T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No:2024/5995
Karar No:2025/4815
DAVACI : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ... Bakanlığı / ANKARA
DAVANIN KONUSU : Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Mekansal Planlama Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısıyla onaylandığı bildirilen, Toplu Konut İdaresi Başkanlığının mülkiyetindeki Muğla İli, Milas İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaza ilişkin 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı değişikliğinin iptali istenilmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakimi ...'nin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 14. maddesi uyarınca incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
Dava, Muğla İli, Milas İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaza ilişkin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca 20/02/2023 tarihinde onaylanan (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Mekansal Planlama Genel Müdürlüğünün internet sayfasında "Kentsel Gelişme Alanı amaçlı Aydın-Muğla-Denizli Planlama Bölgesi 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı Değişikliği (... Plan Paftası ve Plan Değişikliği Gerekçe Raporu) 1. No’lu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 102. maddesi uyarınca 20.02.2023 tarihinde onaylanmıştır." ibaresi ve içeriğinden onay tarihi tespit edilmiştir.) Aydın-Muğla-Denizli Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı Değişikliğinin iptali istemiyle açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinde, dava açma süresinin, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde 60 gün olduğu belirtilmiş; aynı maddenin dördüncü fıkrasında, "İlanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresi, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlar. Ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililer, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilirler. Düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olması bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel olmaz." hükmüne; 11. maddesinde ise, "1. İlgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebilir. Bu başvurma, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durdurur. 2. Otuz gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. (8/7/2021 tarihli ve 7331 sayılı Kanunun 2 nci maddesiyle bu fıkrada yer alan “Altmış” ibaresi “Otuz” şeklinde değiştirilmiştir.) 3. İsteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresi yeniden işlemeye başlar ve başvurma tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır." hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Kanun'un 8. maddesinin birinci fıkrasında, sürelerin tebliğ, yayın veya ilan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlayacağı; 14. maddesinin üçüncü fıkrasının (e) bendinde, dava dilekçelerinin süre aşımı yönünden inceleneceği; aynı maddenin altıncı fıkrasında, ilk incelemeye ilişkin hususların tespit edilmesi halinde davanın her safhasında 15. madde hükümlerinin uygulanacağı; 15. maddesinde ise süre aşımı bulunduğu tespit edilen davaların reddedileceği kurala bağlanmıştır.
Özel Kanun olan 3194 sayılı İmar Kanununun, "Planların Hazırlanması ve Yürürlüğe Konulması" başlıklı 8. maddesinin (b) bendinde ise, "İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Planlar, plan değişiklikleri ve plan revizyonları; kayıt altına alınmak ve arşivlenmek üzere Bakanlıkça oluşturulan elektronik ortama yüklenmek ve aynı sistem üzerinden Plan İşlem Numarası almak zorundadır. Planlar, belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar." düzenlemesi mevcuttur. Anılan maddelerin birlikte değerlendirilmesinden, imar planlarına karşı, 3194 sayılı Kanunun 8/b maddesi ile özel bir itiraz süresi getirildiği anlaşılmaktadır.
Bu durum karşısında, imar planlarına karşı, bir aylık askı süresi içinde 2577 sayılı Kanunun 11. maddesi kapsamında başvuruda bulunulması ve bu başvuruya idari dava açma süresinin başlangıç tarihi olan son ilan tarihinden itibaren 30 gün içinde cevap verilmeyerek isteğin reddedilmiş sayılması halinde, bu tarihi takip eden 60 günlük dava açma süresi içinde veya son ilan tarihini izleyen 30 gün içinde cevap verilmek suretiyle isteğin reddedilmesi halinde bu cevap tarihinden itibaren 60 günlük dava açma süresi içinde idari dava açılabileceği sonucuna varılmaktadır.
