T.C.
D A N I Ş T A Y
YEDİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/3462
Karar No : 2025/6
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı adına
... Gümrük Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Kuyumculuk Gıda Nakliyat İnşaat Petrol Ürünleri Dış
Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem: ... sayılı transit refakat belgesi muhteviyatı eşyaları taşıyan ... plakalı araçta yapılan muayene ve denetleme sonucunda beyan edilenden belirgin şekilde farklı cinste eşyalar bulunduğunun tespit edildiğinden bahisle asıl sorumlu sıfatıyla davacı şirket adına 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 5. fıkrasının (a) ve (b) bentleri uyarınca karara bağlanan para cezasına vaki itirazın reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 3.maddesinin 20.fıkrasına, 86. maddesine ve 235. maddesinin 5. fıkrasının (a) ve (b) bentlerine yer verildikten sonra; asıl sorumlunun, eşyayı öngörülen süre içerisinde ve gümrük idareleri tarafından eşyanın ayniyetinin tespiti amacıyla alınan önlemlere uymak suretiyle, varış gümrük idaresine sağlam ve noksansız olarak sunmak ve transit rejimine ilişkin hükümlere uymakla yükümlü olduğu, 183 ve 184. maddeler kapsamında bir gümrük yükümlülüğü doğduğunda, asıl sorumlunun, transit rejimine tabi tutulan eşya ile ilgili gümrük idaresine karşı mali olarak sorumluluğunun bulunduğu, ancak 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu uyarınca gümrük idaresince işlem yapıldığı hâllerde, asıl sorumlunun sorumluluğunun belirlenmesinde fiilin işlenmesinde dahlinin olup olmadığı hususunun dikkate alınacağı, olayda, davacı şirketin asıl sorumlu sıfatı ile sorumlu tutulabilmesi için transit rejimi kurallarının ihlal edildiğinin somut olarak tespit edilmesinin ve olaya dahlinin bulunmasının gerektiği tartışmasız olup, dava dosyasında yer alan 15/05/2020 tarihli "Tespit, Sayım, Cumhuriyet Savcısı ile Görüşme ve El Koyma Tutanağı"nda, eşyaların taşındığı aracın dorse kapaklarına tatbik edilen gümrük güvenlik mührünün sağlam olduğu bilgisine yer verildiği ve transit rejimi hükümlerinin ne suretle ihlal edildiğine dair herhangi bir saptamaya yer verilmediğinin görüldüğü, bu durumda, davalı idarece transit rejimi kurallarının ihlal edildiğine dair herhangi bir somut tespit bulunmaksızın, sadece transit refakat belgesi muhteviyatı eşyaların beyan edilenden farklı nitelik ve nicelikte olduğundan bahisle asıl sorumlu davacı şirket adına 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 5. fıkrasının (a) ve (b) bentleri uyarınca karara bağlanan para cezsına vaki itirazın reddine dair işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Transit refakat belgesi muhteviyatı eşyalar ile ilgili olarak yapılan incelemelerde bir kısım eşyanın beyan edilenden farklı olduğunun ve ayrıca beyan dışı eşya bulunduğunun tespit edilmesi üzerine 4458 sayılı Kanun'un 235. maddesi uyarınca asıl sorumlu sıfatıyla davacı adına karara bağlanan para cezasına vaki itirazın reddi yolundaki dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan kararın onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
... sayılı transit refakat belgesi muhteviyatı eşyaları taşıyan ... plakalı araçta yapılan muayene ve denetleme sonucunda beyan edilenden belirgin şekilde farklı cinste eşyalar bulunduğunun tespit edildiğinden bahisle asıl sorumlu sıfatıyla davacı şirket adına 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 5. fıkrasının (a) ve (b) bentleri uyarınca karara bağlanan para cezasına vaki itirazın reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 3. maddesinin 8.fıkrasının (b) bendinde "Gümrük yükümlülüğü" deyiminin, yükümlünün gümrük vergilerini ödemesi