T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2024/7446
Karar No : 2025/1841
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) :1-... Bakanlığı-ANKARA
VEKİLİ : Av. ...
2- ... Başkanlığı-...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Belediye Başkanlığı-...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Çanakkale ili, Kepez ilçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... sayılı parsele ilişkin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından 04/02/2022 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen rapor ile dosyada yer alan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu parsele ilişkin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca 13/09/2018 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliklerine karşı açılan davada, "plan değişikliğinin nüfus yoğunluğuna sebep olacağı, alanda yaşayacak nüfus için sadece park alanı, ibadet alanı, sosyal tesis alanı fonksiyonları planlandığı, yaşayacak nüfus için eğitim tesis alanı, sağlık tesisi alanı gerekliliğine ilişkin bir değerlendirme olmadığı, hava mania sahasında bulunan taşınmaz için Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünden plan değişikliğine yönelik görüş alınmadığı" gerekçesiyle ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, plansız kalan ... parsel sayılı taşınmaza yönelik onaylanan dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planında iptal kararı doğrultusunda Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünden görüş alındığı, bina yüksekliği yönünden alınan görüşün plan kararlarına yansıltıldığı ve planlama alanında nüfus yoğunluğunun azaltıldığı görülmekte ise de, uyuşmazlık konusu imar planlarının hazırlanmasından önce alınması gereken ilgili tüm kurum ve kuruluşların görüşlerinin alınmadığı, üst ölçekli çevre düzeni planı hükümlerinde bütüncül planlama yapılması gerektiğini belirten plan kararlarına aykırı olarak parsel bazında plan hazırlandığı, Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin Ek-2 tablosunda yer alan kişi başına ayrılması gereken asgari donatı alan büyüklüğünün sağlandığı ancak donatı alan olarak sadece cami, ana okulu, yol ve yeşil alan kullanımlarının öngörüldüğü, standartlara uygun yüzölçüm ve hizmet yarıçaplarına sahip, planlama alanında yaşayacak nüfusun tamamına hizmet edecek ve yönetmelikte tanımlanan tüm donatı alanlarını içerecek şekilde planların hazırlanması gerekliliğine uyulmadığı, bu yönüyle dava konusu planların mevzuata, planlama ve şehircilik ilkeleri ile kamu yararına uygun olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka aykırı bulunarak iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI:
Davalı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından, dava konusu planların üst ölçekli plana uygun olduğu, mahkeme kararı üzerine plansız kalan taşınmaza yönelik planların onaylandığı, eksik olan kurum görüşlerinin alındığı ve sosyal donatı alanlarının planlandığı, temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından, dava konusu planların üst ölçekli plana uygun olduğu, dava konusu taşınmazın bulunduğu alanda yapılan ilk planlamada ihtiyaç duyulan tüm kurum görüşlerinin alındığı, taşınmazın tarım ya da orman alanı vasfının bulunmadığı, ihtiyaç duyulan donatı alanlarına ilişkin ayrıntılı analizler yapıldığı ve alanda eksik olan donatı alanlarının planlandığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Uyuşmazlıkta, dosyada yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, dava konusu taşınmazın, 20/08/2014 tarihinde onaylanan Balıkesir-Çanakkale 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planında "kentsel gelişme alanında" kaldığı, 8.1.4 sayılı plan notunda, "Kentsel yerleşme alanlarının alt ölçekli planları bütüncül olarak yapılacak olup, uygulamalar bu plan ile belirlenen nüfus kabullerine ve projeksiyon dönemine göre denetimli olarak ve etaplar halinde yapılabilir" düzenlemesine yer verildiği, buna göre çevre düzeni planının onaylanmasından sonra plansız sahalarda yapılacak planlamaların bütüncül olarak yapılması gerektiğinin belirtildiği, dava konusu taşınmazın ise planlı bir sahada bulunduğu ve bu parsele yönelik yapılan imar planlarına karşı açılan davada verilen iptal kararı üzerine taşınmaza ilişkin yeniden plan yapıldığı, bir parselin mahkeme kararı üzerine plansız bırakılamayacağı ve plan bütünlüğü dikkate alınarak bir fonksiyon verileceği hususu dikkate alındığında, mahkeme kararı üzerine plansız kalan dava konusu taşınmaza yönelik olarak onaylanan imar planlarının, çevre düzeni planında belirtilen bütüncül planlama yapılması ilkesine aykırılık taşımadığı anlaşılmıştır.
Bununla birlikte, dava konusu parsele yönelik olarak 13/09/2018 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğine karşı açılan davada verilen iptal kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin kararın temyiz edilmesi üzerine Dairemizin E:2021/6427 sayılı dosyasında yer alan bilirkişi raporu ile bilgi ve belgelerin incelenmesinden, taşınmazın 1/5000 ölçekli nazım imar planında orta yoğunluklu gelişme konut alanı, park ve yeşil alan, ibadet alanı, sosyal tesis alanı ve yol alanı olarak planladığı, 1/1000 ölçekli uygulama imar planında konut alanı için E:1,00, Yençok:6 kat yapılaşma koşullarının belirlendiği, taşınmazın yaklaşık 350 metre mesafesinde devlet hastanesi bulunduğu, yine yürüme mesafeleri dikkate alındığında erişim mesafesi içinde ilkokul, ortaokul ve lise alanı bulunduğu, ancak herhangi bir anaokulun bulunmadığı tespitlerine yer veriliği, bu imar planlarının iptali üzerine uyuşmazlık konusu planlarda alanın ihtiyacı olan anaokulu alanının planlandığı, hava mania sahasında kalan taşınmaza yönelik olarak Havacılık Genel Müdürlüğünden alınan görüşe uygun olarak Yençok:2 kat olarak belirlendiği ve E:0,50'ye düşürülerek yapılaşmanın azaltıldığı anlaşıldığı, ayrıca dava konusu taşınmazın planlı bir alanda yer aldığı, tarım ya da orman alanı vasfının olmadığı, planlama için gerekli olan uygun görüşlerin alındığı anlaşılmış olup, dava konusu planların şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararına uygun olduğu sonucuna varıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediğinden, temyiz isteminin kabulü ile dava konusu işlemin iptali yolunda verilen mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Çanakkale ili, Kepez ilçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... sayılı parsel resmi kurum alanı olarak planlı iken Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından 13/09/2018 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğiyle gelişme konut alanı, park alanı, dini tesis alanı, sosyal tesis alanı ve yol alanı olarak planlanmıştır.
