T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2024/6987
Karar No : 2025/7024
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2- ... Belediye Başkanlığı- ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Odası Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : Danıştay Altıncı Dairesinin 11/07/2023 tarih ve E:2019/13420, K:2023/6554 sayılı bozma kararına uyularak istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesince davanın reddi yolunda verilen kararın kaldırılması, dava konusu işlemin iptali yolunda ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Gaziantep ili, Şehitkamil ilçesi, ... (...) Mahallesi, ... pafta, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanda 1/1000 ölçekli uygulama imar değişikliği yapılmasına ilişkin .. tarih ve ... sayılı Şehitkamil Belediye Meclisi kararının, anılan kararın onaylanmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Gaziantep Büyükşehir Belediye Meclisi kararının, plan değişikliği yapılmasına yönelik karara karşı yapılan itirazın reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Şehitkamil Belediye Meclisi kararı ile anılan kararın onaylanmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Gaziantep Büyükşehir Belediye Meclisi kararının ve söz konusu planın dayanağı olan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Gaziantep Büyükşehir Belediye Meclisi kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen raporun ve dosyanın incelenmesinden, davaya konu imar planlarının birbiriyle uyumlu ve üst kademedeki 1/25.000 ölçekli nazım imar planına uygun olduğu, uyuşmazlık konusu değişiklikler ile resmi kurum alanının, otel alanı kullanımına çevrilmesi ile taşınmazın bulunduğu bölgeye ilave yerleşik nüfus getirilmediği, uyuşmazlığa konu imar planları ile getirilen donatı alanı niteliğindeki eğitim alanı fonksiyonun planlama alanında donatı arttırıcı etkisinin olduğu, bu itibarla dava konusu işlemlerin planlama esaslarına, şehircilik ilkelerine ve imar mevzuatına uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; İdare Mahkemesince yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen raporun ve dosyanın birlikte incelenmesinden, dava konusu taşınmazın kuzeyinde bulunan ve taşınmazın cephe aldığı yolun 1/5000 ölçekli nazım imar planında 25 metre olarak planlandığı halde alt kademedeki 1/1000 ölçekli uygulama imar planında 18 metre olarak planlanması nedeniyle planların kademeli birlikteliği ilkesine aykırı davranıldığı, Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği EK-1d'de belirtilen "özel" ifadesini simgeleyen "Ö" simgesinin plana işlenmediği, planların hazırlanması sürecinde ilgili kurum ve kuruluşlardan veri, görüş ve öneri elde edilmediği, gerekli analiz, etüt, araştırma ve çalışmaların yapılmadığı, plan değişikliği yapılması amacının gerektirdiği açıklamaları içeren, değişiklik gerekçesinin ve gereklilik analizlerini içeren ayrıntılı bir plan açıklama raporu bulunmadığı, dava konusu alana ilişkin kentsel arazi kullanım kararlarının dağılımını gösteren tabloya yer verilmediği, dava dosyası kapsamında uyuşmazlığa konu imar planlarının yapımı esnasında hazırlanan jeolojik etüd ile ilgili bilgi ve belgeye rastlanılamadığı, belirtilen nedenlerle, uyuşmazlık konusu imar planlarının ve anılan planlara yapılan itirazların reddine ilişkin kararlarda şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve hukuka uyarlık bulunmadığı neticesine varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun kabulüne, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davaya konu taşınmaz, 1976 tarihli 1/5000 ölçekli nazım imar planında ve ... tarihli 1/1000 ölçekli uygulama imar planında resmi kurum alanı olarak planlanmış, uygulama imar planındaki yapılaşma koşulları TAKS:0,20, KAKS:0,40, Hmaks:15,50 olarak belirlenmiştir.
Gaziantep Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile 1/25.000 ve 1/5.000 ölçekli nazım imar planlarında yapılan değişiklik ile uyuşmazlık konusu taşınmazın tamamında turizm tesis alanı kullanımı getirilmiştir.
