T.C.
D A N I Ş T A Y
YEDİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/2417
Karar No : 2025/2632
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı adına
... Gümrük Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem: Yediemin deposu işletme lisansı bulunan davacıya, yediemin sıfatıyla teslim edilen aracın, gümrük müdürlüğünün izni ve bilgisi dışında otoparktan çıkarıldığının tespit edildiğinden bahisle 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 236. maddesinin 1. fıkrası uyarınca eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı tutarında karara bağlanan para cezasına vaki itirazın reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin...tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; olayda, ...plakalı ... marka aracın olay yerinde yapılan araştırma sonucunda yurtta kalma süresinin dolduğu ve çalıntı olduğunun anlaşıldığı, 18/04/2019 tarihinde ... tarih ... sayılı Valilik Olur'una istinaden yediemin olarak davacıya teslim edildiği, ...Asliye Ceza Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı karar ile, gümrük mevzuatı çerçevesinde işlem yapıldıktan sonra aracın ruhsat sahibine iadesine karar verildiği, davacının işletmekte olduğu otoparkı ... tarihli ve ... yevmiye numaralı Yediemin Deposu Unvanlı İşletmenin Devri Sözleşmesi ile ...isimli şahsa devrettiğinin bildirildiği, davacının söz konusu aracı yediemin sıfatıyla sorumlu olarak teslim aldığının sabit olduğu, devrini gerçekleştirdiği otoparka ait işletme ruhsatının süresinin 01/09/2021'de sona erdiği, devralan şahıs tarafından da herhangi bir ruhsat başvurusunun yapılmadığı, hırsızlık olayının gerçekleştiği otopark işletmesinin idari yaptırıma konu işlemler başladıktan sonra kısa sürede başka bir şahsa devrinin yapılmasının ticari ve teknik icaplara uymadığı, söz konusu aracın yabancı plakalı olduğu belli olmakla birlikte yerli ve yabancı taşıt olsun yediemine ilişkin yükümlülükler uyarınca aracın muhafazasından sorumlu olduğu, davacıya yediemin olarak teslim edilen eşyanın, taahhüde aykırı olarak bulunduğu yerden çıkartıldığı anlaşıldığından, tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Olayda, davacının sahibi olduğu yediemin deposuna konulan eşyanın izinsiz olarak çıkarıldığı sabit olmakla birlikte; eşyanın gümrük kıymeti belirlenirken öncelikle satış fiyatının esas alınması gerektiği; eşyanın gümrük kıymetinin satış fiyatı esas alınarak belirlenmesinin mümkün olmadığı hallerde sırasıyla diğer yöntemlerin uygulanarak satış fiyatına en yakın değerin belirlenmeye çalışılması gerektiği hususlarının değerlendirilmediği, eşyanın gümrük kıymeti belirlenirken Gümrük Kanununun 24. ve devamı maddelerinin dikkate alınmadığının anlaşıldığı gerekçesiyle davacının istinaf isteminin kabulüne, Mahkeme kararının kaldırılmasından sonra dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Aracın çalıntı olması sebebiyle satış bedeli yöntemine göre kıymeti belirleyemedikleri, Karar Destek Sistemi Birim/Ortalama kıymet (ithalat) verilerinin bulunmaması sebebiyle aynı eşyanın satış bedeli ve eşya ile aynı veya yakın tarihte ihraç edilen benzer eşyanın satış bedeli yöntemlerine göre de kıymet belirlenememesi sebebiyle eşyanın piyasa fiyatı araştırılarak ve Gümrük Kanunu'nda yer alan kıymet belirleme yöntemlerine riayet edilerek Türkiye'deki 2. el