T.C.
D A N I Ş T A Y
YEDİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/1463
Karar No : 2024/5350
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Defterdarlığı
(... Vergi Dairesi Müdürlüğü)
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Petrol Kimya Tarım Hayvancılık Ürünleri
Madencilik Nakliye ve Madeni Yağ Üretim Pazarlama
İthalat İhracat Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Gümrükler Genel Müdürlüğünün, Gelir İdaresi Başkanlığına hitaplı ... tarih ve ... sayılı yazısına istinaden, ithalat aşamasında hesaplanan katma değer vergisi matrahından daha düşük tutarda özel tüketim vergisi matrahı beyan edildiğinin tespit edildiğinden bahisle, 2018 yılının Nisan dönemine ilişkin olarak re'sen tarh edilen özel tüketim vergisi ile kesilen vergi zıyaı cezasının iptali istemiyle dava açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, kayıt ve tescile tabi araçların serbest dolaşıma girişinden sonra, ilk iktisap tarihinde alınacak özel tüketim vergisi tutarının en az ithalatta hesaplanan katma değer vergisi matrahı üzerinden taşıtın tabi olduğu orana göre hesaplanan vergi tutarı kadar olması gerektiğinden, Gümrükler Genel Müdürlüğünün belirlediği ithalat aşamasındaki katma değer vergisi matrahı esas alınarak, daha yüksek bedelle serbest dolaşıma giriş yapılmasına rağmen yurt içinde satış yapılırken daha düşük bedelle satılması üzerine özel tüketim vergisinin de düşük hesaplandığından bahisle ortaya çıkan matrah farkı üzerinden idarece vergi ziyaı cezalı özel tüketim vergisi tarhiyatı yapılmış ise de; ithal edilen araçların gerçek satış bedelinin, ilgili yılda satışı yapılan araçların alıcıları nezdinde karşıt incelemeler yapılarak bu araçları satın alan gelir ve kurumlar vergisi mükellefi olan bu şahıs ve şirketlerin kayıtlarının incelenmesi ve bilgilerine başvurulması, derinlemesine bir araştırma yapılarak somut, geçerli ve yeterli bir şekilde gerçek fiyatın belirlenmesi suretiyle ortaya konulması gerekirken bu yola gidilmeden ve vergiyi doğuran olayın gerçek mahiyeti belirlenmeden, Gümrükler Genel Müdürlüğününce vergi dairesine gönderilen yazı ve ekli matrah farkı listesi dayanak alınarak tarhiyat yapıldığı, idarece dosyaya yukarıda yer verilen hususları içeren inceleme raporu vs., herhangi bir bilgi ve belgenin sunulmadığı anlaşıldığından, satın alınan aracın gerçek kıymetini somut şekilde ortaya koymaktan uzak ve eksik incelemeye dayanılarak yapılan dava konusu cezalı tarhiyatta hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Gümrük idaresi tarafından hazırlanan cevaplı rapora istinaden belirlenen matrah üzerinden yapılan tarhiyatta hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Takdir komisyonunca takdir olunan veya vergi inceleme raporuyla belirlenmiş bir matrah ya da matrah farkına dayanmaksızın, sırf gümrük idaresince gönderilen yazıya istinaden düzenlenen yazıya dayanarak yapılan re'sen tarhiyatta hukuka uyarlık görülmediğinden, sonucu itibarıyla isabetsiz olmayan mahkeme kararına yönelik temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
İLGİLİ MEVZUAT :
213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 20. maddesinde, verginin tarhının, vergi alacağının kanunlarında gösterilen matrah ve nispetler üzerinden, vergi dairesi tarafından hesaplanarak, bu alacağı miktar itibarıyla tespit eden idari bir işlem olduğu hükme bağlanmıştır.
Beyana dayanan vergilerde asıl olan, mükellef tarafından belli dönemlerde beyan edilen matrah üzerinden verginin hesaplanması olup mükellef beyanının doğru olmadığının kanıtlanması durumunda ise, aynı Kanunda öngörülen tarh yöntemleri kullanılmak suretiyle, noksan ödenen veya hiç ödenmeyen vergi, vergi idaresince tarh edilir. Bu tarh yöntemlerinden ikisi re'sen ve ikmalen vergi tarhı yöntemleridir.