Anılan plan değişikliğine aynı davacı tarafından açılan davada; ... İdare Mahkemesince, resmi kurum alanı fonksiyonu yerine turizm alanı kullanım kararı getirilmesinin, yapı ve nüfus yoğunluğunda artışa ve donatı alanlarının azalmasına neden olmadığı, kentin giderek artan konaklama ihtiyacını karşılayan plan değişikliklerinde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddi yolunda verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı karara karşı davacı tarafından yapılan istinaf başvurusu, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile reddedilmiş, anılan karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Gaziantep Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile 1/25.000 ve 1/5.000 ölçekli nazım imar planlarında yapılan değişikliklere karşı davacı Mimarlar Odası, diğer meslek kuruluşları ve şahıslar tarafından; plan açıklama ve gerekçe raporlarının yetersiz olduğu, parsel bazı değişiklik yapıldığı, artan nüfus için sosyal donatı alanı ve yeşil alan ayrılmadığı, plan bütünlüğünü bozucu nitelikteki değişikliğin imar mevzuatına aykırı olduğu iddialarıyla askıda yapılan itirazların kısmen kabul edilmesi üzerine Gaziantep Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile dava konusu alanın bir kısmının eğitim tesisi olarak yeniden planlanması uygun görülerek taşınmaz, eğitim alanı (özel eğitim tesisi) ve otel olarak planlanmıştır. Anılan plan değişikliği sonrasında, Şehitkamil Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ve Gaziantep Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğiyle taşınmazın resmi kurum alanı olan fonksiyonu özel eğitim tesisi alanı ve otel olarak değiştirilmiştir. Davacı tarafından bahsi geçen 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğine yapılan itiraz Şehitkamil Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı ve Gaziantep Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile reddedilmiştir.
Bunun üzerine, 1/1000 ölçekli uygulama imar değişikliği yapılmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Şehitkamil Belediye Meclisi kararının, anılan kararın onaylanmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Gaziantep Büyükşehir Belediye Meclisi kararının, plan değişikliği yapılmasına yönelik karara karşı yapılan itirazın reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Şehitkamil Belediye Meclisi kararı ile anılan kararın onaylanmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Gaziantep Büyükşehir Belediye Meclisi kararının ve söz konusu planın dayanağı olan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Gaziantep Büyükşehir Belediye Meclisi kararının iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun "Tanımlar" başlıklı 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde; nazım imar planı, varsa bölge ve çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları gösteren ve uygulama imar planının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen detaylı bir raporla açıklanan ve raporu ile beraber bir bütün olan plan olarak tanımlanmış; uygulama imar planı ise, tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak ifade edilmiştir.
14/06/2014 tarihinde 29030 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin "Mekânsal planlama kademeleri ve ilişkileri" başlıklı 6. maddesinde; "(1)Mekânsal planlar kapsadıkları alan ve amaçları açısından Mekânsal Strateji Planları, Çevre Düzeni Planları ve İmar Planları olarak hazırlanır. Buna göre planlama kademeleri, üst kademeden alt kademeye doğru sırasıyla; Mekânsal Strateji Planı, Çevre Düzeni Planı, Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından oluşur.
(2) Mekânsal planlar, plan kademelenmesine uygun olarak hazırlanır. Her plan, planlar arası kademeli birliktelik ilkesi uyarınca yürürlükteki üst kademe planların kararlarına uygun olmak, raporu ile bütün oluşturmak ve bir alt kademedeki planı yönlendirmek zorundadır.
(3)Arazi kullanım ve yapılaşmada sadece mekânsal strateji planları, çevre düzeni planları ve imar planları kararlarına uyulur. (...)'' hükmü yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İmar planlarının, planlanan yörenin bugünkü durumunun, olanaklarının ve ilerideki gelişmesinin gerçeğe en yakın şekilde saptanabilmesi için coğrafi veriler, beldenin kullanışı, donatımı ve mali bilgiler gibi konularda yapılacak araştırma ve anket çalışmaları sonucu elde edilecek bilgiler ışığında, çeşitli kentsel işlevler arasında var olan ya da sağlanabilecek olanaklar ölçüsünde en iyi çözüm yollarını bulmak belde halkına iyi yaşama düzeni ve koşulları sağlamak amacıyla kentin kendine özgü yaşayış biçimi ve karakteri, nüfus, alan ve yapı ilişkileri, yörenin gerek çevresiyle ve gerekse çeşitli alanları arasında olan bağlantıları, halkın sosyal ve kültürel gereksinimleri, güvenlik ve sağlığı ile ilgili konular gözönüne alınarak hazırlanması gerekmektedir.
