T.C.
D A N I Ş T A Y
YEDİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/1566
Karar No : 2025/11
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı adına ... Gümrük Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Sistemi Destek Hizmetleri Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ...Vergi Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davalı idarece tescilli ... tarih ve ... sayılı transit refakat belgesi muhteviyatı eşyaların, sevk edildiği gümrük idaresinde yapılan aramada ekonomik değeri olmayan eşyalarla değiştirilmek suretiyle yurt içinde bırakıldığının tespit edildiğinden bahisle, tahakkuk ettirilen gümrük, ilave gümrük ve katma değer vergileri ile dampinge karşı vergiye vaki itirazın reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 183. maddesi kapsamında bir sorumluluk doğabilmesi için ilgililerin anılan maddede sayılan kişiler arasında yer almasının gerektiği, olayda, davacının eşyayı gümrük gözetiminden çıkaran, çıkarma işine iştirak eden, eşyanın gümrük gözetiminden çıkarıldığını bilen veya normal olarak bilmesi gereken, söz konusu eşyayı elde eden veya elinde bulunduran, bu eşyayı elde ettiği veya aldığı sırada gümrük gözetiminden çıkarıldığını bilen veya normal olarak bilmesi gereken, eşyanın geçici depolanmasından veya tabi tutulmuş olduğu gümrük rejiminin kullanılmasından doğan yükümlülükleri yerine getirmesi gereken kişiler arasında bulunduğuna dair somut bir tespit yapılmadığının anlaşılması karşısında, tahakkuk ettirilen gümrük vergilerine vaki itirazın reddine dair işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Transit refakat belgesi muhteviyatı eşyaları taşıyan araca tatbik edilen mührün kırılarak eşyaların yurtta bırakıldığı ve rejimin ihlal edildiği sabit olduğundan, davacının rejim hak sahibi olarak asıl sorumlu sıfatıyla vergilerin ödenmesinden sorumluluğunun bulunduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : İstemin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ: Olayda, hareket gümrük idaresinde işlem gördükten sonra varış gümrük idaresince yapılan kontrolde, transit refakat belgesi muhteviyatı muhtelif eşyaların, araca tatbikli gümrük güvenlik mührünün kırılması suretiyle transit rejimi hükümlerine aykırı olarak yurtta bırakıldığının anlaşılması karşısında, söz konusu ihlal sebebiyle gümrük vergilerini ödeme yükümlülüğü bulunan davacı adına asıl sorumlu sıfatıyla tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından, aksi yolda verilen temyize konu kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davalı idarece tescilli ...tarih ve ... sayılı transit refakat belgesi muhteviyatı eşyaların, sevk edildiği gümrük idaresinde yapılan aramada ekonomik değeri olmayan eşyalarla değiştirilmek suretiyle yurt içinde bırakıldığının tespit edildiğinden bahisle, tahakkuk ettirilen gümrük, ilave gümrük ve katma değer vergileri ile dampinge karşı vergiye vaki itirazın reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 3. maddesinin 16. fıkrasında, gümrük beyanının belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde eşyanın bir gümrük rejimine tabi tutulması talebinde bulunulmasını ifade edeceği; 17. fıkrasında, beyan sahibinin, kendi adına beyanda bulunan kişi veya adına beyanda bulunulan kişi olduğu; 5911 sayılı Kanun'la değişik 20. fıkrasının (a) bendinde, "rejim hak sahibi" deyiminin, kendi adına ve hesabına gümrük beyanını yapan veya hesabına gümrük beyanı yapılan kişi veya bu kişilere ait bir gümrük rejimi ile ilgili hakların veya yükümlülüklerin devredildiği kişiyi ifade ettiği; (b) bendinde, transit rejiminde rejim hak sahibine "asıl sorumlu" denileceği; 5911 sayılı Kanun'la değişik 86. maddesinin 1. fıkrasında, asıl sorumlunun eşyayı öngörülen süre içerisinde ve gümrük idareleri tarafından ayniyetinin tespiti amacıyla alınan önlemlere uymak suretiyle, varış gümrük idaresine sağlam ve noksansız olarak sunmak ve transit rejime ilişkin hükümlere uymakla yükümlü olduğu; 183. maddesinin 3. fıkrasında, eşyayı gümrük gözetiminden çıkaran kişilerin, bu çıkarma işine iştirak eden ve eşyanın gümrük gözetiminden çıkarıldığını bilen veya normal olarak bilmesi gereken kişilerin, söz konusu eşyayı elde eden veya elinde bulunduran ve bu eşyayı elde ettiği veya aldığı sırada gümrük gözetiminden çıkarıldığını bilen veya normal olarak bilmesi gereken kişilerin, eşyanın geçici depolanmasından veya tabi tutulmuş olduğu gümrük rejiminin kullanılmasından doğan yükümlülükleri yerine getirmesi gereken kişilerin, gümrük vergilerinden sorumlu oldukları hükme bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen hükümlerin bir