T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2025/3784
Karar No : 2025/5204
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...Odası (... Şubesi)
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- ... Bakanlığı-ANKARA
VEKİLİ : Av. ...
2- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av....
3- ... Belediye Başkanlığı - ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından 16.02.2022 tarihinde onaylanan Antalya ili Kemerağzı-Kundu Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi 1/5000 ölçekli nazım ve 1. Etap 1/1000 ölçekli uygulama imar planına askıda yapılan itirazlar sonrasında Kültür ve Turizm Bakanlığınca 11.11.2022 tarihinde onaylanan 1.Etap 1/1000 ölçekli uygulama imar planının ve 1/5000 ölçekli nazım imar planının 1. Etaba ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, 4 etap halinde hazırlanan dava konusu planların bir bütün olarak hazırlandığı ancak etaplar halinde onaylandığı, etaplamanın yörenin ve arazi kullanımının mevcut durumu gözetilerek gerçekleştirildiği, dava konusu planların etaplama yaklaşımında imar planının donatı dağılımının 1/5000 ölçekli nazım imar planı bütününde hesaplandığı, dava konusu planların üst ölçekli planlara uygun olduğu, 1/1000 ölçekli 1. etap uygulama imar planının, 2018 tarihinde onaylanan imar planlarına benzer şekilde
E:0.40, Yençok:2 kat yapılaşma koşullu konut alanları, sosyal ve teknik altyapı alanları, tarımsal nitelikli alanlar gibi birçok kentsel kullanım alanı planlandığı, bir önceki planların iptaline ilişkin yargı kararında dava konusu alana yönelik bir gerekçe bulunmadığı, yargı kararının uygulanması adına dava konusu alanın diğer etaplarla birlikte uygulamaya alınmasının zorunluluk arz ettiği, ikincil konut alanı olarak değerlendirilen bölgenin konut kullanım kararının, bölgenin turizm koruma ve gelişim bölgesi özelliği ile çelişmediği, alanda tanımlanan yapılaşma koşullarının çevre ile uyumlu olduğu, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın rekreasyon alan kullanım kararının, semt spor alanları olarak değiştirilmesinin bölgenin sosyal altyapı dengesini olumsuz etkilemeyeceği ve bu bağlamda da dava konusu planların planlama esasları, planlama tekniği ve şehircilik ilkelerine uygun olduğu anlaşıldığından, dava konusu 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonunda hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI :
... Bakanlığı tarafından; temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
... Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından; temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
... Belediye Başkanlığı tarafından; savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
Uyuşmazlık konusu alan 2004 yılında Bakanlar Kurulu Kararı ile Turizm Koruma ve Gelişme Bölgesi olarak ilan edilmiş, alanda farklı tarihlerde plan değişikleri yapılmış, anılan iptal kararları sonrasında 2013 yılında 1/25000 ölçekli ve 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planında revizyonlar yapılmış, anılan revziyonların iptali istemiyle TMMOB Mimarlar Odası tarafından açılan davada, uyuşmazlık konusu planlarda turizm tesisleri ve kıyı arasında ayırıcı bir kamusal fonksiyonun bulunmadığı, toplumun kıyılardan yararlanabilmesi için gerekli yolların planlanmadığı, kıyının kuzeyinde bulunan 45 metre genişliğindeki taşıt yolundan güneye doğru inen ve kıyıyla taşıt bağlantısını sağlayacak olan otopark alanlarının yeterili olmadığı, kıyının kamusal kullanım yoğunluğunun ihtiyacı olan otopark alanlarıyla yaya ilişkisinin yeterince kurgulanmadığı gerekçesiyle ... İdare Mahkemesinin...tarih ve E:..., K:...sayılı kararı ile imar planlarının iptaline karar verilmiş, bu karar Danıştay Altıncı Dairesinin 23/10/2019 tarih ve E:2016/10536, K:2019/9946 sayılı kararıyla onanarak kesinleşmiştir.
