T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No:2024/6052
Karar No:2025/4814
DAVACI : ... Ticaret Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ... Bakanlığı / ANKARA
DAVANIN KONUSU : Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca 16/11/2015 tarihinde onaylanan 1/100.000 ölçekli İzmir-Manisa Planlama Bölgesi Çevre Düzeni Planının iptaline karar verilmesi istenilmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince Tetkik Hakimi ...'nin raporu ile dosyadaki belgeler 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 14. maddesi uyarınca incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
Dava, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca 16/11/2015 tarihinde onaylanan 1/100.000 ölçekli İzmir-Manisa Planlama Bölgesi Çevre Düzeni Planının iptali istemiyle açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinde, dava açma süresinin, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde 60 gün olduğu belirtilmiş; aynı maddenin dördüncü fıkrasında, "İlanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresi, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlar. Ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililer, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilirler. Düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olması bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel olmaz." hükmüne; 11. maddesinin işlem tarihindeki halinde ise, "1. İlgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebilir. Bu başvurma, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durdurur. 2. Altmış gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. 3. İsteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresi yeniden işlemeye başlar ve başvurma tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır." hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Kanun'un 8. maddesinin birinci fıkrasında, sürelerin tebliğ, yayın veya ilan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlayacağı; 14. maddesinin üçüncü fıkrasının (e) bendinde, dava dilekçelerinin süre aşımı yönünden inceleneceği; aynı maddenin altıncı fıkrasında, ilk incelemeye ilişkin hususların tespit edilmesi halinde davanın her safhasında 15. madde hükümlerinin uygulanacağı; 15. maddesinde ise süre aşımı bulunduğu tespit edilen davaların reddedileceği kurala bağlanmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, imar planlarına karşı, bir aylık askı süresi içinde 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi kapsamında başvuruda bulunulması ve bu başvuruya idari dava açma süresinin başlangıç tarihi olan son ilan tarihinden itibaren altmış gün içinde cevap verilmeyerek isteğin reddedilmiş sayılması halinde, bu tarihi takip eden altmış günlük dava açma süresi içinde veya son ilan tarihini izleyen altmış gün içinde cevap verilmek suretiyle isteğin reddedilmesi halinde bu cevap tarihinden itibaren altmış günlük dava açma süresi içinde idari dava açılabileceği; imar planlarına askı süresi içinde bir itirazda bulunulmamış ise, davanın, 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesi uyarınca imar planının son ilan tarihini izleyen günden itibaren altmış gün içinde açılması gerektiği, ancak bu süreler içerisinde dava açılmamış olması halinde imar planının uygulanmaya konulması ile birlikte uygulama işlemi üzerine işlem ile birlikte imar planına veya doğrudan işlemin dayanağı olan imar planına karşı yeniden dava açma hakkının bulunduğu ve bu aşamada dava açma süresinin uygulama işleminin süresine tâbi olduğu hususlarında tartışma bulunmamaktadır.
