T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2024/6616
Karar No : 2025/868
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı-...
VEKİLİ : Av. ...
2- ... Belediye Başkanlığı-...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul ili, Arnavutköy ilçesi, ... Mahallesi, ... ada ... parsel sayılı taşınmazın da bulundunduğu alanda parselasyon yapılmasına ilişkin ... tarihli, ... sayılı Arnavutköy Belediye Encümeni kararı ve parselasyon işleminin onaylanmasına ilişkin ... tarihli, ... - ... sayılı İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeni kararları, parselasyon işlemine yapılan itirazın reddine ilişkin ... tarihli, ... sayılı Arnavutköy Belediye Encümeni kararı ile anılan kararın davacı şirkete bildirimine ilişkin ... tarihli, ... sayılı kararı, parselasyon işleminin dayanağı ... tarihli 1/1000 ölçekli uygulama imar planının dava konusu taşınmaz ile ilgili kısımlarının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davanın reddi yolundaki ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının Danıştay Altıncı Dairesinin 09/05/2022 tarih ve E:2020/4363, K:2022/5374 sayılı kararı bozulması üzerine, anılan bozma kararına uyularak istinaf talebinin kabulü ile, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının kaldırılmasına, dava dosyasının yeniden bir karar verilmek üzere Mahkemelerine gönderilmesi üzerine dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucu, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, uyuşmazlık konusu parselasyon işleminin dayanağı planların 8.5.2011 onay tarihli, ... Sanayi Bölgesi ... Etap 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı ve 14.03.2011 tarihli Hadımköy Sanayi Bölgesi l.Etap 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planları olduğu kabul edilerek inceleme yapılmış ise de, anılan Mahkemenin dava dilekçesinin reddine ilişkin ... tarihli E:... K:... sayılı kararı üzerine yenilenen dava dilekçesinde dava konusu parselasyon işleminin dayanağı 28.05.2012 tarihli 1/1000 ölçekli uygulama imar planı yönünden inceleme yapılmış, uyuşmazlıkta başka taşınmaz maliklerince dava konusu Arnavutköy Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararıyla alınan ve İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararlarıyla onaylanan parselasyon işleminin dayanağı 28.05.2012 onay tarihli 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptali istemiyle açılan davada, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında öngörülen 15 metre genişliğindeki yolun üst ölçekli 1/5000 ölçekli nazım imar planında gösterilmemesinin planlama hiyerarşisi ve ilkelerine aykırı olduğu gerekçesiyle iptali yolunda verilen ...İdare Mahkemesinin ... tarihli, E:..., K:... sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun Danıştay Altıncı Dairesinin 04/02/2021 tarih ve E:2020/5137, K:2021/1292 sayılı bozma kararına uyularak gerekçeli reddine dair ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın Danıştay Altıncı Dairesinin 9.05.2022 tarih, E:2021/9986, K:2022/5265 sayılı kararı ile onandığı, dayanak nazım imar planında gösterilmeyen 15 metre genişliğindeki yolların dava konusu uygulama imar planında gösterilmesinin uygulama imar planını dayanağı nazım imar planına aykırı hale getirdiği dolayısıyla dava konusu edilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planında hukuka uygunluk bulunmadığı, uyuşmazlığın parselasyon işlemi yönünden incelenmesinde; dava konusu parselasyon işleminin iptali istemiyle başka şahıslarca açılan davalarda ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesince verilen sırasıyla, ... tarih ve E:..., K:... sayılı, ... tarih ve E:..., K:... sayılı, ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararların temyiz edilmesi üzerine Danıştay Altıncı Dairesince verilen sırasıyla, 04/02/2021 tarih, E:2019/20607, K:2021/1294 sayılı, 04/02/2021 tarih, E:2020/1904, K:2021/1293 sayılı, 04/02/2021 tarih, E:2019/21576, K:2021/1295 sayılı kararlar birlikte değerlendirildiğinde, bazı parsellerden daha önce bağış adı altında yapılan kesintilerle muhtelif KOP parsellerinin oluşturulduğu, kamu ortaklık payı olarak oluşturulan taşınmazların 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarındaki kullanım amacına göre sadece bu amaca özgülenmesi ve 1/1000 ölçekli imar planlarındaki kullanımda özgülenen ilgili idare adına tescil edilmesi gerekirken davalı Arnavutköy Belediyesi adına tescil edilmesinin hukuka, eşitlik ve hakkaniyete uygun bulunmadığı düzenleme ortaklık payı (DOP) hesabında, bazı taşınmazlardan daha önceki tarihlerde yapılan ifraz işlemleri esnasında bağış (kamuya terk) adı altında alınan bedelsiz terklerin dikkate alınmadığı, bu durumun hukuka, eşitlik ve hakkaniyete uygun olmadığı, ayrıca hukuka aykırı bulunarak iptaline karar verilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planına dayalı olarak tesis edilen dava konusu parselasyon işleminin dayanaksız kalmış olduğu, bu yönüyle de hukuka aykırı hale geldiği sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI:
İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından, temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Arnavutköy Belediye Başkanlığı tarafından, temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI :
Davacı tarafından, temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Mahkeme kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY:
