T.C.
D A N I Ş T A Y
YEDİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/569
Karar No : 2025/1760
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Defterdarlığı
(... Vergi Dairesi Müdürlüğü)
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacının % 92 engeli nedeniyle 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu'nun 7. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca istisna hükümleri uygulanarak ilk iktisap kapsamında adına kayıt ve tescil ettirilen araca ilişkin olarak ibraz ettiği engelli raporunun son tarihli rapor olmaması nedeniyle istisnadan yararlandırılmasının mümkün olmadığından bahisle 2020 yılının Haziran ayına ilişkin tarh edilen özel tüketim ve katma değer vergileri ile kesilen vergi ziyaı cezalarının iptali istemiyle dava açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu'nun 4. maddesi uyarınca, verginin mükellefinin motorlu araç ticareti yapanlar olduğu, kayıt ve tescile tabi aracın ilk iktisabı kapsamında adına kayıt ve tescil ettirilen davacının özel tüketim vergisi yükümlülüğünün bulunmadığı, Kanun'un 4. maddesinin 2. fıkrasında Hazine ve Maliye Bakanlığı'na verilen yetkinin de engelli istisnasından yararlanan davacı bakımından sorumluluk getirmeye yönelik olarak kullanılamayacağı; bu durumda, Özel Tüketim Vergisi (II) Sayılı Liste Uygulama Genel Tebliği ile getirilen sorumluluk uygulaması vergilerin kanuniliği ilkesine aykırılık teşkil ettiğinden, davacı adına re'sen tarh edilen vergi ziyaı cezalı özel tüketim vergisinde hukuka uyarlık bulunmadığı; öte yandan, katma değer vergisinin özel tüketim vergisine bağlı olduğu göz önünde bulundurulduğunda, cezalı tarhiyatın katma değer vergisine ilişkin kısmının da hukuka aykırı olduğu sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : İlk iktisap kapsamında engelli istisnasından yararlanmak amacıyla sunulan ve aracın kayıt ve tesciline esas alınan engelli raporunun, tescil tarihi itibarıyla alınmış son tarihli rapor olmadığı, söz konusu raporun engelli istisnasından yararlanılmasına imkan vermeyeceği, dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci ve Dokuzuncu Dairelerince, 2575 sayılı Danıştay Kanunu'na, 3619 sayılı Kanun'la eklenen Ek 1. madde hükmü uyarınca birlikte yapılan toplantıda, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacının % 92 engeli nedeniyle 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu'nun 7. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca istisna hükümleri uygulanarak ilk iktisap kapsamında adına kayıt ve tescil ettirilen araca ilişkin olarak ibraz ettiği engelli raporunun son tarihli rapor olmaması nedeniyle istisnadan yararlandırılmasının mümkün olmadığından bahisle 2020 yılının Haziran ayına ilişkin tarh edilen özel tüketim ve katma değer vergileri ile kesilen vergi ziyaı cezalarının iptali istemiyle dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun "Re'sen vergi tarhı" başlıklı 30. maddesinde, vergi matrahının tamamen veya kısmen defter, kayıt ve belgelere veya kanuni ölçülere dayanılarak tespitine imkan bulunmayan hallerde, takdir komisyonları tarafından takdir edilen veya vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlarca düzenlenmiş vergi inceleme raporlarında belirtilen matrah veya matrah kısmı üzerinden verginin re'sen tarh olunacağına hükmedilmiştir.
4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu'nun 1. maddesinde, Kanun'a ekli (II) sayılı listedeki mallardan kayıt ve tescile tâbi olanların ilk iktisabının bir defaya mahsus olmak üzere özel tüketim vergisine tabi olduğu; 4. maddesinde, (II) sayılı listedeki mallardan kayıt ve tescile tâbi olanlar için; motorlu araç ticareti yapanların, kullanmak üzere ithal edenlerin veya müzayede yoluyla satışını gerçekleştirenlerin özel tüketim vergisinin mükellefi oldukları, ancak mükellefin Türkiye içinde ikametgâhının, işyerinin, kanuni ve iş merkezlerinin bulunmaması halleri ile gerekli görülen diğer hallerde Hazine ve Maliye Bakanlığının, vergi alacağının emniyet altına alınması amacıyla vergiye tâbi işlemlere taraf olanları verginin ödenmesinden sorumlu tutabilecekleri kurala bağlandıktan sonra; "Diğer istisnalar" başlıklı 7. maddesinde; (II) sayılı listede yer alan kayıt ve tescile tâbi mallardan, 87.03 (hesaplanması gereken özel tüketim vergisi ve diğer her türlü vergiler dahil bedeli 200.000 TL’yi aşanlar hariç), 87.04 (motor silindir hacmi 2.800 cm³'ü aşanlar hariç) ve 87.11 G.T.İ.P. numaralarında yer alanların, bizzat kullanma amacıyla engelliliğine uygun hareket ettirici özel tertibat yaptıran malûl ve engelliler tarafından beş yılda bir defaya mahsus olmak üzere ilk iktisabının vergiden müstesna olduğu hükmüne yer verilmiştir.