Yukarıda yargılama sürecinde aktarılan 2013 tarihli imar planı revizyonun iptal edilmesi üzerine iptal kararının uygulaması için Kültür ve Turizm Bakanlığının ...tarih ve ... sayılı işlemiyle Kemerağzı Kundu Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı onaylanmış, anılan planların iptali istemiyle TMMOB Mimarlar Odası tarafından açılan davada ... İdare Mahkemesinin ... tarihli ve E:..., K:... sayılı kararı ile anılan planlar iptal edilmiş, iptal kararının uygulanması amacıyla Antalya Kemerağzı-Kundu Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi (KTKGB) imar planları Kültür ve Turizm Bakanlığı Plan İnceleme ve Değerlendirme Kurulunun 08.02.2022 tarih ve 2022/02-01 sayılı kararı doğrultusunda 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanununun 7. maddesi uyarınca 16.02.2022 tarihinde Kültür ve Turizm Bakanlığınca 4 etap halinde onaylanmış, 1/5000 ölçekli nazım imar planı 01.03.2022-30.03.2022 tarihleri arasında, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ise 18.02.2022-20.03.2022 tarihleri arasında askıda ilan edilmiş, davacı Oda tarafından askı süresi içinde 18.03.2022 tarihinde imar planlarına itiraz edilmiş, Plan İnceleme Değerlendirme Kurulunun ... tarihli,... sayılı işlemi ile davacı Odanın itirazlarının reddine karar verilmiş, dava dışı 3. kişilerin bir takım itirazlarının kabulüne karar verilmiş ve bu karar doğrultusunda imar planı değişiklikleri Kültür ve Turizm Bakanlığının 11.11.2022 tarihli işlemi ile onaylanmış, anılan imar planı değişiklikleri 23.11.2022-23.12.2022 tarihleri arasında askıya çıkarılmış, davacı tarafından 18.01.2023 tarihinde 11.11.2022 tarihli Kültür ve Turizm Bakanlığı işlemi ile onaylanan itirazlara yönelik plan değişikleri ve dayanağı 16.02.2022 tarihli planların iptali istemiyle... İdare Mahkemesinde tüm etaplara yönelik dava açılmış, ... İdare Mahkemesinin ... tarihli, E:..., K:... sayılı kararıyla 4 etaba yönelik ayrı ayrı dava açılması gerektiği gerekçesiyle dilekçenin reddine karar verilmesi üzerine her etap için ayrı dava açılmış, 1. etabın iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.
Ayrıca Kültür ve Turizm Bakanlığının... tarih ve... sayılı işlemiyle onaylanan imar planlarının ...İdare Mahkemesinin... tarihli ve E:..., K:... sayılı kararı ile iptal edilmesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun, Danıştay Altıncı Dairesinin 11/01/2022 tarih ve E:2021/4699, K:2022/220 sayılı bozma kararına uyularak kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın reddine dair ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı karar Danıştay Altıncı Dairesinin 04/02/2025 tarihli, E:2022/6683, K:2025/371 sayılı kararı ile onanarak kesinleşmiştir.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinde, dava açma süresinin, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde 60 gün olduğu belirtilmiş; aynı maddenin dördüncü fıkrasında, "İlanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresi, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlar. Ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililer, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilirler. Düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olması bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel olmaz." hükmüne; 11. maddesinde ise, "1. İlgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebilir. Bu başvurma, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durdurur. 2. Otuz gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. (8/7/2021 tarihli ve 7331 sayılı Kanunun 2 nci maddesiyle bu fıkrada yer alan “Altmış” ibaresi “Otuz” şeklinde değiştirilmiştir.) 3. İsteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresi yeniden işlemeye başlar ve başvurma tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır." hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Kanunun 8. maddesinin birinci fıkrasında, sürelerin tebliğ, yayın veya ilan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlayacağı; 14. maddesinin üçüncü fıkrasının (e) bendinde, dava dilekçelerinin süre aşımı yönünden inceleneceği; aynı maddenin altıncı fıkrasında, ilk incelemeye ilişkin hususların tespit edilmesi halinde davanın her safhasında 15. madde hükümlerinin uygulanacağı; 15. maddesinde ise süre aşımı bulunduğu tespit edilen davaların reddedileceği kurala bağlanmıştır.
