T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2024/7558
Karar No : 2025/962
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1-..., 2-...,
... 59- ...
60- ...
VEKİLLERİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul İli, Bahçelievler İlçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... parsel sayılı taşınmazın 20/01/2008 onay tarihli, Bahçelievler Merkez Yenibosna Kocasinan 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planındaki yeşil alanlar (park, çocuk bahçesi, oyun alanı) fonksiyonunun konut alanı olarak değiştirilmesi istemiyle davacılar tarafından yapılan 18/01/2022 tarihli başvurunun reddine ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın 02/02/2022 tarihli işlemi ile anılan planın iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:..., sayılı kararda; Mahkemece dosyanın ve mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda hazırlanan bilirkişi raporunun değerlendirilmesinden, yapılaşmış durumdaki parselde konut olarak kullanılmakta olan üç adet binanın bulunduğu, bütünüyle bir sosyal dokunun meydana geldiği, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 18. maddesindeki uygulama araçları kullanılarak veya kamulaştırma gibi yöntemlerle bölgedeki nüfusun donatı ihtiyacını karşılayacak imkanların geliştirilebileceği, bunun yerine planlama sahasında sosyal dokusu da oluşmuş olan nüfusun bu alan dışına çıkarılması tercihinin rasyonel olmayabileceği, bu sebeple dava konusu işlem ve nazım imar planının planlama tekniğine, kamu yararına ve hukuka uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesi'nce verilen kararda; 20/01/2008 tasdik tarihli, 1/5000 ölçekli nazım imar planının 2008 yılı içerisinde askı-ilan sürecinin tamamlandığı, anılan plana karşı yasal süre içerisinde itiraz edilmediği ve süresi içerisinde dava açılmadığı, davacı tarafından plan değişikliği talebiyle 28/01/2022 tarihinde İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı'na yapılan başvurunun Planlama Şube Müdürlüğü'nün... tarihli, ... sayılı işlemiyle reddolunması üzerine bu işlem ile söz konusu nazım imar planının iptali istemiyle 15/04/2022 tarihli dava dilekçesi ile bakılan davanın açıldığı, imar planına karşı süresi içinde itiraz etmeyen ve dava açmayan davacılar tarafından, imar planında değişiklik yapılması talebiyle yapılan ve plan değişikliğine karşı yeni bir dava açma süresi başlatmasına hukuken olanak bulunmayan 28/01/2022 tarihli başvurunun reddi işlemi üzerine 15/04/2024 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenme olanağı bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun kabulüne, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın süre aşımı yönünden reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı ...Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekiili Av. ... tarafından temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : İstanbul İli, Bahçelievler İlçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... parsel sayılı taşınmaz, 20/01/2008 onay tarihli, Bahçelievler Merkez Yenibosna Kocasinan 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planındaki yeşil alanlar (park, çocuk bahçesi, oyun alanı), 21/06/2009 onay tarihli 1/1000 ölçekli Bahçelievler Revizyon Uygulama İmar Planında ise çocuk bahçesi alanı olarak belirlenmiştir.
Davacılar tarafından, taşınmazın 1/5000 ölçekli plandaki fonksiyonunun konut alanı olarak değiştirilmesi istemiyle, 18/01/2022 tarihinde yapılan başvuru İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın... tarihli, ... sayılı işlemiyle reddedilmiş; anılan karar 21/02/2022 tarihinde davacılara tebliğ edilmiştir.
Bunun üzerine, söz konusu red işlemi ile birlikte 1/5000 ölçekli nazım imar planının iptaline karar verilmesi istemiyle, 15/04/2022 tarihinde bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun “Dava açma süresi” başlıklı 7.maddesinde, “Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay’da ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür. İlanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresi, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlar. Ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililer, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilirler. Düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olması bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel olmaz." hükmüne; işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle "İdari makamların sükutu" başlıklı 10. maddesinde, "1. İlgililer, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabilirler.