Dosyanın incelenmesinden, davacı şirket tarafından, İzmir İli, Bornova İlçesi, ... ve ... paftada yer alan alana yönelik İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan 1/25.000 ölçekli İzmir Büyükşehir Bütünü Çevre Düzeni Planı değişikliği ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca 16/11/2015 tarihinde onaylanan 1/100.000 ölçekli İzmir-Manisa Planlama Bölgesi Çevre Düzeni Planının iptali istemiyle 02/01/2024 tarihinde İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığına karşı açılan davada, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla uyuşmazlığın çözümünde Danıştay'ın görevli olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar verilerek dosyanın Dairemize gönderilmesi üzerine, Dairemizin 10/07/2024 tarih ve E:2024/847, K:2024/4637 sayılı kararıyla, dava konusu edilen 1/100.000 ölçekli İzmir-Manisa Planlama Bölgesi Çevre Düzeni Planının, 2575 sayılı Danıştay Kanununun 24. maddesine göre birden çok idare mahkemesinin yetki alanına giren düzenleyici işlem niteliğinde olduğundan, bu işleme karşı açılan davanın görüm ve çözüm yerinin Danıştay, 1/25.000 ölçekli İzmir Büyükşehir Bütünü Çevre Düzeni Planına ilişkin uyuşmazlığın görüm ve çözüm yerinin ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununa göre taşınmazın bulunduğu yer idare mahkemesi olması nedeniyle, ayrı yargı yerlerince değerlendirilerek sonuçlandırılması gereken söz konusu işlemlere karşı aynı dilekçeyle dava açılmasına olanak bulunmayan dava dilekçesinin 2577 sayılı Kanunun 5. maddesine uygun olmadığı, anılan maddeye uygun olarak görevli ve yetkili yargı yerlerinde ayrı ayrı dilekçelerle davanın açılması gerektiği gerekçesiyle dava dilekçesinin reddine karar verildiği, bu kararın davacıya tebliği üzerine davacı vekili tarafından sunulan ve 23/08/2024 tarihinde kayda giren yenileme dilekçesi ile 1/100.000 ölçekli İzmir-Manisa Planlama Bölgesi Çevre Düzeni Planının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden, davacı şirket tarafından İzmir İli, Bornova İlçesi, ... ve ... sayılı paftalarda yer alan alana yönelik İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan 1/25.000 ölçekli İzmir Büyükşehir Bütünü Çevre Düzeni Planı değişikliğinin plan açıklama raporunda 1/100.000 ölçekli İzmir-Manisa Planlama Bölgesi Çevre Düzeni Planı Plan Uygulama Hükümlerinin 8.1.1.3 sayılı maddesine yer verildiği ve bu doğrultuda alanda plan değişikliği gerçekleştirildiğinden bahisle Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca 16/11/2015 tarihinde onaylanan İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planının da iptalinin istenildiği, işbu davaya konu 1/100.000 ölçekli İzmir-Manisa Planlama Bölgesi Çevre Düzeni Planına davacı tarafça askı tarihleri içerisinde itiraz edildiği yönünde herhangi bir bilgi veya belge dosyada yer almadığı gibi davacının da bu yönde bir iddiasının bulunmadığı, 1/25.000 ölçekli İzmir Büyükşehir Bütünü Çevre Düzeni Planı değişikliğinin İzmir Büyükşehir Belediye Meclisince onaylanması üzerine, 1/100.000 ölçekli İzmir-Manisa Planlama Bölgesi Çevre Düzeni Planının da dava konusu edildiği ancak, 1/25.000 ölçekli İzmir Büyükşehir Bütünü Çevre Düzeni Planı değişikliğinin 1/100.000 ölçekli İzmir-Manisa Planlama Bölgesi Çevre Düzeni Planının uygulama işlemi olarak kabul edilemeyeceği, bir başka deyişle, İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanan 1/25.000 ölçekli İzmir Büyükşehir Bütünü Çevre Düzeni Planı değişikliğinin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca 16/11/2015 tarihinde onaylanan 1/100.000 ölçekli İzmir-Manisa Planlama Bölgesi Çevre Düzeni Planının uygulama işlemi niteliği taşımadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu itibarla, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca 16/11/2015 tarihinde onaylanan 1/100.000 ölçekli İzmir-Manisa Planlama Bölgesi Çevre Düzeni Planınına karşı son askı tarihinden itibaren 60 gün içinde dava açılması gerekirken, bu süreler geçirilerek, dava konusu imar planının uygulama işlemi niteliğinde olmayan 1/25.000 ölçekli İzmir Büyükşehir Bütünü Çevre Düzeni Planı değişikliğinin İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanması üzerine ... İdare Mahkemesi kayıtlarına ... tarihinde giren dilekçe ile açılan davanın süre aşımı nedeniyle incelenme olanağı bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davanın süre aşımı nedeniyle reddine, aşağıda ayrıntısına yer verilen toplam ...-TL yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, artan posta gideri avansının kararın kesinleşmesinden sonra ve kullanılmayan ...-TL yürütmenin durdurulması harcının istemi halinde davacıya iadesine, bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere 08/10/2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.