İstanbul ili, Arnavutköy ilçesi, ... Mahallesi, ... ada ... parsel sayılı taşınmaz maliki olan davacı tarafından, anılan taşınmazı da kapsayan alanda Arnavutköy Belediye Encümeninin ... tarihli, ... sayılı kararı ile kabul edilen İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarihli, ...-... sayılı kararı ile onaylanan parselasyon işleminin, parselasyon işlemine yapılan itirazın reddine ilişkin ... tarihli, ... sayılı belediye encümeni kararı ile anılan kararın davacı şirkete bildirimine ilişkin ... tarihli, ... sayılı kararın, parselasyon işleminin dayanağı 28.05.2012 tarihli 1/1000 ölçekli uygulama imar planının anılan taşınmaza ilişkin kısmının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 5. maddesinde, nazım imar planı, varsa bölge ve çevre düzeni planlarına uygun olarak hali hazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları gösteren ve uygulama imar planının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen detaylı bir raporla açıklanan ve raporu ile beraber bir bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise, tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
Dava konusu parselasyon işlem tarihi olan 13.12.2017 tarihinde yürürlükte olan 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanunun 1. maddesinde, bu Kanunun amacının afet riski altındaki alanlar ile bu alanlar dışındaki riskli yapıların bulunduğu arsa ve arazilerde, fen ve sanat norm ve standartlarına uygun, sağlıklı ve güvenli yaşama çevrelerini teşkil etmek üzere iyileştirme, tasfiye ve yenilemelere dair usul ve esasları belirlemek olduğu ifade edilmiş, "Tanımlar" başlıklı 2. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, "Bakanlık: Çevre ve Şehircilik Bakanlığını", (b) bendinde "İdare: Belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeleri, bu sınırlar dışında il özel idarelerini, büyükşehirlerde büyükşehir belediyelerini ve Bakanlık tarafından yetkilendirilmesi hâlinde büyükşehir belediyesi sınırları içindeki ilçe belediyelerini", (c) bendinde, "Rezerv yapı alanı: Bu Kanun uyarınca gerçekleştirilecek uygulamalarda yeni yerleşim alanı olarak kullanılmak üzere, TOKİ’nin veya İdarenin talebine bağlı olarak veya resen, Maliye Bakanlığının uygun görüşü alınarak Bakanlıkça belirlenen alanları" ifade edeceği belirtilmiştir.
Aynı Kanununun 6. maddesinin birinci fıkrasının, 5. bendinde, "Bakanlık; a) Riskli yapılara, rezerv yapı alanlarına ve riskli yapıların bulunduğu taşınmazlara ilişkin her tür harita, plan, proje, arazi ve arsa düzenleme işlemleri ile toplulaştırma yapmaya, b) Bu alanlarda bulunan taşınmazları satın almaya, ön alım hakkını kullanmaya, bağımsız bölümler de dâhil olmak üzere taşınmazları trampaya, taşınmaz mülkiyetini veya imar haklarını başka bir alana aktarmaya, c) Aynı alanlara ilişkin taşınmaz mülkiyetini anlaşma sağlanmak kaydı ile menkul değere dönüştürmeye, ç) Kamu ve özel sektör işbirliğine dayanan usuller uygulamaya, kat veya hasılat karşılığı usulleri de dâhil olmak üzere inşaat yapmaya veya yaptırmaya, arsa paylarını belirlemeye, d) 23/6/1965 tarihli ve 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunundaki esaslara göre paylaştırmaya, payları ayırmaya veya birleştirmeye, 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu uyarınca sınırlı ayni hak tesis etmeye yetkilidir." hükmü, 6. ve 7. bendinde, "(6) Bakanlık, riskli alanlardaki ve rezerv yapı alanlarındaki uygulamalarda faydalanılmak üzere; özel kanunlar ile öngörülen alanlara ilişkin olanlar da dâhil, her tür ve ölçekteki planlama işlemlerine esas teşkil edecek standartları belirlemeye ve gerek görülmesi hâlinde bu standartları plan kararları ile tayin etmeye veya özel standartlar ihtiva eden planlar yapmaya, onaylamaya ve kent tasarımları hazırlamaya yetkilidir. (7) Bu Kanun çerçevesinde dönüştürmeye tabi tutulan taşınmazların, üzerindeki köhnemiş yapılar da dâhil olmak üzere, muhdesatı ile birlikte değer tespiti işlemleri ve dönüşüm ile oluşacak taşınmazların değerlemeleri Bakanlık, TOKİ veya İdarece yapılır veya yaptırılır." hükümleri ile 12. bendinde de, "Bakanlık, bu Kanunda belirtilen iş ve işlemlere ilişkin olarak TOKİ’ye veya İdareye yetki devrine ve bu iş ve işlemlerden hangilerinin TOKİ veya İdare tarafından yapılacağını belirlemeye yetkilidir." hükmü yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden, davalı Arnavutköy Belediye Başkanlığınca sunulan 02/09/2024 tarihli temyiz dilekçesinden; Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından uyuşmazlık konusu taşınmaz ve çevresini kapsayan alanın 6306 sayılı Kanun kapsamında ... tarih ve ... sayılı olur ile "rezerv yapı alanı" ilan edildiği anlaşılmıştır.
Dava konusu alanın Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca rezerv yapı alanı ilan edilmesi, bu kapsamda alanda planlama yapma yetkisinin Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına geçmesi durumu göz önüne alındığında, davalı belediyenin plan yapma yetkisi de kalmadığından güncel durum itibarıyla yetki yönünden de dava konusu 1/1000 ölçekli planın ve parselasyon işleminin hukuka aykırı hale geldiği sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemlerin iptali yönündeki karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu İdari Dava Dairesi kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalıların temyiz isteminin reddine,
2. Dava konusu işlemlerin iptaline ilişkin mahkeme kararına yönelik yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,
3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 20/02/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.