T.C.
D A N I Ş T A Y
YEDİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/3675
Karar No : 2024/5035
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı adına ... Gümrük Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Endüstri Ürünleri Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem: Davacı adına 2020 ve 2021 yıllarında tescilli 40 adet serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşya kıymetinin, İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğ'de öngörülen birim kıymete yükseltilmesi suretiyle beyan edilerek ödenen gümrük ve katma değer vergilerinin eşyaya ait faturada gösterilen kıymete göre hesaplanan tutardan fazlasının 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesi uyarınca iadesi isteminin reddine dair karara vaki itirazın zımnen reddi yolundaki işlemin iptali ve fazladan ödenen tutarın yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle dava açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, gözetim kıymetinin, 4458 sayılı Gümrük Kanunu hükümlerine göre belirlenmiş gerçek satış bedeli olmadığı, gözetim belgesinin ibraz edilmemesinin eşyanın satış bedelinin dikkate alınmamasını gerektirmediği, ibraz edilen belgelerin gerçeği yansıtmadığına dair idarenin bir incelemesinin de bulunmadığı, gözetim önlemlerinin yanlış uygulanması suretiyle davacıdan fazladan vergi tahsil edildiğinin açık olduğu, bu durumda, dava konusu işlemin 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 7333 sayılı Kanun ile değişik 211. maddesinin yürürlüğe girdiği 28/07/2021 tarihinden önceki 38 adet beyannameye isabet eden kısmında hukuka uygunluk bulunmadığı, Anayasa'nın 125. maddesi amir hükmü gözetildiğinde 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 07/11/2019 tarihinde yürürlüğe giren 7190 sayılı Kanun ile değişik 216. maddesi uyarınca fazla ödenen tutarın davacıdan kaynaklanmadığı, öte yandan, 4458 sayılı Kanun'un 7333 sayılı Kanun ile değişik 211. maddesinin yürürlüğe girdiği 28/07/2021 tarihinden sonraki ... tarih ve ... sayılı, ... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannameleri yönünden ise, ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın kıymetinin, davacının kendi beyanı ile arttırılması sonucu tahakkuk ettirilerek ödenen vergilerin geri verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine dair işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin 38 adet beyannameye isabet eden kısmı yönünden iptaline, dava dilekçesinde belirtilen fazladan ödenen tutarların tahsil tarihinden itibaren hesaplanacak tecil faiziyle birlikte iadesine, ... tarih ve ... sayılı, ... tarih ve ... sayılı beyannameler yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurularına konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacının hür iradesi ile verilen kıymet beyanı ile gözetim uygulamasını bertaraf etmeye çalıştığı, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesi kapsamında açık bir hata bulunmadığı, davacı adına tesis edilen işlemde hukuka aykırılık olmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemine konu kararın, ... tarih ve ... sayılı, ... tarih ve ... sayılı, ... tarih ve ... sayılı beyannameler yönünden bozulması, diğer beyannameler yönünden ise temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı adına 2020 ve 2021 yıllarında tescilli 40 adet serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşya kıymetinin, İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğ'de öngörülen birim kıymete yükseltilmesi suretiyle beyan edilerek ödenen gümrük ve katma değer vergilerinin eşyaya ait faturada gösterilen kıymete göre hesaplanan tutardan fazlasının 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesi uyarınca iadesi isteminin reddine dair karara vaki itirazın zımnen reddi yolundaki işlemin iptali ve fazladan ödenen tutarın yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun, "Vergilerin Geri Verilmesi veya Kaldırılması" başlığını taşıyan Beşinci Bölümünde yer alan 210. maddesinde, bu Kanunda geçen, geri verme deyiminin, ödenmiş olan gümrük vergilerinin tamamen veya kısmen geri ödenmesine karar verilmesi anlamını taşıdığı hükme bağlanmış; 211. maddesinde, kanunen ödenmemeleri gerektiği halde ödenmiş olduğu belirlenen gümrük vergilerinin geri verileceği, kanunen tahakkuk ettirilmemeleri gerektiği halde tahakkuk ettirilen gümrük vergilerinin kaldırılacağı hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dayandığı hukuki ve kanuni nedenlerle gerekçesi yukarıda açıklanan bölge idare mahkemesi kararının, dava konusu işlemin 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 7333 sayılı Kanun ile değişik 211. maddesinin yürürlüğe girdiği 28/07/2021 tarihinden önceki 38 adet beyannameden ... tarih ve ... sayılı, ... tarih ve ... sayılı, ... tarih ve ... sayılı beyannameler haricindeki kısmı yönünden iptali ile fazladan ödenen vergilerin tahsil tarihinden itibaren hesaplanacak tecil faiziyle birlikte iadesine ilişkin hüküm fıkrası aynı gerekçe ve nedenlerle Dairemizce de uygun görülmüş olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, anılan hüküm fıkrasının bozulmasını gerektirecek nitelikte bulunmamıştır.
