T.C.
D A N I Ş T A Y
YEDİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/1788
Karar No : 2025/1062
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı adına
... Gümrük Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem: Davacı adına tescilli ... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi kapsamında Hollanda menşeli olarak beyan ve ithal edilen "baskı kağıdı" ticari isimli eşyanın menşeinin ispat edilemediğinden Amerika Birleşik Devletleri menşeli olduğu kabul edilerek 25/06/2018 tarih ve 2018/11973 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Amerika Birleşik Devletleri Menşeli Bazı Ürünlerin İthalatında Ek Mali Yükümlülük Uygulanmasına Dair Karar uyarınca tahakkuk ettirilen ek mali yükümlülük ve katma değer vergisi ile 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 234. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca karara bağlanan cezasının tahsili amacıyla düzenlenen ödeme emrinin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; dosyanın incelenmesinden, usulüne uygun olarak davacıya tebliğ edilen ek tahakkuk ile para cezası kararına süresinde itiraz edilmediği ve herhangi bir ödeme de yapılmadığı, ödeme emri içeriği ek tahakkuk ve ceza kararının davacı adına kesinleşmiş olduğu, dava dilekçesinde ileri sürülen iddiaların ise, ancak, ek tahakkuk ve ceza kararına karşı süresi içerisinde yapılacak itirazın reddi halinde ret işlemine karşı açılacak bir davada dinlenilebilecek nitelikte olduğu anlaşıldığından, kesinleşerek vadesinde ödenmeyen kamu alacağının tahsili için düzenlendiği anlaşılan dava konusu ödeme emrinde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : İthal edilen 48.11 GTİP’li kağıt ve türevi eşyalar için 2018/11973 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararına istinaden %25 ek mali yükümlülük uygulanabilmesi için eşyanın beyan edilen Hollanda menşeli olmadığının kanıtlanması veya söz konusu malların ABD menşeili olduğunun ispatı ya da ibraz edilen belgelerin gerçeğe aykırı olduğunun ileri sürülmesinin gerektiği, beyanname konusu kağıtların Hollanda'dan ithal edildiği ve hiçbir suretle ABD ile ilgili olmadığı, bu durumu doğrulayan konişmentolar, faturalar, packing listlerin dosyaya ibraz edildiği, ürünlerin satın alındığı firmanın Hollanda menşeli olduğu, malların Rotterdam Limanından hareketle gönderildiğine dair dokümanların da dikkate alınması gerektiği, bu hususlara karşı da idarece eşyaların menşeinin ABD olduğuna dair bir iddiada bulunulmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Dosyanın incelenmesinden, davacı tarafından ihracatçı firmadan temin edilen belgenin eşyanın Hollanda menşeli olduğunu ortaya koyduğu ayrıca eşyaların ABD menşeli olduğu yolunda idarece ileri sürülen bir iddianın da bulunmadığı dikkate alındığında ileri sürülen hususların "borcum yoktur" kapsamında değerlendirilerek kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı adına tescilli ... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi kapsamında Hollanda menşeli olarak beyan ve ithal edilen "baskı kağıdı" ticari isimli eşyaya ilişkin 25/06/2018 tarih ve 2018/11973 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Amerika Birleşik Devletleri Menşeli Bazı Ürünlerin İthalatında Ek Mali Yükümlülük Uygulanmasına Dair Karar uyarınca tahakkuk ettirilen ek mali yükümlülük ve katma değer vergisi ile 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 234. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca karara bağlanan para cezasının tahsili amacıyla düzenlenen ödeme emrinin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 55. maddesinde; amme alacağını vadesinde ödemeyenlere, 15 gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumunun bir ödeme emri ile tebliğ olunacağı; 58. maddesinde ise; kendisine ödeme emri tebliğ olunan şahsın, böyle bir borcu olmadığı veya kısmen ödediği veya zamanaşımına uğradığı hakkında tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde itirazda bulunabileceği kuralına yer verilmiştir.
