T.C.
DANIŞTAY
YEDİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/1199
Karar No : 2025/4230
TEMYİZ EDENLER:1- (DAVACI) ... Ticaret Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
2-(DAVALI) ... Bakanlığı adına ... Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava Konusu İstem: Davacı adına tescilli... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı "taze muz" cinsi eşyanın 31/12/2020 tarih ve 31351 sayılı (3. Mükerrer) Resmi Gazete'de yayımlanan İthalat Rejimi Kararı'nın geçici 1. maddesi uyarınca %7 oranında gümrük vergisine tabi olması gerekirken %145,8 oranında gümrük vergisi tahakkuk ettirildiğinden bahisle fazladan ödenen gümrük vergisinin iadesi istemiyle yapılan geri verme başvurusunun reddine dair karara vaki itirazın zımnen reddine yönelik işlemin iptali ile tahsil edilen verginin tecil faizi ile birlikte iadesi istemiyle dava açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; olayda, 05/08/2020 tarih ve 31204 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 2818 sayılı İthalat Rejimi Ek Kararı ile 0803.90.10.00.00 GTIP numaralı eşyaya ilişkin olarak %7 oranında gümrük vergisi ile 83 Euro/100kg/net (Gürcistan, Bosna-Hersek ve Singapur hariç) toplu konut fonu uygulanacağı düzenlemesine yer verildiği, 31/12/2020 tarih ve 31351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 3350 sayılı İthalat Rejimi Ek Kararı ile beyanname muhteviyatı eşyaya ilişkin olarak toplu konut fonu uygulamasının kaldırıldığı ancak gümrük vergisi oranının %145,8 oranına çıkarıldığı, davacı tarafından; beyanname muhteviyatı eşyanın yükleme tarihinin 01/01/2021 tarihinden, tescil tarihinin ise 28/02/2021 tarihinden önce olması nedeniyle Geçici 1.madde kapsamında %7 oranında gümrük vergisine tabi olması gerektiği belirtilmiş ise de, %7 gümrük vergisinin uygulandığı 2818 sayılı İthalat Rejimi Ek Kararı'nda gümrük vergisinin yanı sıra beyanname muhteviyatı eşyaya ilişkin olarak 83 Euro/100kg/net toplu konut fonu uygulanacağı, işbu dava konusu beyanname muhteviyatı eşyaya ilişkin olarak %7 oranında gümrük vergisi ve 83 Euro/100kg/net toplu konut fonu uygulanması halinde ödenmesi gereken tutarın, 3350 sayılı İthalat Rejimi Ek Kararı uyarınca öngörülen %145,8 oranındaki gümrük vergisi tutarından daha fazla olduğu, bu itibarla davacıdan fazladan tahsil olunan bir tutar olmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Vergi mahkemesi kararının, 3350 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı eki İthalat Rejimi Kararı uyarınca tahakkuk ettirilerek ödenen gümrük vergisine ilişkin kısmı hukuka uygun olup, istinaf dilekçesinde ileri sürülen hususlar kararın bu kısmının kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği, dava konusu işlemin referans kıymet uygulaması nedeniyle fazladan ödenen vergiye ilişkin kısmı yönünden; ithal edilen eşyanın gümrük kıymetinin belirlenmesinde, öncelikle, satış bedelinin esas alınması; satış bedelinin esas alınması için gerekli koşulların mevcut olmadığının tespit edilmesi halinde de sırasıyla diğer yöntemlere başvurulması gerektiği; olayda, eşyanın kayıt belgesine tabi olduğu ve referans fiyat belirlendiği anlaşıldığından, ithal edilen eşyanın faturasında yer alan birim kıymetinin, referans kıymete yükseltilmek ve aradaki fark kıymet yurt dışı gider olarak beyan edilmek suretiyle gümrük vergisi tahakkuk ettirildiği görülmekle, gümrük kıymeti olarak kabul edilemeyecek olan referans kıymetin tamamlanması amacıyla yurtdışı gider olarak beyan edilerek gerçekleştirilen tahakkuk üzerine fazladan ödenen gümrük vergisinin geri verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine dair karara vaki itirazın zımnen reddine ilişkin Bölge Müdürlüğü işleminin bu kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, kararın anılan kısmının kaldırılmasından sonra dava konusu işlemin kısmen iptali ile