213 sayılı Kanun'un tarh ve tahakkuk usulünü düzenleyen ikinci kısmında yer alan ikmalen vergi tarhı başlıklı 29. maddesinin birinci fıkrasında, ikmalen vergi tarhının, her ne şekilde olursa olsun bir vergi tarh edildikten sonra bu vergiye ilişkin olarak meydana çıkan ve defter, kayıt ve belgelere veya kanuni ölçülere dayanılarak miktarı tespit olunan bir matrah veya matrah farkı üzerinden alınacak verginin tarh edilmesi olduğu açıklanmış; re'sen vergi tarhı başlıklı 30. maddesinin birinci fıkrasında; re'sen vergi tarhının, vergi matrahının tamamen veya kısmen defter, kayıt ve belgelere veya kanuni ölçülere dayanılarak tespitine imkan bulunmayan hallerde, takdir komisyonları tarafından takdir edilen veya vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlarca düzenlenmiş vergi inceleme raporlarında belirtilen matrah veya matrah kısmı üzerinden vergi tarh olunması olduğu; inceleme raporunda bu maddeye göre belirlenen matrah veya matrah farkının re'sen takdir olunmuş sayılacağı hükmüne yer verilmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 30. maddesinin 1. fıkrasında; iki tarafın adı ve soyadı ile sıfatı ve iddiaları sonucuna ilişkin yanlışlıklar ile hüküm fıkrasındaki hesap yanlışlıklarının düzeltilmesinin istenebileceği, 3. fıkrasında da, yanlışlıkların düzeltilmesine karar verilirse, düzeltmenin ilamın altına yazılacağı hükmü yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Dosyanın incelenmesinden; gerek dava dilekçesinde gerekse imza sirkülerinde davacının unvanının, ... Petrol Kimya Tarım Hayvancılık Ürünleri Madencilik Nakliye ve Madeni Yağ Üretim Pazarlama İthalat İhracat Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi olduğu buna karşın, temyize konu kararda sehven ... Gıda İnşaat Tarım Hayvancılık Petrol Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi olarak yazılmış olduğu anlaşıldığından anılan husus düzeltilerek karara derc edilmiştir.
Öte yandan; yukarıda anılan hükümler uyarınca, vergi idaresince re'sen vergi tarh olunabilmesi için, öncelikle, re'sen takdir olunmuş bir matrah veya matrah farkının varlığı gereklidir. Bir başka anlatımla, vergi idaresince re'sen yapılan vergi tarhının hukuken geçerli olabilmesi için, bu tarhiyatın, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 74. maddesi uyarınca matrah takdiri yapmakla görevli bulunan takdir komisyonunca takdir olunan ya da aynı Kanun'un 135. maddesi uyarınca vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlar tarafından düzenlenen inceleme raporlarında belirtilen matrah veya matrah farkına dayandırılmış olması gerekmektedir.
Bu bakımdan; uyuşmazlıkta, takdir komisyonunca alınmış bir karar veya vergi inceleme raporuyla belirlenmiş bir matrah ya da matrah farkı bulunmaksızın, 213 sayılı Kanun'da vergi incelemesi yetkisini haiz olanlar arasında yer almayan Gümrükler Genel Müdürlüğününce davalı İdareye gönderilen yazı üzerine dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşıldığından, takdir komisyonunca takdir olunan veya vergi inceleme raporuyla belirlenmiş bir matrah ya da matrah farkına dayanmaksızın, sırf gümrük idaresince gönderilen yazıya dayanarak yapılan re'sen tarhiyatta hukuka uyarlık görülmediğinden, dava konusu işlemin iptaline ilişkin mahkeme kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki kararda sonucu itibarıyla isabetsizlik görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına yönelik TEMYİZ İSTEMİNİN REDDİNE,
2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliği ve bir örneğinin de Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 23/12/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.