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 15. maddesinin 1. fıkrasında gümrük vergilerinin gümrük yükümlülüğünün başladığı tarihte yürürlükte olan gümrük tarifesine göre hesaplanacağı belirtilmiş, gümrük tarifesinin izah edildiği 3. fıkrasının (d) bendinde ise, gümrük tarifesinin belirlenmesinde Türkiye'nin bazı ülkeler veya ülke grupları ile yaptığı tercihli bir tarife uygulaması gerektiren anlaşmalarda yer alan tercihli tarife uygulamalarının da bu kapsamda olacağı, anılan Kanun'un 18. maddesinin 1. fıkrasında da, tümüyle bir ülkede elde edilen veya üretilen eşyanın, o ülke menşeli olduğunun kabul edileceği hüküm altına alınmıştır.
Gümrük Yönetmeliği'nin 205. maddesinin 1. fıkrasında eşyanın serbest dolaşıma girişinde, o tarihte yürürlükte bulunan ticaret politikası önlemlerine, ilave gümrük vergisine veya ek mali yükümlülük gibi diğer mali yükümlülüklere ilişkin mevzuat ile konulmuş hükümlerin uygulanacağı düzenlenmiş ancak aynı maddenin 4. fıkrasının (a) bendinde, Türkiye'nin bazı ülkeler veya ülke grupları ile yaptığı anlaşmalar çerçevesinde veya tek taraflı olarak tanıdığı tercihli tarife uygulamasından faydalanmak amacıyla eşyanın tercihli menşeini tevsik eden belgelerin ibraz edilmesi halinde madde hükmünün uygulanmayacağı, yine anılan Yönetmeliğe 01/04/2020 tarih ve 31086 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmak suretiyle eklenen Geçici 16. maddesinin 4. fıkrasında 21/06/2018 ila 23/05/2019 tarihleri (bu tarihler dahil) arasında beyannamesi tescil edilmiş olan ve beyanname ekinde eşyanın menşeini tevsik eden menşe ispat belgesi bulunmadığı halde 11/06/2018 tarihli ve 2018/11973 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Amerika Birleşik Devletleri Menşeli Bazı Ürünlerin İthalatında Ek Mali Yükümlülük Uygulanmasına Dair Karar kapsamında ek mali yükümlülüğün ödenmediği, eksik ödendiği veya teminata bağlanmadığı tespit edilen eşyanın beyanname eki belgelerinde menşe ülkesinin yazılı olması veya 31/05/2022 tarihine kadar eşyanın ihracatçısı tarafından düzenlenmiş “Aşağıda imzası bulunan ben, ….. tarihli ….. sayılı faturada belirtilen ….. tanımlı eşyanın ….. menşeli olduğunu ve üreticisinin ….. ülkede yerleşik ….. firması olduğunu beyan ederim. İstenildiğinde, ilgili kamu otoritesine bu beyanı destekleyecek tüm kanıtları sağlamayı taahhüt ederim. / I, the undersigned, declare that the goods named as ….. listed in this invoice ….. (date and number) originate in ….. and produced by ….. (name of the firm) in ….. (name of country). I undertake to make available to the related public authorities any further supporting documents they require.” ifadesini içeren belgenin ibraz edilmesi hallerinde ayrıca bir menşe tevsiki aranmayacağı düzenlenmiştir.