18/04/2015 tarih ve 29330 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Özel Tüketim Vergisi (II) Sayılı Liste Uygulama Genel Tebliği'nin "1. Malul veya Engellilerin Taşıt Alımlarında İstisna" başlıklı bölümünün "1.5. Ortak Hususlar" alt bölümünde, malul veya engellinin, birden fazla engelli sağlık kurulu raporunun bulunması halinde, en son tarihli raporun istisnanın uygulanmasında dikkate alınacağı, malul veya engelli tarafından geçerli raporun ibraz edilmediğinin tespiti ve ibraz edilmeyen en son tarihli raporun da ilgili istisna uygulamasında aranılan mahiyette olmaması durumunda, ziyaa uğratılan verginin, vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi ile birlikte malul veya engelliden aranacağı düzenlenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Yukarıda yer verilen mevzuatın değerlendirilmesinden, 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu'na ekli (II) saylı listede kayıt ve tescile tabi malların ilk iktisabında verginin mükellefinin motorlu araç ticareti yapanlar olduğu; Kanun'un 4. maddesinin 2. fıkrası uyarınca, gerekli görülen hallerde Hazine ve Maliye Bakanlığınca, vergi alacağının emniyet altına alınması amacıyla vergiye tâbi işlemlere taraf olanların verginin ödenmesinden sorumlu tutulabilecekleri, Özel Tüketim Vergisi (II) Sayılı Liste Uygulama Genel Tebliği ile de istisnadan yararlanan engellilerin sorumluluklarına yer verildiği anlaşılmıştır.
Buna göre, engelliler tarafından özel tüketim vergisi mükelleflerine ibraz edilerek istisnadan yararlandırılmalarına dayanak alınan engelli raporlarının, sahteliği, geçersizliği veya gerekli niteliklere sahip olmadığının tespit edilmesi gibi, yasada yer alan istisna şartlarının sağlanmadığının sonradan anlaşılması durumlarında, haksız yere istisnadan yararlanan ve kendi eylemleriyle verginin ziyaa uğratılmasına sebep olan engellilerin vergilerden sorumlu tutulmaları mümkün olup, buna ilişkin düzenlemenin Hazine ve Maliye Bakanlığına verilen yetki çerçevesinde olduğu sonucuna varılmıştır.
Dosyanın incelenmesinden; davacının %92 engeli bulunduğuna ilişkin özel tüketim vergisi ve motorlu taşıtlar vergisi istisnasından yararlanılması amacıyla süresiz olarak düzenlenen 03/06/2014 tarihli engelli raporu ibraz edilmek suretiyle, 4760 sayılı Kanun'un 7. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca istisnadan yararlandırılarak ilk iktisap kapsamında adına araç tescili yapıldıktan sonra; davalı idarece yapılan araştırmada, araç tescil tarihi itibarıyla ibraz edilen engelli raporundan sonra davacının yine %92 engelli olduğuna dair engelli kimlik kartı alınması amacıyla 1 yıl süreli olarak düzenlenen 12/06/2015 tarihli engelli raporunun bulunduğunun tespit edilmesi üzerine önceki raporun istisnadan yararlandırılmak için kullanılamayacağından bahisle davacı adına re'sen tarhiyat yapıldığı anlaşılmıştır.
Olayda, dava konusu işlemlerin 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 30. maddesi uyarınca tesis edildiğinin anlaşılması karşısında, vergi idaresince yapılan re'sen tarhiyatın hukuken geçerli olabilmesi için, 213 sayılı Kanun'un 74. maddesi uyarınca matrah takdiri yapmakla görevli bulunan takdir komisyonunca takdir olunan ya da Kanun'un 135. maddesi uyarınca vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlar tarafından düzenlenen vergi inceleme raporlarında belirtilen matrah veya matrah farkına dayandırılmış olması gerekirken; matrahın belirlenmesi için takdir komisyonuna sevk işlemi yapılmadığı gibi, ortada matrah belirleyen ve usulüne uygun olarak düzenlenmiş bir vergi inceleme raporu da bulunmadığı görüldüğünden, dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmış olup, temyize konu kararda sonucu itibarıyla isabetsizlik görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına yönelik TEMYİZ İSTEMİNİN REDDİNE,
2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliği ve bir örneğinin de Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 14/05/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.