piyasa fiyatları üzerinden dahilde alınan vergiler düşüldükten sonra, ayrıca aracın üretim ülkesi olan Almanya'daki marka, model, model yılı, motor hacmi ve yakıt cinsi aynı olan 2. el araç fiyatları da araştırılarak kıymet belirlendiği, davacının kıymete yönelik herhangi bir itirazının bulunmadığı, satışa konu edilmeyen, faturası olmayan, Türkiye'ye ithal edilmeyen, çalıntı olan ve hak sahibine ulaşılamayan araç için belirlenen kıymetin ve uygulanan cezanın hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'NİN DÜŞÜNCESİ :Olayda, aracın davacının işlettiği lisanslı yediemin deposundan izinsiz olarak çıkarıldığı sabit olduğu gibi taraflar arasında bu konuda ihtilaf bulunmamaktadır. Her ne kadar davacı, ilgili deponun işletmesini devrettiğini ileri sürse de söz konusu devir sözleşmesinin, ilgili mevzuat kısmında ayrıntısına yer verilen mevzuat hükümleri dikkate alındığında aracı teslim eden davalı gümrük idaresi yönünden geçerli olduğunun ve işletme devrinden önce yediemin olarak teslim alan davacının sorumluluğunu sona erdirdiğinin kabulünün mümkün olmadığı, davalı idarece aracın kıymetinin mevzuata uygun olarak belirlendiği anlaşıldığından, eşyanın gümrük kıymeti belirlenirken Gümrük Kanunu'nun 24. ve devamı maddelerinin dikkate alınmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemi iptal eden vergi dava dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Yediemin deposu işletme lisansı bulunan davacıya, yediemin sıfatıyla teslim edilen aracın, gümrük müdürlüğünün izni ve bilgisi dışında otoparktan çıkarıldığının tespit edildiğinden bahisle 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 236. maddesinin 1. fıkrası uyarınca eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı tutarında karara bağlanan para cezasına vaki itirazın reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 24. maddesinin 1. fıkrasında; ithal eşyasının gümrük kıymetinin, eşyanın satış bedeli olduğu, satış bedelinin, Türkiye'ye ihraç amacıyla yapılan satışta 27 ve 28. maddelere göre gerekli düzeltmelerin de yapıldığı, fiilen ödenen veya ödenecek fiyat olduğu, 25. maddesinde; 24.madde hükümlerine göre belirlenemeyen gümrük kıymetinin, bu maddenin 2. fıkrasının (a), (b), (c) ve (d) bentlerinin sıra halinde uygulanmasıyla belirleneceği, eşyanın gümrük kıymeti bir üst bent hükümlerine göre belirlenebildiği sürece bir alt bent hükümleri uygulanamayacağı, ancak, beyan sahibinin yazılı talebinin gümrük idaresince uygun bulunması şartıyla (c) ve (d) bentlerinin uygulama sırası değiştirilebileceği, bu madde hükümleri gereğince, gümrük kıymetinin; a) Türkiye'ye ihraç amacıyla satılarak, kıymeti belirlenecek eşya ile aynı veya yakın bir tarihte ihraç edilen aynı eşyanın satış bedeli, b) Türkiye'ye ihraç amacıyla satılarak, kıymeti belirlenecek eşya ile aynı veya yakın bir tarihte ihraç edilen benzer eşyanın satış bedeli, c) İthal eşyasının veya aynı ya da benzer eşyanın Türkiye içinde satıcılardan müstakil kişilere yapılan en büyük miktardaki satışına ait birim fiyata dayalı kıymet, d) İthal eşyasının üretiminde kullanılan malzeme ve imalat veya diğer imal işlemlerinin bedel veya kıymetleri ile Türkiye'ye ihraç edilmek üzere ihraç ülkesindeki üreticiler tarafından üretilen, kıymeti belirlenecek eşya ile aynı sınıf veya cins eşyanın satışında mutat olan