arada değerlendirilmesinden, rejim hak sahibinin (asıl sorumlu), transit rejimi kapsamında taşınan eşyanın ayniyetinin tespiti amacıyla alınan önlemlere uymak suretiyle, varış yeri gümrük idaresine sağlam ve noksansız olarak sunmak ve transit rejimine ilişkin hükümlere uymakla yükümlü olduğu, rejim ihlali nedeniyle gümrük yükümlülüğü doğduğu takdirde gümrük idaresine karşı gümrük vergilerinden dolayı sorumluluğunun bulunduğu sonucuna ulaşılmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden, ...tarih ve ... sayılı transit refakat belgesi muhteviyatı eşyayı taşıyan ... plakalı aracın sevk edildiği gümrük idaresinde yapılan kontrolünde, araca tatbik edilen mührün kırık olduğu, belge muhteviyatı yüksek vergiye tabi eşyaların kırık, hurda ve ekonomik değeri olmayan eşyalarla değiştirilmek suretiyle Türkiye Gümrük Bölgesinde bırakıldığının tespit edildiğinden bahisle, taşıyıcı firma olan ... Uluslararası Nakliyat ve Ticaret Limited Şirketi adına tahakkuk ettirilen gümrük, ilave gümrük ve katma değer vergileri ile dampinge karşı vergiye vaki itirazın reddedildiği, adı geçen firma adına tahakkuk ettirilen vergilerin 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 86. maddesi uyarınca asıl yükümlü sıfatıyla davacıdan ödenmesinin istenilmesi üzerine davacı tarafından yapılan itiraz başvurusunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açıldığı anlaşılmıştır.
Olayda, hareket gümrük idaresinde işlem gördükten sonra varış gümrük idaresince yapılan kontrolde, transit refakat belgesi muhteviyatı muhtelif eşyaların, araca tatbikli gümrük güvenlik mührünün kırılması suretiyle transit rejimi hükümlerine aykırı olarak yurtta bırakıldığının anlaşılması karşısında, söz konusu ihlal sebebiyle gümrük vergilerini ödeme yükümlülüğü bulunan davacı adına asıl sorumlu sıfatıyla tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından, dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu kararda isabet görülmemiştir.
Öte yandan, transit refakat belgesinin 1. kaleminde beyan edilen eşyanın CIF kıymetinin, gözetim kıymeti üzerinden hesaplanarak vergilerin tahakkuk ettirildiği anlaşıldığından, gümrük kıymetinin 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 24. ve devamı maddelerine göre işlemin anılan kısmının hukuka uygunluğunun yeniden verilecek kararda ayrıca değerlendirilmesi gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kabulüne,
2.... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
4. 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13. maddesinin (j) bendi parantez içi hükmü uyarınca alınması gereken harç dahil olmak üzere, yargılama giderlerinin yeniden verilecek kararda karşılanması gerektiğine, 17/01/2025 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY :
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dilekçeler üzerine ilk inceleme" başlıklı 14. maddesinin 3. fıkrasının (d) bendinde, dilekçelerin idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı yönünden de inceleneceği, 15. maddesinde, belirtilen durumun bulunması halinde davanın reddine karar verileceği kurala bağlanmıştır.
Dosyanın incelenmesinden, hareket gümrük idaresinde işlem gördükten sonra varış gümrük idaresince yapılan kontrolde, transit refakat belgesi muhteviyatı muhtelif eşyaların, araca tatbikli gümrük güvenlik mührünün kırılması suretiyle transit rejimi hükümlerine aykırı olarak yurtta bırakıldığının tespit edildiğinden bahisle, taşıyıcı firma olan ... Uluslararası Nakliyat ve Ticaret Limited Şirketi adına tahakkuk ettirilen gümrük, ilave gümrük ve katma değer vergileri ile dampinge karşı vergiye vaki itirazın reddedildiği, adı geçen firma adına tahakkuk ettirilen vergilerin 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 86. maddesi uyarınca asıl yükümlü sıfatıyla davacıdan ödenmesinin istenilmesi üzerine davacı tarafından yapılan itiraz başvurusunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açıldığı anlaşılmıştır.
Olayda, taşıyıcı firma adına tahakkuk ettirilen vergilerin asıl yükümlü sıfatıyla davacıdan ödenmesinin istenilmesi üzerine, davacı tarafından 4458 sayılı Kanun'un 242. maddesi kapsamında itiraz başvurusunda bulunulduğu, davacı adına alınmış bir tahakkuk kararı olmadığı gibi, itirazın reddine dair dava konusu işlemde itiraza konu kararın, dava dışı taşıyıcı firma adına alınan 673 sayılı tahakkuk kararı olarak belirtildiği anlaşıldığından, davacı adına tesis edilmiş kesin ve yürütülmesi zorunlu icrai bir işlem bulunmadığı gerekçesiyle davanın incelenmeksizin reddine karar verilmek üzere temyize konu kararın bozulması gerektiği oyu ile, Daire kararına katılmıyorum.