hesaplanacak tecil faiziyle birlikte iadesine; kısmen de istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davacı tarafından, beyanname muhteviyatı eşyanın, 31/12/2020 tarih ve 31351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 3350 sayılı İthalat Rejimi Ek Kararı'nın geçici Geçici 1.maddesi kapsamında %7 oranında gümrük vergisine tabi olması gerektiği ileri sürülmekte ve duruşma yapılması istenilmekte; davalı idarece, %7 gümrük vergisinin uygulandığı 2818 sayılı İthalat Rejimi Ek Kararı'nda gümrük vergisinin yanı sıra beyanname muhteviyatı eşyaya ilişkin olarak 83 Euro/100kg/net toplu konut fonu uygulanacağı, işbu dava konusu beyanname muhteviyatı eşyaya ilişkin olarak %7 oranında gümrük vergisi ve 83 Euro/100kg/net toplu konut fonu uygulanması halinde ödenmesi gereken tutarın, 3350 sayılı İthalat Rejimi Ek Kararı uyarınca öngörülen %145,8 oranındaki gümrük vergisi tutarından daha fazla olduğu ileri sürülmektedir.
TARAFLARIN SAVUNMALARI : Davalı idarece, savunma verilmemiş; davacı tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'İN DÜŞÜNCESİ : Beyanname muhteviyatı eşya için gözetim uygulaması bulunmadığı halde, davacı tarafından yurt dışı gider olarak ek kıymet beyanında bulunulduğu; davacının beyanının gerçeği yansıtıp yansıtmadığı hususunun tespitinin inceleme ve araştırma gerektirmesi, yanlışlıkla veya fuzulen tahsil olunduğunun açıkça anlaşılamaması nedeniyle geri verme isteminin yurt dışı gidere isabet eden kısmının Kanun'un 211. maddesinde öngörülen koşulları taşımadığı, öte yandan, beyanname muhteviyatı eşyanın yükleme tarihinin 01/01/2021 tarihinden, tescil tarihinin ise 28/02/2021 tarihinden önce olması nedeniyle, 31/12/2020 tarih ve 31351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 3350 sayılı İthalat Rejimi Ek Kararı'nın Geçici 1.madde kapsamında %7 oranında gümrük vergisine tabi olması gerektiği anlaşıldığından temyize konu kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, duruşma yapılmasına gerek görülmeyerek, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı adına tescilli... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı "taze muz" cinsi eşyanın ithali esnasında tahsil edilen gümrük vergisinin iadesi istemiyle yapılan geri verme başvurusunun reddine dair karara vaki itirazın reddine yönelik işlemin iptali ile tahsil edilen verginin tecil faizi ile birlikte iadesi istemiyle dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 24. maddesinde, ithal eşyasının kıymetinin, eşyanın satış bedeli; satış bedelinin ise, Türkiye'ye ihraç amacıyla yapılan satışta 27 ve 28. maddelere göre gerekli düzeltmelerin de yapıldığı, fiilen ödenen veya ödenecek fiyat olduğu; 25. maddesinin 1. fıkrasında, 24. madde hükümlerine göre belirlenemeyen gümrük kıymetinin, bu maddenin 2. fıkrasının (a), (b), (c) ve (d) bendlerinin sıra halinde uygulanmasıyla belirleneceği; eşyanın gümrük kıymetinin bir üst bent hükümlerine göre belirlenebildiği sürece bir alt bent hükümlerinin uygulanmayacağı hükümlerine yer verilmiş; 26. maddesinde ise, 24 ve 25. madde hükümlerine göre belirlenemeyen ithal eşyasının gümrük kıymetinin, Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının VII. Maddesinin Uygulanmasına Dair Anlaşmanın, Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının (GATT) VII. maddesinin ve bu bölüm hükümlerinin prensip ve genel hükümlerine uygun yöntemlerle ve Türkiye'de mevcut veriler esas alınarak belirleneceği öngörülmüş; GATT'ın VII. Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Anlaşmanın 17. maddesinde de, bu Anlaşmada yer alan hiçbir hükmün, gümrük idaresinin, gümrük kıymetinin belirlenmesi ile ilgili olarak ibraz edilen tutanak, belge veya beyannamenin gerçeklik veya doğruluğunu araştırma hakkını sınırlamayacağı ve bu hakkı tartışma konusu haline getirecek şekilde yorumlanamayacağı hükme bağlanmıştır.