kar ve genel giderlere eşit bir tutar ve 27. maddenin 1. fıkrasının (e) bendinde sayılan diğer bedel veya kıymetler toplamından oluşan hesaplanmış kıymet yöntemlerine göre belirleneceği, 26. maddesinde; 24 ve 25. madde hükümlerine göre belirlenemeyen ithal eşyasının gümrük kıymetinin; a) 1994 Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının VII nci Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Anlaşmanın, b) 1994 Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının VII nci Maddesinin, c) Bu bölüm hükümlerinin, prensip ve genel hükümlerine uygun yöntemlerle ve Türkiye de mevcut veriler esas alınarak belirleneceği, gümrük kıymetinin belirlenmesinde; a) Türkiye de üretilen eşyanın Türkiye içindeki satış fiyatı, b) Gümrük idaresinin iki alternatif kıymetten yüksek olanını kabul etmesini öngören bir sistem, c) Eşyanın ihraç ülkesindeki iç piyasa fiyatı, d) Aynı veya benzer eşyanın, 25. maddenin 2. fıkrasının (d) bendi hükümlerine göre hesaplanmış kıymeti dışındaki maliyet bedeli, e) Türkiye'den başka bir ülkeye ihraç edilen eşyanın fiyatı, f) Asgari gümrük kıymetleri, g) Keyfi veya fiktif kıymetlerin esas alınmayacağı, 236. maddesinin 1. fıkrasında; teminat alınmış olsa bile, gümrük işlemlerine başlanmadan veya bu işlemler bitirilip gümrük idaresinin izni alınmadan gümrük antrepoları veya gümrük idaresince eşya konulmasına izin verilen yerlerden kısmen veya tamamen eşya çıkarılması veya buralardaki eşyanın değiştirilmesi ya da yapılan sayımlarda kayıtlara göre eşyanın bir kısmının noksan olduğunun anlaşılması hallerinde, bu eşyanın gümrük vergilerinin yanı sıra gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verileceği hükme bağlanmıştır.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun "Güvenilirkişiye bırakma" başlıklı 569. maddesinde; birden çok kişi, haklarını korumak üzere, hukuki durumu çekişmeli veya belirsiz olan şeyi, bir güvenilirkişiye bırakırlarsa, bu kişinin, saklatanların tamamının rızası veya hakimin kararı olmadıkça, onu hiçbirine geri veremeyeceği hüküm altına alınmıştır.
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 88. maddesinin 5. fıkrasında; haczedilen malların, Adalet Bakanlığı tarafından yetki verilen gerçek veya tüzel kişilere ait lisanslı yediemin depolarında muhafaza edileceği, yetki verilen gerçek veya tüzel kişilerin, bu yetkilerini Adalet Bakanlığının onayıyla alt işleticilere aynı standartları sağlamak koşuluyla devredebileceği, bu devrin, yetki verilen gerçek veya tüzel kişilerin sorumluluklarını ortadan kaldırmayacağı, bu depoların yönetmelikte belirlenen nitelik ve şartlara uygunluğunun saptanması sonucunda işletme belgesinin Adalet Bakanlığı tarafından verileceği, haczedilen malların muhafaza işlemlerinin; lisanslı yediemin depolarının kuruluşuna, bu depolarda bulunması gereken asgari niteliklere, depo için alınacak teminata, mallar için muhtemel rizikolara karşı yapılacak sigortaya; işletici olma niteliklerine, işletici lisansına, Adalet Bakanlığı tarafından bu lisansın verilmesine; Adalet Bakanlığının lisanslı işletmelerle ilgili görev ve yetkilerine; faaliyetin durdurulması ya da iptali gibi idari tedbir ve tasarruflara; bu depoların denetimine ve diğer hususlara ilişkin usul ve esasların, Adalet Bakanlığı tarafından çıkarılan yönetmelikte düzenleneceği belirlenmiştir.