Davacı tarafından, imar planı değişikliğine karşı açılan davada, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile alanda nüfus yoğunluğunun artacağı, alanın ihtiyacı olan eğitim tesisi ve sağlık tesisi alanı ihtiyacına ilişkin bir değerlendirme olmadığı, gerekli kurum görüşlerinin alınmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş, bu karara karşı yapılan istinaf başvurusu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla reddedilmiştir. (Anılan karar, Dairemizin 08/04/2025 tarih ve E:2021/6427, K:2025/1840 sayılı kararıyla onanmıştır.)
Yargı kararı üzerine, plansız kalan dava konusu parsele ilişkin 04/02/2022 tarihinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı onaylanmış ve taşınmaz gelişme konut alanı, park alanı, dini tesis alanı, anaokulu alanı ve yol alanı olarak planlanmıştır.
Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinde nâzım İmar Planı; varsa bölge planlarının mekâna ilişkin genel ilkelerine ve varsa çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak Uygulama İmar Planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nâzım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta Mahkemece, dava konusu imar planlarının hazırlanmasından önce alınması gereken ilgili tüm kurum ve kuruluşların görüşlerinin alınmadığı, üst ölçekli çevre düzeni planı hükümlerinde bütüncül planlama yapılması gerektiğini belirten plan kararlarına aykırı olarak parsel bazında plan hazırlandığı, planlama alanında yaşayacak nüfusun tamamına hizmet edecek ve yönetmelikte tanımlanan tüm donatı alanlarını içerecek şekilde planların hazırlanması gerekliliğine uyulmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmişse de, dava konusu taşınmazın, 20/08/2014 tarihinde onaylanan Balıkesir-Çanakkale 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planında "kentsel gelişme alanında" kaldığı, 8.1.4 sayılı plan notunda, "Kentsel yerleşme alanlarının alt ölçekli planları bütüncül olarak yapılacak olup, uygulamalar bu plan ile belirlenen nüfus kabullerine ve projeksiyon dönemine göre denetimli olarak ve etaplar halinde yapılabilir" düzenlemesine yer verildiği, buna göre çevre düzeni planının onaylanmasından sonra plansız sahalarda yapılacak planlamaların bütüncül olarak yapılması gerektiğinin belirtildiği, dava konusu taşınmazın ise planlı bir sahada bulunduğu ve bu parsele ilişkin yapılan imar planı değişikliğine karşı açılan davada verilen iptal kararı üzerine taşınmaza yönelik plan kararı getirldiği, bir parselin mahkeme kararı nedeniyle plansız bırakılamayacağı, dolayısıyla plan kararlarının gereği yerine getirilerek ve plan bütünlüğü dikkate alınarak bir planlama yapılacağı hususu dikkate alındığında, mahkeme kararı üzerine plansız kalan dava konusu taşınmaza yönelik olarak onaylanan imar planlarının, çevre düzeni planında belirtilen bütüncül planlama yapılması ilkesine aykırılık taşımadığı sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, dava konusu parsele yönelik olarak 13/09/2018 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğine karşı açılan davada verilen iptal kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin kararın temyiz edilmesi üzerine Dairemizin E:2021/6427 sayılı dosyasında yer alan bilirkişi raporunda, taşınmazın 1/5000 ölçekli nazım imar planında orta yoğunluklu gelişme konut alanı, park ve yeşil alan, ibadet alanı, sosyal tesis alanı ve yol alanı olarak planladığı, 1/1000 ölçekli uygulama imar planında konut alanı için E:1,00, Yençok:6 kat yapılaşma koşullarının belirlendiği, taşınmazın yaklaşık 350 metre mesafesinde devlet hastanesinin bulunduğu, yine yürüme mesafeleri dikkate alındığında erişim mesafesi içinde ilkokul, ortaokul ve lise alanının bulunduğu, ancak herhangi bir anaokulu alanının bulunmadığı tespitlerine yer veriliği, bu planların iptali üzerine uyuşmazlık konusu planlarda alanın ihtiyacı olan anaokulu alanının planlandığı, hava mania sahasında kalan taşınmaza yönelik olarak Havacılık Genel Müdürlüğünden alınan görüşe uygun olarak Yençok:2 kat olarak belirlendiği ve E:0,50'ye düşürülerek yapılaşmanın azaltıldığı, ayrıca dava konusu taşınmazın planlı bir alanda yer aldığı, tarım ya da orman alanı vasfının olmadığı, planlama için gerekli olan uygun görüşlerin alındığı görüldüğünden, dava konusu planların şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararına uygun olduğu anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yolundaki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalıların temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 08/04/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.