T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2024/6181
Karar No : 2024/4811
DAVACI : ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
DAVALILAR : 1- ...
2- ... Bakanlığı - ... İdaresi Başkanlığı
DAVANIN KONUSU: ... İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... ve ... sayılı parsellere ait imar uygulaması (tevhit, ifraz ve terk) dosyasına ilişkin Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Gayrimenkul İşlemleri Proje Grup Başkanlığının ... tarihli, E-... sayılı Başkanlık Olur'u yazısı ile... tarihli, ... yevmiye nolu ... Tapu Müdürlüğünün tescil işleminin ve Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından davalı ... Belediye Başkanlığına gönderilen ... tarihlili, E-... sayılı imar durum belgesi talepli yazısının iptali ve yürütülmesinin durdurulması istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : Davaya konu taşınmazlara ilişkin olarak hazırlanan imar planlarına karşı taraflarınca açılan davanın neticesi beklenmeden imar uygulamalarına başlanmış olmasının hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek dava konusu işlemlerin iptaline ve yürütülmesinin durdurulmasına karar verilmesi istenilmektedir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Parselasyon işlemi ve tapuya tescil işlemlerinin iptali istemi yönünden; parsel maliki olmayan davacı idare tarafından, parselasyon işlemine karşı açılan davanın bu kısmı yönünden ehliyet yönünden reddi düşünülmektedir.
İmar durum belgesi talep yazısı yönünden; imar durum belgesi istemesinden ibaret olan dava konusu işlemin kesin, yürütülmesi zorunlu ve idari davaya konu olabilecek işlem olarak değerlendirilemeyeceğinden davanın bu kısmı hakkında incelenmeksizin reddi düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY: ... İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... ve ... sayılı parsellere ilişkin olarak Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından parselasyon işlemi tesis edilmiş, ... Tapu Müdürlüğünde parselasyon işleminin sonucu yeni oluşan durumun tescili sağlanmış, daha sonra Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından davalı ... Belediye Başkanlığına gönderilen... tarihlili, E-... sayılı yazı ile anılan taşınmazlara ilişkin olarak imar durum belgesi talep edilmesi üzerine davacı tarafından anılan yazı ile birlikte parselasyon işlemi ve tapuya tescil işlemlerinin iptali istemiyle 13.09.2024 tarihinde görülmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT: İdari Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesinin 1. fıkrasının (a) fıkrasında; iptal davalarının idari işlemler hakkında yetki, sebep, şekil, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılacağı belirtildikten sonra ilk inceleme konularının belirlendiği, 14. maddenin 3. fıkrasının (c) bendinde dilekçenin ehliyet yönünden inceleneceği, 15. maddenin 1. fıkrasının (b) bendinde ise; bu hususta kanuna aykırılık görülmesi halinde davanın reddedileceği hükme bağlanmıştır.
Aynı Kanun'un 14. maddesinin 3. fıkrasının (d) bendinde; dava dilekçelerinin dava konusu işlemin idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı yönünden inceleneceği belirtilmiş, 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde de; kesin ve yürütülmesi zorunlu olmayan işleme karşı açılan davalarda davanın reddine karar verileceği kurala bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Davanın, ... İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... ve ... sayılı parsellere ait imar uygulaması (tevhit, ifraz ve terk) dosyasına ilişkin Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Gayrimenkul İşlemleri Proje Grup Başkanlığının ... tarihli, E-... sayılı Başkanlık Olur'u yazısı ile... tarihli, ... yevmiye nolu ... Tapu Müdürlüğünün tescil işlemine ilişkin kısmının incelenmesinden;
İdari işlemlerin hukuka uygunluğunun yargı yoluyla denetimini amaçlayan iptal davasının görüşülebilmesinin ön koşullardan birisi olan "dava açma ehliyeti", her idari işleme karşı herkes tarafından iptal davası açılmasının idare ile işlemlerinde istikrarsızlığa neden olmaması ve idarenin işleyişinin bu yüzden olumsuz etkilenmemesi için, dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçütler içinde menfaat ilişkisinin varlığını ifade etmektedir. Her olay ve davada, idari işlem ile dava açacak kişi arasında öngörülen subjektif ehliyet koşulu olarak menfaat ihlalinin kişisel, meşru ve güncel bir menfaat olması ölçütleri ekseninde yargı mercilerince değerlendirilerek takdir edilecektir.