4458 sayılı Kanun'un olay tarihinde yürürlükteki şekliyle 211. maddesinin 1. fıkrasında, kanunen ödenmemeleri gerektiği halde ödenmiş olduğu belirlenen gümrük vergilerinin geri verileceği, kanunen tahakkuk ettirilmemeleri gerektiği halde tahakkuk ettirilen gümrük vergilerinin kaldırılacağı, ancak, kanunen ödenmemesi veya tahakkuk ettirilmemesi gereken gümrük vergileri, ilgili kişinin kasten yaptığı bir tahrifat veya ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin yükümlünün kendi beyanı ile artırılması sonucunda ödenmiş veya tahakkuk ettirilmişse, bu vergilerin geri verilmesine veya kaldırılmasına ilişkin taleplerin kabul edilmeyeceği hükme bağlanmıştır.
İthalatta uygulanacak gözetim ve korunma önlemleri, mevzuatımızda, 29/01/1995 tarih ve 22186 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, 26/01/1995 tarih ve 4067 sayılı Kanun'la onaylanması uygun bulunan ve 25/02/1995 tarih ve 22213 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 03/02/1995 tarih ve 1995/6525 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla onaylanan Dünya Ticaret Örgütü Kuruluş Anlaşmasının ekinde yer alan ve bu Anlaşmanın ayrılmaz parçasını teşkil eden Korunma Tedbirleri Anlaşması ile yerini almıştır.
Öte yandan; yürürlükten kaldırılan 1615 sayılı Gümrük Kanunu'nun 87. maddesi ile ilgili olarak, Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 02/07/1966 tarih ve E:1965/13; K:1966/6 sayılı kararında; aykırı içtihatlar, tahsil olunan gümrük vergilerinin anılan madde uyarınca geri verilebilmesinin, yanlışlıkla veya fuzulen tahsil olunduklarının açıkça anlaşılması koşuluyla olanaklı bulunduğu yolunda birleştirilmiştir. Bu bakımdan; 4458 sayılı Kanun'un benzer hükümler taşıyan 211. maddesinin uygulanmasında da, iadesi istenen gümrük vergilerinin kanunen ödenmelerinin veya tahakkuk ettirilmelerinin gerekmediğinin, açıkça; yani, herhangi bir inceleme, araştırma ve yoruma gerek olmaksızın anlaşılabilir olması koşulu aranmalıdır.
05/08/2020 tarih ve 31204 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 2818 sayılı İthalat Rejimi Ek Kararı'nın 2.maddesinde 0803.90.10.00.00 GTIP numaralı eşyanın ithalatı esnasında Gümrük Vergisi oranları ile birlikte 83 Euro/100/kg/net (Gürcistan, Bosna-Hersek ve Singapur hariç) toplu konut fonu uygulanacağı düzenlemesine yer verildiği, aynı Kararın 5. maddesinde ise, bu kararın, yayımını izleyen 15. gün yürürlüğe gireceği açıklanmıştır.
