T.C.
D A N I Ş T A Y
YEDİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/1319
Karar No : 2024/2093
TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVACI) : ... Teknoloji Ürünleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av....
2- (DAVALI) : ... Bakanlığı adına ... Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının taraflarca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı adına tescilli ... tarih ve..., ... ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannameleri muhteviyatı "..." isimli eşyanın kıymetinin, emsal kıymete yükseltilmesi suretiyle beyan edilerek ödenen gümrük vergisinin eşyaya ait faturada gösterilen kıymete göre hesaplanan tutardan fazlası ile eşyanın 8711.60.90.00.12 pozisyonunda beyan edilmesi gerekirken sehven 8711.60.90.00.11 pozisyonunda beyan edildiğinden bahisle ödenen gümrük vergisinin 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesi uyarınca iadesi istemiyle yapılan başvuruların reddine dair karara vaki itirazın reddine ilişkin işlemin iptali ile fazladan ödenen tutarın tahsil tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte iadesine hükmedilmesi istemiyle dava açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:...Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; olayda, ithal edilen eşyanın gümrük kıymetinin belirlenmesinde, öncelikle satış bedelinin esas alınması, satış bedelinin esas alınması için gerekli koşulların mevcut olmadığının tespit edilmesi halinde sırasıyla diğer yöntemlere başvurulması gerekmekte olup, satış bedeli yönteminin terk edilme nedenlerinin somut olarak ortaya konulmasının icap ettiği, davacı tarafından ithal edilen eşyanın beyan edilen kıymetinin referans kıymetin altında olması nedeniyle gözetim belgesi ibrazı zorunluluğunun bulunduğu, olayda belirlenen kıymetin gümrük mevzuatı çerçevesinde esas alınacak kıymet olmayıp, gözetim belgesinin ibraz edilip edilmeyeceğinin tespitinde esas alınacak değer olduğu, bu haliyle uyuşmazlıkta Gümrük Kanunu'nun 211. maddesinin öngördüğü şekilde kanunen alınmaması gereken bir vergi söz konusu olduğundan, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı; fazladan ödenen tutarın 4458 sayılı Kanun'un 216. maddesi uyarınca tecil faiziyle iadesinin icap ettiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali ile fazladan ödenen vergilerin tahsil tarihinden itibaren hesaplanacak tecil faizi ile birlikte iadesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın, dava konusu işlemin, eşyanın kıymetinin emsal kıymete yükseltilmesi suretiyle beyan edilerek ödenen gümrük vergisinin eşyaya ait faturada gösterilen kıymete göre hesaplanan tutardan fazlasına isabet eden kısmı ve fazladan ödenen bu tutarın tahsil tarihinden itibaren hesaplanacak tecil faizi ile birlikte iadesine ilişkin kısmında hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle istinaf başvurusunun kısmen reddine; dava konusu işlemin eşyanın sehven farklı pozisyonda beyan edildiğinden bahisle ödenen gümrük vergisine isabet eden kısmı bakımından ise; uyuşmazlığın çözümü, ithal edilen eşyanın dahil olduğu gümrük tarife istatistik pozisyonunun belirlenmesini gerektirdiği, bu belirleme, eşyanın teknik özelliklerinin ortaya konulmasını ve elde edilecek verilerin, Tarifenin Yorumu ile ilgili Genel Kurallar ve ilgili pozisyonların açıklama notlarının yorumunu zorunlu kıldığından, ortada, açıkça yanlışlıkla alınan, fuzulen tahakkuk eden veya tahsil edilen bir vergiden söz edilemeyeceği, dolayısıyla anılan kısma yönelik geri verme isteminin Kanun'un anılan maddesinde öngörülen koşulları taşımadığı sonucuna varıldığından, istinaf başvurusunun kısmen de kabulü ile mahkeme kararının dava konusu işlemin eşyanın farklı pozisyonda beyan edildiğinden bahisle ödenen gümrük vergisine isabet eden kısmına ilişkin hüküm fıkrasının kaldırılarak, davanın bu yönden reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, ithal edilen eşyanın beyan edilen kıymetinin düşük olduğuna dair idarece herhangi bir tespitte bulunulmadığı, fatura kıymetinin referans kıymete yükseltilmesinin talep edildiği, ardiye ücreti ödememek için yurt dışı gider beyanında bulunarak ödedikleri fazla verginin iadesi gerektiğinden tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı; davalı idarece, mevzuata uygun olarak tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Taraflarca savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan kararın onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, duruşma yapılmasına gerek görülmeyerek Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dayandığı hukuki ve kanuni nedenlerle gerekçesi yukarıda açıklanmış bulunan bölge idare mahkemesi vergi dava dairesi kararının, dava konusu işlemin eşyanın 8711.60.90.00.12 pozisyonunda beyan edilmesi gerekirken sehven 8711.60.90.00.11 pozisyonunda beyan edildiğinden bahisle ödenen gümrük vergisine isabet eden kısmı yönünden davanın reddine ilişkin hüküm fıkrası aynı hukuksal gerekçe ve nedenlerle Dairemizce de uygun görülmüş olup, davacı tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, sözü geçen hüküm fıkrasının bozulmasını sağlayacak durumda bulunmamıştır.
