T.C.
D A N I Ş T A Y
YEDİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/20
Karar No : 2025/1702
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Defterdarlığı
(... Vergi Dairesi Müdürlüğü)
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem: Davacı adına, yurt dışı menşeli bandrolsüz sigara bulundurduğunun tespit edildiğinden bahisle, 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu'nun 13. maddesinin 5. fıkrası ve 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 9. maddesinin 2. fıkrası uyarınca takdir komisyonu kararlarına istinaden, 2016 yılının Mart dönemi için re'sen tarh edilen özel tüketim ve katma değer vergilerinin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; olayda, imalatçı ya da imalatçıdan satın alan olmayan davacının, gümrük kaçağı sigaraları yasa dışı yollardan ithal ettiğinin kabulünün zorunlu bulunduğu, 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu'nun 13. maddesinin 5. fıkrasında belirtilen tarhiyata vergi ziyaı cezasının da kesileceği yönündeki düzenlemenin Maliye Bakanlığı'na yetki vermeyeceği, uyuşmazlığa konu verginin, teslime bağlı olarak dahilde doğan ve vergi idaresince tarh ve tahsili mümkün bulunan bir vergi olmadığı, aksine, söz konusu vergi yükümlülüğü ile ilgili olarak, aynı Kanun'un 16. maddesi hükmü uyarınca, doğan bu vergiyi tarh etme, vergiye bağlı ceza kesme ve amme alacaklarını takip etme yetkisinin gümrük idaresinde olduğu, bu nedenle, yetkisi bulunmayan davalı idarece tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın özel tüketim vergisine ilişkin hüküm fıkrasına yönelik olarak vergi dairesinin işlem tesis etmeye yetkili olduğu olayda, Muş İl Emniyet Müdürlüğü KOM Şube Müdürlüğü ekiplerince sigara kaçakçılarına karşı yapılan istihbari çalışmalarda, ... plaka sayılı aracın öncülüğünde ... plaka sayılı araç ile köy yollarını kullanarak Diyarbakır İline yüklü miktarda kaçak sigara götürüleceği bilgisinin elde edilmesi üzerine, bahse konu araçların öncülü artçılı bir şekilde şehir merkezine doğru seyir halinde olduğunun görülerek takibe alındığı, yapılan kovalamacada anılan araçların durdurulduğu, ... plaka sayılı araç içerisinde davacının bulunduğunun tespit edildiği, yolcu koltuğunda bulunan davacının ve araç sürücüsünün ... plaka sayılı araçta kaçak sigara olduğunu belirtmeleri üzerine yapılan aramada sigaraların ele geçirildiği, durumun tutanak ile kayıt altına alındığı, ... Asliye Ceza Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında ceza yargılamasının devam ettiği, ceza dosyasının UYAP ortamında incelenmesinden, davacının sigaraların ele geçtiği araçta yolcu koltuğunda oturmasından başka sigaralarla ilgisini ortaya koyan somut bir tespit ve delilin de dosya içerisine sunulamadığı, bu durumda, sigaraları bulundurduğu hususunun somut bir şekilde ortaya konulamadığı; katma değer vergisinin ise, davacının, söz konusu sigaraların yurt içinde ticaretini yaptığı ve ticari amaçla satarak başkalarına teslim ettiği veya başkaca şekilde katma değer vergisine tabi olacak herhangi bir işleme tabi tuttuğu yolunda idarece herhangi bir tespit yapılmadığı, ayrıca fiili ya da kaydi envanter sırasında belgesiz mal bulundurulduğunun veya belgesiz hizmet satın alındığının tespiti halinde, bu alışlar nedeniyle ziyaa uğratılan katma değer vergisinin belgesiz mal bulunduran veya hizmet satın alan mükelleften aranacağı kuralının uygulanması yönünden, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nda açıkça mükellef ifadesinin kullanılması karşısında, belgesiz mal bulunduran veya hizmet satın alan kişinin gelir ya da katma değer vergisi açısından mükellefiyetinin