtildiği anılan yolun tahsis sahası dışına çıkarılması talebinin reddine yönelik işlemin mahkemesince iptaline karar verildiği ve anılan kararın kesinleştiği hususları ile Muğla Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonunun ... tarihli, ... sayılı kararına davacı tarafından yapılan itiraz sonucu Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tabiat ve Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü tarafından yerinde inceleme yapılarak ... tarihli,...sayılı yazı ile, 10 metre genişliğindeki yolun 1/1000 ölçekli uygulama imar planında yer aldığı, 1/25.000 ölçekli planlarda 10 metre genişliğindeki yolların gösterilmeyeceği, yol güzergahında bir değişikliğin bulunmadığı, yine tahsisli saha içinde kaldığını ve Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğin 26. maddesine göre yolların kaydırılmasında yapılaşma ve mülkiyetin göz önünde bulundurulması gerektiğine de değinilerek yolun kaydırıldığı arazinin ağaçsız bir alan olduğu Orman Kanununun 17. maddesine göre izin verilmesinde bir sakınca bulunmadığının belirtildiği, Orman Genel Müdürlüğünün ... tarihli, ... sayılı yazısı ile de konu hakkında düzenlenen teknik rapor ile yol yapılmasında sakınca görülmediği birlikte değerlendirildiğinde dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerekirken, aksi yöndeki Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği oyuyla Dairemiz kararına katılmıyoruz.