Kararın, dava konusu işlemin eşyanın kıymetinin, emsal kıymete yükseltilmesi suretiyle fazladan ödendiği ileri sürülen gümrük vergisine isabet eden kısmının iptaline ve anılan kısma yönelik fazladan ödenen tutarın tahsil tarihinden itibaren hesaplanacak tecil faiziyle birlikte iadesine ilişkin hüküm fıkralarına yönelik davalı idarenin temyiz istemine gelince;
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 210 ve 211. maddeleri hükümleri ile Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu'nun 02/07/1966 tarih, E:1965/13, K:1966/6 sayılı kararına göre, gümrük vergisine ilişkin uyuşmazlıklarda, tahakkuk işleminin unsurları yönünden hukuka uygunluğu, ancak, anılan işlem için öngörülen idari prosedürün usulüne uygun olarak tamamlanması üzerine açılan davada denetlenebilir. Kanunen ödenmemesi gerektiği halde ödenmiş bir verginin geri verilmesi talebinin reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada ise, yargılamanın, tahakkuk işleminin hukuka uygunluğu yönünden değil, geri verme talebinin yerindeliğinin, diğer bir ifadeyle, geri verme koşullarının oluşup oluşmadığının irdelenerek yapılması mümkün bulunmaktadır.
Ticaret Bakanlığınca, yerli üreticilerin talebi üzerine veya re'sen, belli bir malın ithalatının, o malın yerli üreticileri ve ülke ekonomisi üzerinde olumsuz sonuçlar yaratıp yaratmadığının tespit edilmesi amacıyla incelemeye başlanılarak, inceleme sonucunda gözetim uygulaması öngörülebilmektedir. Bu suretle, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan İthalatta Gözetim ve Korunma Uygulanmasına İlişkin Tebliğler ile gözetim önlemi uygulanmasına karar verilen eşya için ''birim kıymet'' belirlenerek, eşyanın bu kıymetin altında ithal edilmek istenilmesi halinde, ''gözetim belgesi'' ibrazı zorunluluğu getirilmiş; ayrıca bazı dönemlerde Bakanlıkça belirli bir eşyaya yönelik olarak, gümrük müdürlüklerine bildirilen Genel Yazılarla, gözetim kıymet uygulamasına benzer nitelikte ''referans kıymet'' uygulaması yürütülmüştür.
İthal edilen eşyanın gümrük kıymeti, eşyanın satış bedeli olduğundan, gümrük vergilerinin hesaplanmasında satış bedelinin esas alınması; satış bedelinin esas alınması için gerekli koşulların mevcut olmadığının tespit edilmesi halinde de sırasıyla diğer yöntemlere başvurulması gerekmektedir. Öte yandan; davalı İdarece belirlenen gözetim/referans kıymeti, eşyanın 4458 sayılı Kanun hükümlerine göre belirlenmiş gerçek kıymeti olmadığından, gümrük kıymetinin tespitinde esas alınamayacağı, Dairemizin öteden beri istikrarlı biçimde uygulanagelen içtihadıdır.
Uygulamada, gümrük müdürlüklerince, anılan Tebliğler ve Genel Yazılarla önceden belirli eşyalara özgü ve nesnel olarak belirlenen gözetim/referans kıymeti dışında da, çeşitli veriler (GÜVAS, Karar Destek Sistemi/Kıymet Veri Bankası, distribütör/borsa fiyatları, vb..) esas alınarak ek tahakkuk ve ceza işlemleri tesis edilirken; yine mükelleflerce, yapılan ithalatlarda, sonradan ek tahakkuk ve ceza işlemine maruz kalmamak amacıyla, bahsi geçen veriler esas alınarak eşyaya ilişkin fatura kıymeti üzerinde bir kıymetle ihtirazi kayıtla beyanda bulunularak bu beyana karşı veya 4458 sayılı Kanun'un 211. maddesi kapsamında iade başvurusuna konu edilmek suretiyle tesis edilen işlemlere karşı davalar açılmaktadır.
Olayda, beyannameler muhteviyatı eşya için gözetim/referans kıymet uygulaması bulunmadığı halde, davacı tarafından yurt dışı gider olarak ek kıymet beyanında bulunulduğunun belirtildiği, dolayısıyla bahsedilen eşyaya özgü şekilde genel, nesnel olarak belirlenen gözetim/referans kıymetin altında ithaline izin verilmeme durumunun söz konusu olmadığının anlaşılması karşısında, davacının beyanının gerçeği yansıtıp yansıtmadığı hususunun tespitinin inceleme ve araştırma gerektirmesi ve yanlışlıkla veya fuzulen tahsil olunduğunun açıkça anlaşılamaması nedeniyle geri verme isteminin Kanun'un anılan maddesinde öngörülen koşulları taşımadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu durumda, dava konusu işlemin eşyanın kıymetinin, emsal kıymete yükseltilmesi suretiyle fazladan ödendiği ileri sürülen gümrük vergisinin iadesi istemine isabet eden kısmı yönünden de davanın reddedilmesi gerekirken, yukarıda yazılı gerekçeyle verilen kararın bu kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne, davacının temyiz isteminin reddine,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının davanın reddine ilişkin hüküm fıkrasının ONANMASINA,
3. Kararın, mahkeme kararının iptaline ilişkin hüküm fıkrasına yönelik istinaf başvurusunun reddine dair hüküm fıkrasının ise BOZULMASINA,
4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere, dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
5. ... TL maktu harç tutarının temyiz eden davacıdan alınmasına,
6. 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13. maddesinin (j) bendi parantez içi hükmü uyarınca alınması gereken harç dahil olmak üzere, yargılama giderlerinin yeniden verilecek kararda karşılanması gerektiğine, 24/04/2024 tarihinde, kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Dayandığı hukuki ve kanuni nedenlerle gerekçesi yukarıda açıklanmış bulunan temyiz istemlerine konu edilen kararın iptale ilişkin hüküm fıkrası aynı gerekçe ve nedenlerle uygun görülmüş olup, davalı idarece temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar sözü geçen hüküm fıkrasının bozulmasını sağlayacak nitelikte görülmediğinden, davalı idarenin temyiz isteminin reddi ve temyize konu kararın anılan hüküm fıkrasının da onanması gerektiği oyu ile, Dairemiz kararının bu kısmına katılmıyoruz.