olması durumunda mümkün olduğu, zira, fiili ya da kaydi envanterin ancak daha önceden gelir ya da katma değer vergisi mükellefi olanlar nezdinde yapılabileceği, öte yandan, anılan Kanun'da mükellef olmamakla birlikte yalnızca belirli bir miktarı aşan belgesiz mal bulundurduğu tespit edilenler adına 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu'nun 13. maddesinin 5. fıkrasında yer alan hükme benzer bir düzenlemeye katma değer vergisi açısından yer verilmemiş olduğu anlaşıldığından tesis edilen işlemde hukuka uyarlık, mahkeme kararında sonucu itibarıyla isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı bandrolsüz sigaraları "bulunduran" sıfatına haiz olduğundan, tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : İstemin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyize konu kararın özel tüketim vergisine ilişkin hüküm fıkrasının bozulması; katma değer vergisine ilişkin hüküm fıkrasının ise onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci ve Dokuzuncu Dairelerince, 2575 sayılı Danıştay Kanunu'na, 3619 sayılı Kanun'la eklenen Ek 1. madde hükmü uyarınca birlikte yapılan toplantıda, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı adına, yurt dışı menşeli bandrolsüz sigara bulundurduğunun tespit edildiğinden bahisle, 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu'nun 13. maddesinin 5. fıkrası ve 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 9. maddesinin 2. fıkrası uyarınca takdir komisyonu kararlarına istinaden, 2016 yılının Mart dönemi için re'sen tarh edilen özel tüketim ve katma değer vergilerinin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu'nun 13. maddesine 11/04/2013 tarihli ve 28615 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 6455 sayılı Kanun'un 33. maddesi ile eklenen 5. fıkra ile, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun mükerrer 257. maddesinin verdiği yetki uyarınca kullanılma zorunluluğu getirilen özel etiketi veya işareti olmayan özel tüketim vergisine tabi malların bulundurulduğunun tespit edilmesi halinde, bu malları bulunduranlar adına; her bir tespit için bu Kanuna ekli (III) sayılı listenin (A) cetvelinde yer alan malların 50 litreyi, (B) cetvelinde yer alan 2402.20 ve 2402.90.00.00.00 (yalnız tütün yerine geçen maddelerden yapılmış sigaralar) G.T.İ.P. numaralı malların 5.000 adedi aşması hâlinde ise müteselsilen sorumlu olmak üzere, bu malları bulunduranlar ile ithal veya imal edenlerden herhangi biri adına; malların tespit tarihindeki emsal bedeli veya miktarı üzerinden 11. maddedeki esaslara göre re'sen özel tüketim vergisi tarh edileceği, bu tarhiyata ayrıca vergi ziyaı cezası uygulanacağı düzenlemesi getirilmiştir.
6455 sayılı Kanunun 33. maddesinin gerekçesinde; madde ile mevcut fıkrada yer alan akaryakıt, alkollü içecekler ve tütün mamulleri ve benzeri mallarla ilgili kaçakçılıkla mücadelede etkinliği arttırmak amacıyla "işyeri sahibi adına" kavramının "bulundurduğu tespit edilen" olarak değiştirildiği, ayrıca, ithal edilen ve yurt içinde üretilen ürünlerle ilgili olarak bandrolsüz ürün tespitlerinde, söz konusu ürünleri bulunduran, üreten veya ithal edenlerin de cezalı tarhiyattan müteselsilen sorumlu tutulmalarının öngörüldüğü belirtilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dayandığı hukuki ve kanuni nedenlerle gerekçesi yukarıda açıklanmış bulunan vergi dava dairesi kararının katma değer vergisinin iptaline ilişkin hüküm fıkrası aynı gerekçe ve nedenlerle uygun görülmüş olup, davalı idare tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, sözü geçen hüküm fıkrasının bozulmasını gerektirecek durumda bulunmamıştır.