Yukarıda yer verilen Kanun maddesinde yer alan ve iptal davasının sübjektif ehliyet koşulu olan "menfaat ihlali" doktrin ve içtihatlarda dava konusu işlemle davacı arasında kurulan kişisel, meşru, güncel bir menfaat ilişkisi olarak tanımlanmaktadır. Sözü edilen menfaat ilişkisinin varlığı ve sınırları, iptal davasına konu idari işlemin niteliğine ve dava açanın hukuken korunması gereken haklarına göre idari yargı yerince belirlenmektedir.
İmar mevzuatına göre parselasyon işlemi, imar planlarındaki arazi kullanım kararlarının hayata geçirilmesi amacıyla mevcut tapu kayıtları esas alınarak arsa ve arazilerin düzenlenmesi amacıyla yapılan subjektif nitelikte bir imar uygulamasıdır.
Parselasyon işlemi ile kadastral mülkiyet dokusu imar planlarında belirlenen kullanım kararlarına göre yeniden düzenlemeye tabi tutulmakta olup kullanım kararlarında herhangi bir değişiklik yapılması söz konusu değildir. Bu nedenle, doğrudan mülkiyet hakkına yönelik sübjektif nitelikte bir idari işlem olan parselasyon işlemine karşı komşu parsel maliki, belde sakini, yatırımcı kuruluş vb sıfatlarla dava açılması mümkün olmayıp ancak parsel maliklerince dava açılabilir.
Olayda, Maliye Hazinesine ait alan açısından esasen dayanak imar planlarına yönelik iddialar ile subjektif nitelikte bir idari işlem olan parselasyon işleminin iptalinin istenildiği, davacı idarenin davaya konu edilen taşınmazla herhangi bir mülkiyet bağının bulunmadığı ve dava konusu parselasyon işlemi ile kişisel, güncel ve meşru bir menfaat ilişkisinin varlığını ortaya koyacak nitelikte bir iddiasının da bulunmadığı görülmektedir.
Bu durumda, parsel maliki olmayan davacı idare tarafından, parselasyon işlemine karşı açılan davanın bu kısmı yönünden ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Davanın, Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından davalı Çankaya Belediye Başkanlığına gönderilen ... tarihlili, E-... sayılı imar durum belgesi talepli yazısına ilişkin kısmının incelenmesinden;
Bir idari işlemin iptal davasına konu olabilmesi için kesin ve yürütülmesi zorunlu olması gerekmektedir. Kesin ve yürütülmesi zorunlu işlem hukuk düzeninde bir sonuç doğuran başka bir makamın onayına ihtiyaç göstermeyen ve ilgilinin hukukunda değişiklikler meydana getiren işlemdir.
İdare hukuku alanında idarenin, tek yanlı irade beyanı ile hukuki durumda değişiklik yapan ya da değişiklik yapılması istemini reddeden işlemi, kesin, yürütülmesi zorunlu ve idari davaya konu olabilecek işlem olarak nitelendirilmektedir.
İmar durum belgesi; yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren, uygulama imar planı ile plan notları ve Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliği uyarınca düzenlenen, porjelerin hazırlanmasına esas oluşturan, taşınmaz için öngörülen arazi kullanım kararı ile yapılaşma koşullarını detaylı bir şekilde gösteren belgedir.
Bu durumda, davalı Özelleştirme İdaresi Başkanlığının davacı ... Belediye Başkanlığından davaya konu taşınmazlara ilişkin imar durum belgesi istemesinden ibaret olan dava konusu işlemin kesin, yürütülmesi zorunlu ve idari davaya konu olabilecek işlem olarak değerlendirilemeyeceği sonucuna ulaşılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.2577 sayılı Kanunun 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca davanın parselasyon ve tapuya tesciline yönelik kısmının EHLİYET YÖNÜNDEN REDDİNE, davanın imar durum belgesine ilişkin kısmının İNCELENMEKSİZİN REDDİNE,
2. Davada nihai olarak kısmen incelenmeksizin ret, kısmen ehliyet yönünden ret kararı verildiğinden, ayrıntısı aşağıda gösterilen ... TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Posta avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
4. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 23/09/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.