Dava dosyasında, her ne kadar Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca 20/02/2023 tarihinde onaylanan Aydın-Muğla-Denizli Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı Değişikliğinin duyurulması amacıyla bilgilendirme vasıtalarına ilişkin herhangi bir belge (askı-ilan tutanakları, internet ilanı, muhtarlık ve tabela bilgilendirmesi) bulunmamaktaysa da, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Mekansal Planlama Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı davacı Muğla Büyükşehir Belediye Başkanlığının bilgisine sunulan yazısında; dava konusu edilen çevre düzeni planı değişikliği plan paftası ve plan açıklama raporunun Valiliğe intikal ettiği tarihten itibaren, Valilik tarafından tespit edilen ilan yerlerinde, internet sayfasında ve e-plan otomasyon sisteminde 30 gün süreyle eş zamanlı olarak ilan edileceği, eş zamanlı olarak ilgili muhtarlığa/muhtarlıklara plan ve plan açıklama raporunun askıya çıktığı yerin belirtilerek muhtarlık binasında askı süresince bilgilendirme ilanı yapılmasının sağlanacağı ve 30 gün süreyle kamuoyuna ve ilgililerine bilgilendirme yapılmasına yönelik plan değişikliği yapılan alanda görülebilecek nitelikte yerden yüksekliği tabela ile birlikte 250 cm ve ebatları 100x120 cm olan, üzerinde yapılan değişikliğin ilçe, mahalle, ada ve parsel bilgilerine, değişikliğin amacına, ilan-askı sürecinin başlangıç ve bitiş sürelerine ve ilan edilen planların nerede görülebileceğine ilişkin bilgilendirmenin yer aldığı en az 2 adet bilgilendirme tabelasının planlama alanına konulması gerektiğinin ifade edildiği, bununla birlikte, davacı idare tarafından dava konusu plan değişikliğine itiraz edilen ... tarih ve ... sayılı itiraz dilekçesinde ve itirazın reddedildiğine dair Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Mekansal Planlama Genel Müdürlüğünün ... tarih (E-devlet Elektronik Belge Yönetim Sisteminde doğrulanmıştır.) ve ... sayılı yazısında Aydın-Muğla-Denizli Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı Değişikliğinin 27/04/2023 ile 29/05/2023 tarihleri arasında askıda ilan edildiğinin net olduğu, bu hususta herhangi bir ihtilafın bulunmadığı anlaşılmıştır.
Uyuşmazlıkta, 27/04/2023 tarihinde askıya çıkarılan Aydın-Muğla-Denizli Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı Değişikliğine karşı davacı belediye tarafından askı süresi içinde 11/05/2023 tarihinde yapılan itirazın, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Mekansal Planlama Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısıyla reddedilmesi üzerine, Muğla Büyükşehir Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığı tarafından ... tarih ve ... sayılı plan değişikliğine yapılan itirazın reddine dair itiraz değerlendirme formunun veya itirazın reddine dair gerekçenin taraflarına iletilmesinin yönelik başvurusunun, değerlendirme formununun bulunmadığı gerekçesiyle Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Mekansal Planlama Genel Müdürlüğünün ... tarih (E-devlet Elektronik Belge Yönetim Sisteminde doğrulanmıştır.) ve ... sayılı yazısıyla reddedildiği, sonrasında 19/08/2024 tarihinde Danıştay Altıncı Dairesi kayıtlarına giren dilekçe ile bakılan dava açılmıştır.
Bu halde, davacı idare tarafından askı süresi içerisinde itiraz edildiğinden 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 11. maddesine göre dava açma süresinin belirlenmesi gerekmektedir. 27/04/2023 ile 29/05/2023 tarihleri arasında askıya çıkarılarak ilan edilen dava konusu 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı değişikliğine davacı idare tarafından askı süresi içerisinde 11/05/2023 tarihinde yapılan itirazın 30 günlük süre içerisinde 28/06/2023 tarihinde zımnen reddedilmesi üzerine bu süreyi izleyen 60 günlük süre içinde en son 07/09/2023 tarihinde (2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 8. maddesinin 3. fıkrası uyarınca, dava açma süresinin son günü ara verme zamanına rastladığından, bu kanunda yazılı süreler, ara vermenin sona erdiği günü izleyen tarihten itibaren yedi gün uzamış sayılır.) dava açılması gerekirken, yeni bir dava açma süresi başlatmayan itirazın reddi yolundaki Çevre Şehircilik Bakanlığı Mekansal Planlama Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı kararına da itiraz edilmek suretiyle yapılan başvurunun reddi kararının 02/07/2024 tarihinde tebliği üzerine 19/08/2024 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle inceleme olanağının bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın süre aşımı nedeniyle reddine, aşağıda ayrıntısına yer verilen toplam ...-TL yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, artan posta gideri avansının kararın kesinleşmesinden sonra ve kullanılmayan ...-TL yürütmenin durdurulması harcının ile fazladan tahsil edilen ...-TL harcın istemi halinde davacıya iadesine, bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere 08/10/2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.