zorunluluğunu; 11. fıkrasında "Yükümlü" deyiminin, gümrük yükümlülüğünü yerine getirmekle sorumlu bütün kişileri; 16. fıkrasında, gümrük beyanının belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde eşyanın bir gümrük rejimine tabi tutulması talebinde bulunulmasını ifade edeceği; 17. fıkrasında, beyan sahibinin, kendi adına beyanda bulunan kişi veya adına beyanda bulunulan kişi olduğu; 5911 sayılı Kanun'la değişik 20. fıkrasının (a) bendinde, "rejim hak sahibi" deyiminin, kendi adına ve hesabına gümrük beyanını yapan veya hesabına gümrük beyanı yapılan kişi veya bu kişilere ait bir gümrük rejimi ile ilgili hakların veya yükümlülüklerin devredildiği kişiyi ifade ettiği; (b) bendinde, transit rejiminde rejim hak sahibine "asıl sorumlu" denileceği; 84. maddesinde, transit rejiminin, ithalat vergileri ve ticaret politikası önlemlerine tabi tutulmayan serbest dolaşıma girmemiş, ya da, ihracatla ilgili gümrük işlemleri tamamlanmış eşyanın, gümrük gözetimi altında Türkiye Gümrük Bölgesi içindeki bir noktadan diğerine taşınmasına uygulanacağı; gümrük idarelerinin, transit rejimine tabi tutulan eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesi içinde; bir iç gümrük idaresinden diğer bir iç gümrük idaresine taşınmasına izin verebileceği; 5911 sayılı Kanun'la değişik 86. maddesinin 1. fıkrasında, asıl sorumlunun eşyayı öngörülen süre içerisinde ve gümrük idareleri tarafından ayniyetinin tespiti amacıyla alınan önlemlere uymak suretiyle, varış gümrük idaresine sağlam ve noksansız olarak sunmak ve transit rejime ilişkin hükümlere uymakla yükümlü olduğu; 2.fıkrasında, asıl sorumlunun birinci fıkrada belirtilen yükümlülükleri saklı kalmak üzere, transit rejimine göre taşındığını bilerek eşyayı kabul eden taşıyıcı veya alıcı da eşyayı öngörülen süre içerisinde ve gümrük idareleri tarafından eşyanın ayniyetinin tespiti amacıyla alınan tedbirlere uymak suretiyle, varış gümrük idaresine sağlam ve noksansız olarak sunmakla yükümlü olduğu, 7190 sayılı Kanun'un 2 maddesiyle eklenen 3.fıkrasında, 183 ve 184. maddeler kapsamında bir gümrük yükümlülüğü doğduğunda, asıl sorumlunun, transit rejimine tabi tutulan eşya ile ilgili olarak gümrük idaresine karşı mali olarak sorumlu olduğu, 5607 sayılı Kanun uyarınca gümrük idaresince işlem yapıldığı hâllerde, asıl sorumlunun sorumluluğunun belirlenmesinde fiilin işlenmesinde dahlinin olup olmadığı hususunun dikkate alınacağı 183. maddesinin 1. fıkrasında, gümrük gözetimi altındaki ithalat vergilerine tabi eşyanın, kanuna aykırı olarak gümrük gözetimi dışına çıkarılması halinde gümrük yükümlülüğünün doğacağı, 2. fıkrasında, gümrük yükümlülüğünün eşyanın gümrük gözetiminden çıkarıldığı tarihte başlayacağı, 3. fıkrasında, eşyayı gümrük gözetiminden çıkaran kişilerin, bu çıkarma işine iştirak eden ve eşyanın gümrük gözetiminden çıkarıldığını bilen veya normal olarak bilmesi gereken kişilerin, söz konusu eşyayı elde eden veya elinde bulunduran ve bu eşyayı elde ettiği veya aldığı sırada gümrük gözetiminden çıkarıldığını bilen veya normal olarak bilmesi gereken kişilerin, eşyanın geçici depolanmasında veya tabi tutulmuş olduğu gümrük rejiminin kullanılmasından doğan yükümlülükleri yerine getirmesi gereken kişilerin, gümrük vergilerinden sorumlu oldukları; 184. maddesinin 1. fıkrasında da, 183. maddede belirtilen haller dışında sayılan durumlarda da gümrük yükümlülüğünün doğacağı, Gümrük Yönetmeliği'nin 212. maddesinin 2. fıkrasının (f) bendinde, "rejim hak sahibi (asıl sorumlu)"nin, transit rejimi beyanında bulunan veya hesabına transit rejimi beyanında bulunulan ve transit rejimi kapsamında gümrük idaresine karşı mali olarak sorumlu olan kişiyi ifade ettiği hükme bağlanmıştır.