Kararın, özel tüketim vergisinin iptaline ilişkin hüküm fıkrasına yönelik temyiz istemine gelince;
Yukarıda yer verilen 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu'nun 13. maddesinin 5. fıkrasında, (III) sayılı listenin (A) ve (B) cetvelinde yer alan mallar bakımından, Kanun'un genel hükümleriyle düzenlenen vergiyi doğuran olay ve vergi mükellefinden farklı olarak ve "müteselsil sorumluluk ve ceza uygulaması" başlığıyla "bulundurma" fiili vergiyi doğuran olay, "bulunduranlar" da vergi mükellefi olarak kabul edilerek bulunduranlar adına vergi tahakkuk ettirileceği ve vergi ziyaı cezası kesileceği kuralı getirilmiştir.
Anılan fıkrada, özel tüketim vergisi tahakkuku için "bulundurma" fiili ile birlikte bulundurulan ürünlerin, kullanılma zorunluluğu getirilen bandrol veya kod olmayan ürünlerden olması yeterlidir. Temyize konu kararda, işlemi yetki yönünden iptal eden mahkeme kararının özel tüketim vergisine dair hüküm fıkrasına yönelik istinaf talebinin, davacının bulunduran sıfatına haiz olmadığı gerekçesiyle reddine karar verilmişse de; maddede belirtilen iki koşulun birlikte gerçekleştiğinin tespit edilmesi durumunda miktara ve bulundurma nedenine bakılmaksızın re'sen vergi tarh edilerek vergi ziyaı cezası kesilebilecektir. Re'sen tarh edilen özel tüketim vergisinin muhatabı ise yasal düzenlemenin doğal bir sonucu olarak bu malları bulunduranlardır.
Dosyanın ve UYAP kayıtlarının birlikte incelenmesinden; Olay, Araç Arama, Yakalama, Muhafaza Altına Alma, Sayım ve Tespit Tutanağında, davacının ve araç sürücüsünün ... plaka sayılı araçta kaçak sigara olduğunu belirttikleri, aracın koltuklarının tamamen söküldüğü, tabanından cam seviyesine kadar olan boşluk kısımda üzeri örtülmüş çuvalların ve kolilerin bulunduğu, tavan kısmına bakıldığında koltukların üst kısmına camların üst seviyesinden itibaren tahtaların dizili olduğu ve tahtalar ile aracın tavan kısmında zula tabir edilen boşluk alan oluşturulduğu, bu kısımda da yine kolilerin bulunduğu hususlarının kayıt altına alındığı, ... Asliye Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında yer alan davacının savunmasında, ... plaka sayılı aracı 24/03/2016 tarihinde sabah saatlerinde amcasının oğlu olan ...'ın, ... ve ... diye bildiği iki kişiden sigara yüklü olarak aldığını, daha sonra kendisini aradığını ve bu aracı Silvan'a götüreceğini söylediğini, gelmesi karşılığında 50,00 TL verebileceğini ifade ettiğini ve kabul ettiğini, araçta kaçak sigara olduğunu ilk başta bilmediğini, yola çıktıktan sonra öğrendiğini, aracı ...'ın kullandığını beyan ettiği anlaşılmıştır.
Olayın oluş şekli ve düzenlenen tutanaktaki tespitler, ceza davasındaki davacının beyanları dikkate alındığında bandrolsüz sigara bulundurma konusunda eylem birliği içerisinde bulunan davacı nezdinde "bulundurma" fiili gerçekleştiğinden, özel tüketim vergisini yetki yönünden iptal eden mahkeme kararına yönelik istinaf başvurusunu yukarıda belirtilen gerekçeyle reddeden temyize konu kararda hukuki isabet bulunmamıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kısmen reddine, kısmen de kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, katma değer vergisinin iptaline ilişkin hüküm fıkrasının ONANMASINA,
3. Kararın, özel tüketim vergisinin iptaline ilişkin hüküm fıkrasının ise BOZULMASINA,
4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
5. 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13. maddesinin (j) bendi parantez içi hükmü uyarınca alınması gereken harç dahil olmak üzere, yargılama giderlerinin yeniden verilecek kararda karşılanması gerektiğine, 13/05/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.