Öte yandan, 11/06/2018 tarih ve 2018/11973 sayılı Bakanlar Kurulunun Amerika Birleşik Devletleri Menşeli Bazı Ürünlerin İthalatında Ek Mali Yükümlülük Uygulanmasına Dair Kararın 1. maddesinin 1. fıkrasında, kararın amacının, ABD menşeli bazı eşyanın ithalatında ek mali yükümlülük tahsil edilmesi olduğu, 2. fıkrasında, ekli tabloda yer alan eşyanın ABD menşeli olanlarının ithalatında karşılarında gösterilen oranlarda ek mali yükümlülük tahsil edileceği düzenlenmiş olup, bu kapsamda, eşyanın ek mali yükümlülüğe tabi olması için eşyanın ABD menşeli olmasının da zorunlu olduğu hüküm altına alınmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden, davalı idarece düzenlenen muhtelif tarih ve sayılı inceleme raporlarlarının bir gereği olarak Amerika Birleşik Devletleri Menşeli Bazı Ürünlerin İthalatında Ek Mali Yükümlülük Uygulanmasına Dair ... sayılı Kararın yürürlük tarihi olan 06/08/2018-07/11/2019 tarihleri arasında işlem gören beyannamelerin KDS üzerinden taranarak anılan Karar kapsamında kalan eşyalara ait serbest dolaşıma giriş beyannamelerinin sorgulandığı, ek mali yükümlülük ödenmemiş menşe şahadetnamesi veya eşyanın tercihli menşeini ispat eden menşe teşvik edici belgeler ile ya da ATR dolaşım belgesi ile birlikte ihracatçı beyanı, tedarikçi beyanı, uzun dönem tedarikçi beyanı ile ithal işlemleri tamamlanan serbest dolaşıma giriş beyannamelerinin tespit edilerek ilgili arşivlerinden anılan belgelerin kontrolü sağlanamayan beyannamelerle ilgili işlem yapılması gerektiğinin bildirilmesi üzerine, bu kapsamda kalan davacı adına tescilli ... tarih ve ... sayılı beyanname ekinde menşe tevsikine ilişkin ispatlayıcı belge bulunmadığından bahisle ... sayılı Karar uyarınca ek mali yükümlülük ve katma değer vergisine ilişkin ek tahakkuk ve para cezası kararlarının alındığı ve kararların kesinleştiğinden bahisle ödeme emri düzenlendiği anlaşılmaktadır.
Olayda, davacı adına tescilli ... tarih ve ... sayılı beyanname kapsamında Avrupa Birliği üyesi Hollanda menşeli olarak ithal edildiği anlaşılan baskı kağıdı ticari isimli eşyaya ilişkin beyanname ekinde ibraz edilen belgelerin incelenmesinden, Nordautumn adlı gemiye 23/07/2018 tarihinde Rotterdam Limanından yüklenilen eşyaların göndericisinin Hollanda asıllı ... firması olduğu, beyanname ekinde ibraz edilen ... tarihli ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... sayılı faturaların ve taşıma senetlerinin aynı firmaca düzenlendiğinin anlaşıldığı, dava dosyasında mevcut ... firması yetkililerince imza altına alınan 01/12/2021 tarihli belgeyle yukarıda belirtilen faturalara konu eşyanın Hollanda menşeli olduğunun ve üreticisinin ülkede yerleşik ... firması olduğunun beyan edildiği ve istenildiğinde ilgili kamu otoritesine bu beyanı destekleyecek tüm kanıtları sağlamayı taahhüt ettikleri anlaşılmış olup, bu durumda Gümrük Yönetmeliğinin Geçici 16. maddesinin 4. fıkrasındaki düzenleme uyarınca ayrıca bir menşe tevsikinin aranamayacağı açıktır.
Yukarıda izah edilen nedenlerle, temin edilen belgenin eşyanın Hollanda menşeli olduğunu ortaya koyduğu, buna karşın anılan belgenin gerçeği yansıtmadığı veya belge kapsamındaki menşe ile ilgili kanıt sağlamaya ilişkin taahhütlerin yerine getirilmediğine dair davalı idarece ileri sürülen bir iddianın bulunulmadığı gibi, beyanname konusu eşyaların ABD menşeli olduğu yolunda da bir tespitin yapılmadığı dikkate alındığında, sadece ABD menşeli bazı eşyaların ithalatında ... sayılı Karar uyarınca tahsili öngörülen ek mali yükümlülüğün, Hollanda menşeli olarak ithal edilen eşya üzerinden aranılmasında yasal isabet görülmemiş olup, açıkça hukuka aykırı olan söz konusu hususun 6183 sayılı Kanun'un 58. maddesinde yer alan "böyle bir borcun olmadığı" yolundaki itiraz sebebi kapsamında değerlendirilebileceği sonucuna varıldığından temyize konu vergi dava dairesi kararının bozulması gerekmiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
4. Yargılama giderlerinin yeniden verilecek kararda karşılanması gerektiğine, 10/03/2025 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Dayandığı hukuki ve kanuni nedenlerle gerekçesi yukarıda açıklanan karar, aynı gerekçe ve nedenlerle uygun görülmüş olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar sözü geçen kararın bozulmasını sağlayacak durumda bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile kararın onanması gerektiği oyu ile, karara katılmıyorum.