Temyize konu kararın, ... tarih ve ... sayılı, ... tarih ve ... sayılı, ... tarih ve ... sayılı beyannameler yönünden dava konusu işlemin iptaline dair hüküm fıkrasına gelince;
Anılan beyannamelere ilişkin olarak davalı idarenin 13/01/2023 tarihli ve davacının 17/01/2023 tarihli dilekçelerinin incelenmesinden, davacının İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğ nedeniyle yurt dışı gider beyanına dair katma değer vergisi iadesi talep miktarlarının taraflarca farklı tutarlarda olduğunun belirtildiği anlaşılmış olup, bu durumda, gözetim kıymetini aşan tutardan daha fazlasının talep edilip edilmediği yönüyle bir değerlendirme yapılmadığından temyiz istemine konu kararın anılan beyannamelere ilişkin hüküm fıkrasında hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kısmen reddine, kısmen de kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, ... tarih ve ... sayılı, ... tarih ve ... sayılı, ... tarih ve ... sayılı beyannameler dışında kalan 35 adet beyannameye ilişkin olarak dava konusu işlemin iptali ile fazladan ödenen vergilerin tahsil tarihinden itibaren hesaplanacak tecil faiziyle birlikte iadesine ilişkin hüküm fıkrasının ONANMASINA,
3.Kararın, ... tarih ve ... sayılı, ... tarih ve ... sayılı, ... tarih ve ... sayılı beyannamelere ilişkin hüküm fıkrasının ise BOZULMASINA,
4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
5. 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13. maddesinin (j) bendi parantez içi hükmü uyarınca alınması gereken harç dahil olmak üzere, yargılama giderlerinin yeniden verilecek kararda karşılanması gerektiğine, 06/12/2024 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY:
İdare Hukukunun yerleşik içtihatlarından olan "taleple bağlılık" ilkesi uyarınca, İdari Yargı mercilerinde açılan davalarda Mahkemelerin, davacının istemi ile bağlı olduğu, istemi genişletecek veya daraltacak biçimde karar veremeyeceği açıktır.
İncelenen dosyada, dava dilekçesinde haksız olarak tahsil edildiği ileri sürülen vergilerin yasal faiziyle birlikte iade edilmesinin istenildiği görülmüştür. Dilekçede talep edilen yasal faizin kanuni dayanağı gösterilmemekle birlikte bu talepten, kanuni faize ilişkin özel düzenleme içeren 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'un 1. maddesinde düzenlenen "kanuni faiz"in anlaşılması gerekmektedir.
Dava dilekçesinde yasal faiz talebinde bulunulması durumunda yargı yerince taleple bağlı kalınmayarak 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 216. maddesinde belirtilen tecil faizine hükmedilmesi hukuka aykırılık teşkil edecektir.
Açıklanan hukuksal nedenler ve gerekçeyle, dava dilekçesinde, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'na tabi olan ve 07/11/2019 tarihinden sonra tahsil edilip yargı kararı uyarınca iadesi gereken bir verginin herhangi bir yasal dayanak gösterilmeksizin yasal/kanuni faiziyle birlikte iadesine karar verilmesinin istenmesi durumunda, yasal/kanuni faiz talebinden, 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'un "Kanuni faiz" başlıklı 1. maddesinde düzenlenen faiz anlaşılması gerektiğinden, 07/11/2019 tarihinden sonra tescil edilen uyuşmazlık konusu serbest dolaşıma giriş beyannameleri yönünden 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 216. maddesi uyarınca tecil faizine hükmedilmesinde hukuka uygunluk bulunmadığı, bu itibarla, temyize konu kararın ... tarih ve ... sayılı, ... tarih ve ... sayılı, ... tarih ve ... sayılı beyannameler dışında kalan 35 adet beyannameye ilişkin olarak tecil faizine hükmedilmesine ilişkin hüküm fıkrasının düzeltilmesi gerektiği oyu ile, kararın belirtilen kısmına katılmıyoruz.
(XX) KARŞI OY:
İthalatta Gözetim ve Korunma Uygulanmasına İlişkin Tebliğde belirtilen birim kıymetin eşyanın Gümrük Kanunu hükümlerine göre belirlenmiş gerçek satış bedeli olmaması, eşyanın satış bedelinin ise beyanname ekinde sunulan faturada gösterilen kıymet olması karşısında, alıcı ve satıcı arasında bir ilişki bulunduğu ve bu ilişkinin eşyanın beyan edilen kıymetini etkilediği ya da davacı tarafından ibraz edilen bilgi ve belgelerde yazılı kıymetin gerçeği yansıtmadığı yolunda herhangi bir tespitin yapılmadığı da göz önünde bulundurulduğunda, davacı tarafından beyan edilen yurt dışı giderin tamamının eşya kıymetinin bir unsuru olarak kabulü mümkün değildir.
Bu nedenle, davalı idarece eşyaya ait faturada gösterilen kıymet dışında herhangi bir kıymetin varlığının iddia edilmediği olayda, ithalatta gözetim uygulaması sebebiyle yurt dışı gider olarak beyan edilen tutar üzerinden tahakkuk ettirilen vergilerde hukuka uygunluk görülmediğinden, davalının temyize konu kararın ihtilaf konusu ... tarih ve ... sayılı, ... tarih ve ... sayılı, ... tarih ve ... sayılı beyannamelere ilişkin hüküm fıkrasına yönelik temyiz isteminin reddi gerektiği oyuyla, Dairemiz kararının bozmaya dair kısmına katılmıyorum.