Aynı Kanun'un 235. maddesinin 5. fıkrasının 24/10/2019 tarih ve 7190 sayılı Kanun ile değiştirilen şekliyle; Türkiye Gümrük Bölgesine getirilen ve varış gümrük idaresine karayolu ile sevk edilmek üzere transit rejimine konu edilen serbest dolaşımda olmayan eşyanın, yapılan kontrol veya muayene sonucunda, beyan edilenden belirgin bir şekilde farklı cinste olduğunun tahlil, teknik inceleme ve araştırmaya gerek olmaksızın tespiti hâlinde fiilin niteliğine göre bu fıkranın (a) ve (b) bentleri uyarınca işlem yapılacağı belirtildikten sonra (a) bendinde, farklı çıkan eşyanın gümrük vergileri toplamının beyan edilen eşyanın gümrük vergileri toplamından fazla olması durumunda farklı çıkan eşyaya ilişkin gümrük vergilerinin iki katı idari para cezası verileceği; (b) bendinde, farklı çıkan eşyanın beyan edilen eşyadan farklı şekilde, ithalinin lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk veya yeterlilik belgesine tabi olması durumunda farklı çıkan eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verileceği düzenlenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen hükümlere göre, rejim hak sahibi (asıl sorumlu), transit rejimi kapsamında taşınan eşyayı ayniyetinin tespiti amacıyla alınan önlemlere uymak suretiyle, varış yeri gümrük idaresine sağlam ve noksansız olarak sunmak ve transit rejimine ilişkin hükümlere uymakla yükümlü olup, rejim ihlali nedeniyle gümrük yükümlülüğü doğduğu takdirde gümrük idaresine karşı gümrük vergilerinden dolayı sorumluluğu bulunmaktadır.
Öte yandan, 4458 sayılı Kanun'un 235. maddesinin 5. fıkrasının (a) ve (b) uyarınca fiilin niteliğine göre ceza kesilebilmesi için ise, transit rejim beyanında bulunulan serbest dolaşımda olmayan eşyanın, beyan edilenden belirgin bir şekilde farklı cinste olması; bir eşyanın belirgin bir şekilde farklı cinste olduğunun kabul edilebilmesi için de giriş gümrük idaresinde yapılan kontrolü neticesinde, beyan edilenden açıkça farklı olduğunun tahlil, teknik inceleme ve araştırmaya gerek olmaksızın kolayca anlaşılabilmesi şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir.