Özel Kanun olan 3194 sayılı İmar Kanununun, "Planların Hazırlanması ve Yürürlüğe Konulması" başlıklı 8. maddesinin (b) bendinde ise, "İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Planlar, plan değişiklikleri ve plan revizyonları; kayıt altına alınmak ve arşivlenmek üzere Bakanlıkça oluşturulan elektronik ortama yüklenmek ve aynı sistem üzerinden Plan İşlem Numarası almak zorundadır. Planlar, belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar." düzenlemesi mevcuttur.
14/06/2014 tarih ve 29030 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin, "Planların ilanı, itirazlar ve kesinleşmesi" başlıklı 33. maddesinin 4. fıkrasında; "Planlara itiraz, otuz günlük ilan süresi içinde idareye yapılır ve itirazlar idarece değerlendirilir. İdarenin karar merciince itirazların reddedilmesi halinde, planlar başkaca bir onay işlemine gerek kalmaksızın red kararı tarihinde kesinleşir. İtiraz olmaması halinde planlar askı süresinin sonunda kesinleşir." hükmü, 6. fıkrasında; "İlan ve askı süresinde yapılan itirazlar üzerine idarelerce, planlarda değişiklik yapılması halinde planın değişen kısımlarına ilişkin olarak yeniden ilan süreci başlatılır." hükmü, 7. fıkrasında; "Onaylanmış planlarda yapılacak revizyon, ilave ve değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir." hükmü düzenlenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda anılan maddelerin birlikte değerlendirilmesinden, imar planlarına karşı, bir aylık askı süresi içinde 2577 sayılı Kanunun 11. maddesi kapsamında başvuruda bulunulması ve bu başvuruya idari dava açma süresinin başlangıç tarihi olan son ilan tarihinden itibaren 30 gün içinde cevap verilmeyerek isteğin reddedilmiş sayılması halinde, bu tarihi takip eden 60 günlük dava açma süresi içinde veya son ilan tarihini izleyen 30 gün içinde cevap verilmek suretiyle isteğin reddedilmesi halinde bu cevap tarihinden itibaren 60 günlük dava açma süresi içinde idari dava açılabileceği; imar planlarına askı süresi içinde bir itirazda bulunulmamış ise, davanın, 2577 sayılı Kanunun 7. maddesi uyarınca imar planının son ilan tarihini izleyen günden itibaren 60 gün içinde açılması gerektiği sonucuna varılmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden uyuşmazlık konusu alanda imar planlarının yargı kararı ile iptal edilmesi üzerine 16.02.2022 tarihli davalı Bakanlık işlemi ile 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarının onaylandığı, anılan planların 18.02.2022-20.03.2022 tarihleri arasında askı ilanına çıktığı ve davacı oda tarafından 18.03.2022 tarihinde imar planlarına itiraz edildiği, anılan itirazın Plan İnceleme Değerlendirme Kurulunun... tarihli,...sayılı işlemi ile reddedildiği, dava dışı 3. kişilere ait bir takım itirazların kabul edilmesi üzerine bu itirazlara yönelik davalı Bakanlığın 11.11.2022 tarihli işlemi ile imar planı değişikliklerinin onaylandığı ve bu imar planının değişiklik yapılan kısımlarının askıya çıkması üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, öncelikle davanın konusunun net olarak ortaya konulması gerekmektedir. Şöyle ki uyuşmazlık konusu alandaki yargı kararlarının iptali üzerine 16.02.2022 tarihli Kültür ve Turizm Bakanlığı işlemi ile 1/5000 ölçekli nazım ve 4 etap halinde 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarının onaylandığı ve davacı Odanın ve dava 3. kişilere ait itirazların reddedildiği, itiraz üzerine 1. etaba yönelik herhangi bir değişiklik yapılmadığı