23/08/2016 tarih ve 29810 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Lisanslı Yediemin Depoları Yönetmeliği'nin 5. maddesinde; gerçek veya tüzel kişilerin depo açmak için lisans başvurusunda bulunabilecekleri, Lisans başvurusunda bulunacak gerçek kişilerde a) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak, b) Başvuru tarihinde fiil ehliyetine sahip olmak, c) Affa uğramış veya 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 53. maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; taksirli suçlar hariç olmak üzere kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da zimmet, suç işlemek amacıyla örgüt kurma, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, kaçakçılık suçları, ihaleye ve edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, vergi kaçakçılığı veya muhafaza görevini kötüye kullanma suçlarından dolayı kesinleşmiş mahkûmiyet kararı bulunmamak, ç) İhalelere girmekten ve yedieminlik yapmaktan yasaklanmamış olmak, d) Mali ve ticari itibar bakımından lisanslı yediemin depo işletmesinin itibarına zarar verebilecek nitelikte engel bir durumunun bulunmaması, e) Hakkında iflas veya iflasın ertelenmesi kararı verilmemiş ya da konkordato ilan edilmemiş veyahut aciz vesikası düzenlenmemiş olmak, f) Sosyal Güvenlik Kurumu prim borcu ve vergi borcu bulunmamak şartlarının arandığı, 6. maddesinde; lisanslı yediemin depolarının, verilecek lisansın yetki çevresi içinde ve bütünlük arz edecek şekilde kurulmuş olmasının esas olduğu belirtilerek depolarda, aranacak asgari nitelikler sayılarak lisans verilmesinden sonra ilave depo açılması veya mevcut depoların yerlerinin değiştirilmesinin dahi Bakanlığın iznine tabi olduğu, 11. maddesinin 2. fıkrasında; lisans belgesinde lisans sahibinin kimlik bilgileri, ticaret unvanı, lisans süresi, yetki çevresi gibi bilgilere yer verileceği, 16. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendinde; lisans sahibinin icra daireleri tarafından muhafazasına karar verilen mallar ile adli merciler tarafından teslim edilen diğer malları depoya kabul etmek, teslim alınan malların korunmasında gerekli özeni göstermek ve gereken tedbiri almak zorunda olduğu, 23. maddesinin 1. fıkrasında; depolarda muhafaza edilen malın, ilgili icra ve iflas dairesi veya adli birimin yazılı talimatı ya da kararı olmadıkça depodan çıkarılamayacağı, 42. maddesinde; lisansın iptali veya lisans süresinin sona ermesi hallerinde mevcut depolarda bulunan malların Bakanlıkça belirlenecek lisanslı yediemin deposu tarafından teslim alınacağı ve lisans sahibinin yükümlülüklerinin, mevcut depodaki malların yeni depo işletmesi tarafından teslim alınmasına kadar devam edeceği düzenlenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, gerçek veya tüzel kişilere, yediemin lisansının, Lisanslı Yediemin Depoları Yönetmeliği'nde aranan şartları taşımaları kaydıyla Adale Bakanlığı tarafından verileceği, yediemin lisansı hak ve ödevinin, aranılan şartlar dikkate alındığında şahsa sıkı sıkıya bağlı olduğu ve devredilemeyeceği, ancak, yetki verilen gerçek veya tüzel kişilerin, bu yetkilerini Adalet Bakanlığının onayıyla alt işleticilere aynı standartları sağlamak koşuluyla devredebileceği, fakat bu devrin, yetki verilen gerçek veya tüzel kişilerin sorumluluklarını ortadan kaldırmayacağı, lisans sahibinin, ilave depo açması veya mevcut depoların yerlerini değiştirmesinin dahi Bakanlığın iznine tabi olduğu, depolarda muhafaza edilen malın, ilgili icra ve iflas dairesi veya adli birimin yazılı talimatı ya da kararı olmadıkça depodan çıkarılamayacağı, bir özel hukuk hükmü olan Türk Borçlar Kanunu'nun 569. maddesinde dahi, güvenilir kişi olarak ifade edilen yedieminin, kendisine teslim edilen eşyayı, saklatanların tamamının rızası