2. Otuz gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. İlgililer otuz günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde, konusuna göre Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine dava açabilirler. Otuz günlük süre içinde idarece verilen cevap kesin değilse ilgili bu cevabı, isteminin reddi sayarak dava açabileceği gibi, kesin cevabı da bekleyebilir. Bu takdirde dava açma süresi işlemez. Ancak, bekleme süresi başvuru tarihinden itibaren dört ayı geçemez. Dava açılmaması veya davanın süreden reddi hallerinde, otuz günlük sürenin bitmesinden sonra yetkili idari makamlarca cevap verilirse, cevabın tebliğinden itibaren altmış gün içinde dava açabilirler." hükmüne yer verilmiştir.
3194 sayılı İmar Kanunu'nun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi ise, "İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Planlar, plan değişiklikleri ve plan revizyonları; kayıt altına alınmak ve arşivlenmek üzere Bakanlıkça oluşturulan elektronik ortama yüklenmek ve aynı sistem üzerinden Plan İşlem Numarası almak zorundadır. Planlar, belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.” hükmünü içermektedir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun yukarıda yer verilen 7. maddesi uyarınca, ilan tarihini izleyen günden itibaren kanunda öngörülen yasal süre içerisinde iptalleri istemiyle idari davaya konu edilmeyen düzenleyici işlemler, daha sonra kendilerine dayanılarak tesis edilen uygulama işlemleriyle birlikte veya bu işlemden bağımsız olarak tek başına, söz konusu uygulama işleminin tabi olduğu yasal dava açma süresi içerisinde dava konusu edilebilirler.
Bununla birlikte, aynı Kanun'un yine yukarıda yer verilen 10. maddesi uyarınca, ilgililer, haklarında yeni bir idari işlem tesis edilmesi istemiyle her zaman idareye başvurabilir ve bu başvuru sonucunda idarece tesis edilecek işlemin iptali istemiyle, söz konusu işlem için öngörülen dava açma süresi içerisinde idari yargı organlarına başvurabilirler.
Uyuşmazlıkta, mülkiyet hakkından doğan istemlerin -kural olarak- zaman aşımına uğramayacağına ilişkin genel ilkeye de uygun olarak, davacıların maliki oldukları taşınmazın 1/5000 ölçekli plandaki fonksiyonunun yeşil alandan konut alanına dönüştürülmesine ilişkin başvurularının İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 10. maddesi kapsamında ilgililerin haklarında yeni bir idari işlem tesis edilmesi istemiyle idareye yaptıkları başvuru niteliğinde; söz konusu başvurunun idare tarafından reddedilmesine ilişkin dava konusu 02/02/2022 tarihli işlemin ise, 1/5000 ölçekli planın uygulama işlemi niteliğinde olduğu; öte yandan, taşınmazın 1/5000 ölçekli plandaki fonksiyonunun konut alanı olarak değiştirilmesi istemiyle, davacılar tarafından 2577 sayılı Kanun'un 10. maddesi kapsamında yapılan 18/01/2022 tarihli başvurunun reddine ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın ... tarihli, ... sayılı işleminin 21/02/2022 tarihinde tebliğ edilmesi üzerine 15/04/2022 tarihinde açılan davanın 10. maddede öngörülen süreler içerisinde açıldığı değerlendirilmiştir.
Bu durumda, 2577 sayılı kanunun 10. maddesinde belirtilen süreler içerisinde uygulama işlemi ile birlikte dayanak imar planının iptalinin de istenebileceği açık olduğundan, her iki işleme karşı da süresi içerisinde açılan işbu davada işin esası incelenerek bir karar verilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, dava konusu işlemlerin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile, Mahkeme kararının kaldırılması ve davanın süre aşımı nedeniyle yolunda verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacıların temyiz istemlerinin kabulüne,
2. Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile anılan kararının kaldırılarak yukarıda özetlenen gerekçeyle davanın süre yönünden reddi yolundaki temyize konu İstanbul Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 26/02/2025 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.