görülmektedir. Dava dilekçesinin incelenmesinden her ne kadar dava dilekçesinin konu kısmında 11.11.2022 tarihli imar planlarının iptalini istenilmiş ise de 11.11.2022 tarihinde herhangi bir değişiklik olmadığından ve dilekçede itiraz edilen hususların tamamının 16.02.2022 tarihli plana ilişkin olduğunun anlaşıldığından bu durumda 16.02.2022 onay tarihli 1. etap imar planlarına davacı tarafından ilan süresi içerisinde 2577 sayılı Kanunun 11. maddesi kapsamında itirazda bulunulduğu, bu itirazın ilanın son günü olan 20.03.2022 gününü izleyen otuz gün içerisinde yanıtlanmayarak reddi üzerine, 60 günlük süre içerisinde en son 20.06.2022 tarihinde (dava açma süresi haftasonuna gelmesi sebebiyle) dava açılması gerekirken, bu sürenin geçirilmesinden sonra, dava açma süresini yeniden canlandırması mümkün olmayan itirazın reddine yönelik Kültür ve Turizm Bakanlığının 11.11.2022 tarihli işleminin askıya çıkması üzerine, 18.01.2022 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenme olanağı bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken, uyuşmazlığın esasına girilmek suretiyle davanın reddi yolunda verilen kararda sonucu itibariyle isabetsizlik bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda yer verilen gerekçe ile ONANMASINA,
3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 22/10/2025 tarihinde, kesin olarak, oyçokluğuyla karar verildi.
KARŞI OY (X) : 2577 sayılı Kanunun 49. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, temyiz incelemesi sonunda Danıştayın; kararı hukuka uygun bulursa onayacağı, kararın sonucu hukuka uygun olmakla birlikte gösterilen gerekçeyi doğru bulmaz veya eksik bulursa, kararın gerekçesini değiştirerek onayabileceği, 2. fıkrasında, temyiz incelemesi sonunda Danıştayın; görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, hukuka aykırı karar verilmesi ve usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması, sebeplerinden dolayı incelenen kararı bozacağı; 50. maddesinin 3. fıkrasında; bölge idare mahkemesinin, Danıştayca verilen bozma kararına uymayarak kararında ısrar edebileceği belirtilmiş; 2575 sayılı Danıştay Kanununun 38. maddesinde ise, İdari Dava Daireleri Kurulunun idare mahkemelerinden verilen ısrar kararları ile idari dava dairelerinden ilk derece mahkemesi olarak verilen kararları temyizen inceleyeceği kurala bağlanmıştır.
Uyuşmazlık konusu olayda, dava açma süresi geçirilerek açılan davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken Mahkemece davanın esası incelenmek suretiyle davanın reddine karar verilmiş, bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince reddine karar verilmiştir.
Davanın süre yönünden reddine ilişkin kararın ise içeriği ve sonuçları itibarıyla esasa ilişkin karardan farklı olması nedeniyle bu gerekçe ile esasa ilişkin bir kararın onanması halinde karar veren Mahkemenin davanın süresinde olduğu gerekçesiyle ilk kararında ısrar etme imkanı ortadan kalkacağından yargılama yetkisinin usulüne uygun kullanımının sağlanması amacıyla kararın bozulmasına Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan İdari Dava Dairesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, Mahkeme tarafından verilen davanın reddine ilişkin karara karşı yapılan istinaf başvurusunun Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince reddi yolundaki kararın bozulması gerektiği oyuyla, anılan kararın değişik gerekçe ile onanmasına ilişkin Dairemiz kararına katılmıyorum.