Dosyasının incelenmesinden; Habur Gümrük Müdürlüğüne sevk edilmek üzere davalı idarece tescilli ... sayılı transit refakat belgesi muhteviyatı 4 kalem ve 17 kap olarak beyan edilen eşyalara ilişkin davalı idareye sunulan kantar fişinin sahte olduğunun tespit edilmesi üzerine, Mersin Gümrük Muhafaza Kaçakçılık ve İstihbarat Müdürlüğü ile Mersin Gümrük Müdürlüğü personelleri ve davacı şirket vekilinin katılımıyla oluşturulan heyet tarafından, uyuşmazlık konusu eşyaların, ... plakalı aracın dorse kapaklarına tatbik edilmiş gümrük güvenlik mührünün kırılarak, Mersin Liman sahasında bulunan 2 no'lu ambara indirildiği, yapılan aramada, söz konusu transit refakat belgesinde eksik beyan edilen eşyaların ( kg ve adet şeklinde) ve beyan harici eşyaların bulunduğu, beyan harici eşyaların, beyan edilen eşyaların arasına gizlendiği, para cezası kararına dayanak alınan beyan harici eşya olarak, brüt 2.586 kg ve 478 adet ''kullanılmamış motor ve motor aksam parçaları''; brüt 680 kg ve 22 adet ''kullanılmamış vites kutusu ve vites kutusu aksam parçası''; brüt 810 kg ve 23 adet'' kullanılmamış krank mili''; brüt 150 kg ve 16 adet ''kullanılmamış şarj dinamosu''; brüt 560 kg ve 412 adet ''kullanılmış airbag''; brüt 130 kg ve 2.900 adet ''kullanılmış araba anahtarı''; brüt 6 kg ve 3 adet ''kullanılmamış gösterge sigorta paneli''; brüt 229 kg ve 286 adet ''kullanılmış oto beyni''; brüt 10 kg ve 4 adet ''muhtelif audi marka gösterge''; brüt 160 kg ve 72 adet ''kullanılmamış direksiyon pompası'; brüt 3.812 kg ve 729 adet kullanılmış ''klima motoru'' ticari tanımlı eşyaların tespit edildiği, durumun Mersin Cumhuriyet Başsavcılığına bildirilmesi üzerine ceza soruşturmanın başlatıldığı ve eşyalara el konulduğu, davalı idarece ''kullanılmamış motor/ vites kutusu/ krank mili/ şarj dinamosu/ sigorta gösterge paneli/ direksiyon pompası'' cinsi eşyalar için 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 5. fıkrasının (a) bendi uyarınca; ''kullanılmış airbag/ araba anahtarı/ oto beyni/ klima motoru'' cinsi eşyalar için aynı Kanun'un 5. fıkrasının (b) bendi uyarınca davacı şirket adına asıl sorumlu sıfatıyla para cezası kararı alındığı, vaki itirazın reddi üzerine de işbu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Her ne kadar mahkemece, davacı şirketin alınan para cezası kararından asıl sorumlu sıfatı ile sorumlu tutulabilmesi için transit rejimi kurallarına aykırı davranıldığının somut olarak tespiti ile olayda dahlinin bulunmasına bağlı olduğu, dava dosyasında yer alan 15/05/2020 tarihli tutanakta transit rejim kurallarının ne suretle ihlal edildiğine dair herhangi bir somut tespitte bulunmaksızın, sadece transit refakat belgesi muhteviyatı eşyaların beyan edilenden farklı olduğundan bahisle asıl sorumlu sıfatıyla davacı şirket adına tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali yolundaki karara yönelik istinaf başvurusu reddedilmiş ise de, 4458 sayılı Kanun'un 86. maddesine 7190 sayılı Kanun ile eklenen 3. fıkra ile asıl sorumlular lehine getirilen düzenleme eşyanın Kanun'a aykırı olarak gümrük gözetiminden çıkarılması halinde, 183 ve 184. maddeler kapsamında bir gümrük yükümlülüğü (gümrük vergilerinin ödenme zorunluluğunu ifade eden) doğduğunda vergisel yükümlülüklerin hukuka uygunluğunun irdelenmesi için esas alınabilecek nitelikte olduğundan, aksi yönde verilen vergi dava dairesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.
Bu durumda, transit refakat belgesi kapsamında taşınan henüz gümrük gözetimi altındaki uyuşmazlık konusu eşyalara ilişkin olarak 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 5. fıkrasının (a) ve (b) bendi kapsamında ceza kesme koşullarının olayda gerçekleşip gerçekleşmediğinin değerlendirilmesi suretiyle ulaşılacak sonuca göre yeniden karar verilmesi gerektiğinden, aksi yönde verilen temyize konu kararda hukuka uygunluk bulunmamıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
4. 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13. maddesinin (j) bendi parantez içi hükmü uyarınca alınması gereken harç dahil olmak üzere, yargılama giderlerinin yeniden verilecek kararda karşılanması gerektiğine, 17/01/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.