31/12/2020 tarih ve 31351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 3350 sayılı İthalat Rejimi Ek Kararı'nın 9.maddesinde, İthalatta uygulanacak gümrük vergisi oranları ile ödenecek toplu konut fonunu gösterir listeler kapsamındaki eşyaya ait gümrük vergileri ile toplu konut fonlarının, ilgili listelerde gösterildiği şekilde belirlendiği, ekli tabloya göre 0803.90.10.00.00 GTIP numaralı eşyanın diğer ülkelerden ithalatında %145,8 oranında gümrük vergisinin uygulanacağı, herhangi bir toplu konut fonu uygulanmayacağı; aynı kararın Geçici 1.maddesinde, 01/01/2021 tarihi itibariyle gümrük vergisi yükselen eşya için, 01/01/2021 tarihinden önce Türkiye'ye sevk edilmek üzere bir taşıma belgesi düzenlenerek yüklemesi yapılmış olan eşyanın 28/02/2021 tarihine kadar (bu tarih dahil) ithalatına ilişkin gümrük beyannamesinin tescil edilmesi halinde, bu Kararın yayımından önceki gümrük vergisi oranlarının uygulanacağı, aynı maddenin (2) bendinde, 01/01/2021 tarihinden önce Türkiye'ye sevk edilmek üzere bir taşıma belgesi düzenlenerek yüklemesi yapılmış olan ve Türkiye - AB Arasında Gümrük Birliğini Tesis Eden 1/95 sayılı Ortaklık Konseyi Kararı kapsamında olup A.TR Dolaşım Belgesi eşliğinde gelen, Türkiye ile AKÇT arasında Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğunu Kuran Anlaşmanın Yetki Alanına Giren Ürünlerin Ticareti ile ilgili Anlaşma ile Türkiye - AB Ortaklık Konseyi'nin 1/98 sayılı Kararı kapsamında olup geçerli bir menşe ispat belgesi eşliğinde gelen Birleşik Krallık çıkışlı eşyaya, 28/02/2021 tarihine kadar (bu tarih dahil) ithalatına ilişkin gümrük beyannamesinin tescil edilmesi halinde 2020 yılına ait İthalat Rejimi Kararı eki listelerde "AB" sütunundaki gümrük vergisi ve toplu konut fonu uygulanacağı belirtilmiş ve Geçici 3.maddesinde, 04/08/2020 tarih ve 2818 sayılı İthalat Rejimi Kararına Ek Karar ile 24/11/2020 tarihli ve 3202 sayılı İthalat Rejimi Kararına Ek Karar kapsamında yer alan eşyanın, ikili anlaşmalar çerçevesinde açılan tarife kontenjanı kararları kapsamında ithalatında ödenen gümrük vergisi ve toplu konut fonu miktarının, tarife kontenjanına ilişkin kararlar eki listelerde belirlenen tavizli oran/ miktardan fazla olması halinde, bu fazlalıkla ilgili olarak, 4458 sayılı Kanun'un dokuzuncu kısmının beşinci bölümünde yer alan hükümler çerçevesinde işlem tesis edileceği düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Ticaret Bakanlığınca, yerli üreticilerin talebi üzerine veya re'sen, belli bir malın ithalatının, o malın yerli üreticileri ve ülke ekonomisi üzerinde olumsuz sonuçlar yaratıp yaratmadığının tespit edilmesi amacıyla incelemeye başlanılarak, inceleme sonucunda gözetim uygulaması öngörülebilmektedir. Bu suretle, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğler ile gözetim uygulanmasına karar verilen eşya için ''birim kıymet'' belirlenerek, eşyanın bu kıymetin altında ithal edilmek istenilmesi halinde, ''gözetim belgesi'' ibrazı zorunluluğu getirilmiş; ayrıca bazı dönemlerde Bakanlıkça belirli bir eşyaya yönelik olarak, gümrük müdürlüklerine bildirilen genel yazılarla, gözetim uygulamasına benzer nitelikte ''referans kıymet'' uygulaması yürütülmüştür.
İthal edilen eşyanın gümrük kıymeti, eşyanın satış bedeli olduğundan, gümrük vergilerinin hesaplanmasında satış bedelinin esas alınması; satış bedelinin esas alınması için gerekli koşulların mevcut olmadığının tespit edilmesi halinde de sırasıyla diğer yöntemlere başvurulması gerekmektedir. Öte yandan; davalı İdarece belirlenen gözetim kıymeti, eşyanın 4458 sayılı Kanun hükümlerine göre belirlenmiş gerçek kıymeti olmadığından, gümrük kıymetinin tespitinde esas alınamayacağı, Dairemizin öteden beri istikrarlı biçimde uygulanagelen içtihadıdır.