veya hakimin kararı olmadıkça, hiçbirine geri veremeyeceğinin açıkça düzenlendiği, lisansın iptali veya lisans süresinin sona ermesi hallerinde mevcut depolarda bulunan malların Bakanlıkça belirlenecek lisanslı yediemin deposu tarafından teslim alınacağı ve lisans sahibinin yükümlülüklerinin, lisans iptal edilmesine veya süresi dolmasına rağmen mevcut depodaki malların yeni depo işletmesi tarafından teslim alınmasına kadar devam edeceği, gümrük idarelerinin, lisanslı yediemin depolarına eşya teslim etmelerine engel bir düzenlemenin bulunmadığı ve lisanslı yediemin depolarının, gümrük idaresince eşya konulmasına izin verilen yerlerden olduğu anlaşılmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden, geçici ithalat kapsamında yurda getirilen ancak yurtta kalma süresi dolan ve çalıntı olduğu tespit edilen aracın kolluk kuvvetleri tarafından yediemin işletme lisansı bulunan davacının işlettiği yediemin otoparkına gümrük idaresinin bilgisi dahilinde 18/04/2019 tarihinde teslim edildiği, ...Asliye Ceza Mahkemesinin...tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile gümrük mevzuatı çerçevesinde işlem yapıldıktan sonra aracın ruhsat sahibine iadesine hükmedildiği, 28/07/2021 tarihli tutanak ile yapılan sayım ve tespit sonucu otoparkta bulunan araçların listelendiği, ...plakalı ... marka aracın listede yer almadığı, davacının işletmekte olduğu otoparkın, Aydın 3. Noterliğince düzenlenen... tarihli ve ... yevmiye numaralı Yediemin Deposu Unvanlı İşletmenin ... isimli şahsa Devri Sözleşmesinin dava dilekçesi ekinde dosyaya sunulduğu, fakat bu devir sözleşmesinin, yediemin işletme lisansı vermeye yetkili olan Adalet Bakanlığının bilgisi ve izniyle yapıldığına, devir alan şahsın yediemin deposu işletme lisansının bulunduğuna, Yönetmelikte aranan şartları taşıdığına dair herhangi bir bilgi belgenin dosyada mevcut olmadığı, davacı tarafından bu devrin, 23/08/2021 tarihinde Köşk İlçe Emniyet Müdürlüğüne, Köşk Mal Müdürlüğüne ve Aydın İcra Müdürlüklerine bildirildiği fakat, aracı teslim eden Köşk İlçe Jandarma Komutanlığına ve Gümrük Müdürlüğüne bildirilmediği, aracın otoparkta olmadığının belirlenmesi üzerine aracın gümrük idaresince eşya konulmasına izin verilen yerden çıkarıldığından bahisle 4458 sayılı Kanun'un 236. maddesinin 1. fıkrası uyarınca ceza kararı alındığı, aracın kıymetinin ise Kanun'un 24, 25, 26. maddeleri ile düzenlenen usuller takip edilerek araştırılmasına rağmen belirlenememesi üzerine Türkiye'deki ve üretim ülkesi olan Almanya'daki 2. el piyasası araştırılarak belirlendiği görülmüştür.
Olayda, aracın davacının işlettiği lisanslı yediemin deposundan izinsiz olarak çıkarıldığı sabit olduğu gibi taraflar arasında bu konuda ihtilaf bulunmamaktadır. Her ne kadar davacı, ilgili deponun işletmesini devrettiğini ileri sürse de söz konusu devir sözleşmesinin, yukarıda ayrıntısına yer verilen mevzuat hükümleri dikkate alındığında aracı teslim eden davalı gümrük idaresi yönünden geçerli olduğunun ve işletme devrinden önce yediemin olarak teslim alan davacının sorumluluğunu sona erdirdiğinin kabulünün mümkün olmadığı, davalı idarece aracın kıymetinin mevzuata uygun olarak belirlendiği anlaşıldığından, eşyanın gümrük kıymeti belirlenirken Gümrük Kanunu'nun 24. ve devamı maddelerinin dikkate alınmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemi iptal eden vergi dava dairesi kararında hukuki isabet bulunmamıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
4. 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13. maddesinin (j) bendi parantez içi hükmü uyarınca alınması gereken harç dahil olmak üzere, yargılama giderlerinin yeniden verilecek kararda karşılanması gerektiğine, 20/06/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.