Anılan ölçütlere göre hazırlanan imar planları zamanla planlanan alandaki koşulların zorunlu kıldığı biçimde ve yasalarda öngörülen yöntemlere uygun olarak değiştirilir. Sosyal ve teknik altyapı alanlarının kaldırılması yönünde yapılan plan değişikliklerinin amaç yönünden yargısal denetimi bu değişikliği zorunlu kılan nedenlerin irdelenmesi yoluyla yapılacaktır.
Bu irdelemeden sonra sadece plan değişikliği yapılan alanın değil, plan bütünlüğü gözönünde bulundurularak planlanan yörenin tümünün çevre, ulaşım, trafik gibi ilişkilerinin kapsamlı bir biçimde ele alınarak, kamu yararına uyarlık bulunup bulunmadığının araştırılması gerekmektedir.
Bununla birlikte, yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden; alt ölçekli imar planlarının üst ölçekli imar planları ile uyumlu olacağı, planlar arasındaki hiyerarşi kapsamında yapılacak olan her bir imar planının bir üst ölçekteki imar planına uygun olması gerektiği anlaşılmaktadır.
Görülmekte olan davanın, dava konusu parselin bulunduğu alanda 1/1000 ölçekli uygulama imar planında değişiklik yapılması üzerine, 1/1000 ölçekli imar planı değişikliği ve dayanağı 1/5000 ölçekli nazım imar planın iptali istemiyle açıldığı, ancak 1/5000 ölçekli nazım imar planının onaylanmasına ilişkin Gaziantep Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile 1/5000 ve 1/25.000 ölçekli nazım imar planlarının birlikte kabul edildiği, bakılan davaya konu edilmeyen üst kademedeki 1/25.000 ölçekli nazım imar planında, dava konusu taşınmazın, turizm tesis alanı olarak planlandığı, alt kademedeki dava konusu imar planlarında ise bu kullanım kararına aykırı olmayacak şekilde planlama yapılarak turizm tesis alanı kullanım kararının sürdürüldüğü görülmüştür.
Bu durumda, Bölge İdare Mahkemesince, dava konusu imar planlarının üst kademedeki 1/25.000 ölçekli nazım imar planlarına uygunluğu açısından yeniden yapılacak değerlendirmede, taşınmazda plan kademesine göre getirilen (turizm tesis alanı, otel, eğitim tesis alanı, özel eğitim alanı) ve taşınmazın ilişkili olduğu (25 metre ve 18 metrelik yol) her bir kullanım kararı yönünden ayrı ayrı inceleme yapılarak, dava konusu imar planlarından önce, taşınmazda turizm tesis alanı kullanımı getirilmesine yönelik Gaziantep Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen 1/25.000 ve 1/5.000 ölçekli nazım imar planı değişikliğine karşı aynı davacı tarafından açılan davanın reddi yolunda verilen yukarıda bahsi geçen mahkeme kararı gözetilerek ve gerekli görüldüğü takdirde ek bilirkişi raporu alınarak karar verilmesi gerekirken eksik incelemeye dayalı olarak verilen temyize konu kararda isabet bulunmamıştır.
Öte yandan, UYAP kayıtları üzerinden yapılan incelemeden, dava konusu ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanda yapılan imar uygulamaları neticesinde ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazların oluştuğu, ... ada, ... sayılı parselin ... Tur. Otel. İnş. Tic. ve San. A.Ş., ... ada, ... sayılı parselin ise ... Vakfı mülkiyetinde olduğu anlaşıldığından davanın, görülmekte olan davanın sonucunda menfaati etkilebilecek olan anılan şahıslara ihbar edilmesi gerektiği açıktır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalıların temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile anılan kararının kaldırılarak yukarıda özetlenen gerekçeyle dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 18/12/2025 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.