Uygulamada, gümrük müdürlüklerince, anılan Tebliğler ile önceden belirli eşyalara özgü ve nesnel olarak belirlenen gözetim kıymeti dışında da, çeşitli veriler (GÜVAS, Karar Destek Sistemi/Kıymet Veri Bankası, distribütör/borsa fiyatları, vb..) esas alınarak ek tahakkuk ve ceza işlemleri tesis edilirken; yine mükelleflerce, yapılan ithalatlarda, sonradan ek tahakkuk ve ceza işlemine maruz kalmamak amacıyla, bahsi geçen veriler esas alınarak eşyaya ilişkin fatura kıymeti üzerinde bir kıymetle ihtirazi kayıtla beyanda bulunularak bu beyana karşı veya 4458 sayılı Kanun'un 211. maddesi kapsamında iade başvurusuna konu edilmek suretiyle tesis edilen işlemlere karşı davalar açılmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden, beyanname muhteviyatı eşya için gözetim uygulaması bulunmadığı halde, davacı tarafından yurt dışı gider olarak ek kıymet beyanında bulunulduğu; dolayısıyla münhasıran bahsedilen eşyalara özgü şekilde genel, nesnel olarak belirlenen birim kıymetin altında ithaline izin verilmeme durumunun söz konusu olmadığının anlaşılması karşısında, davacının beyanının gerçeği yansıtıp yansıtmadığı hususunun tespitinin inceleme ve araştırma gerektirmesi, yanlışlıkla veya fuzulen tahsil olunduğunun açıkça anlaşılamaması nedeniyle geri verme isteminin yurt dışı gidere isabet eden kısmının Kanun'un 211. maddesinde öngörülen koşulları taşımadığı sonucuna ulaşıldığından, dava konusu işlemin anılan kısmında hukuka aykırılık bulunmamıştır.
Öte yandan; 05/08/2020 tarih ve 31204 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 2818 sayılı İthalat Rejimi Ek Kararı ile 0803.90.10.00.00 GTIP numaralı eşyaya ilişkin olarak %7 oranında gümrük vergisi ile 83 Euro/100kg/net (Gürcistan, Bosna-Hersek ve Singapur hariç) toplu konut fonu uygulanacağı düzenlemesine yer verildiği, 31/12/2020 tarih ve 31351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 3350 sayılı İthalat Rejimi Ek Kararı ile beyanname muhteviyatı eşyaya ilişkin olarak toplu konut fonu uygulamasının kaldırıldığı ancak eşyaya ilişkin gümrük vergisi oranının %145,8 oranına çıkarıldığı, beyanname muhteviyatı eşyanın yükleme tarihinin 01/01/2021 tarihinden, tescil tarihinin ise 28/02/2021 tarihinden önce olması nedeniyle Geçici 1.madde kapsamında %7 oranında gümrük vergisine tabi olması gerektiği anlaşıldığından, davacı tarafından beyan edilen (yurtdışı gider dahil) gümrük kıymetine isabet eden gümrük vergisi oranı farkının faiziyle iadesi gerektiğinden aksi yoldaki temyize konu kararda isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz istemlerinin kabulüne,
2.... Bölge İdare Mahkemesi ...Vergi Dava Dairesinin... tarih ve E:... K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
4.Yargılama giderlerinin yeniden verilecek kararda karşılanması gerektiğine 09/12/2025 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Dayandığı hukuki ve kanuni nedenlerle gerekçesi yukarıda açıklanan bölge idare mahkemesi kararının iptale ilişkin hüküm fıkrası aynı gerekçe ve nedenlerle uygun olup, davalı idarenin temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü iddialar, anılan kararın iptale ilişkin hüküm fıkrasının bozulmasını gerektirecek nitelikte bulunmadığı oyu ile, Dairemiz kararına bu yönden katılmıyoruz.
Full & Egal Universal Law Academy